Verkiezingen Hongarije Na zestien jaar aan de macht is het tijdperk van Viktor Orbán voorbij. Oppositieleider Péter Magyar heeft een groot mandaat gekregen van de Hongaarse bevolking. „Liefde heeft vandaag gewonnen, omdat liefde altijd wint.”
Oppositieleider Péter Magyar.
Kiezers en aanverwanten in de rij voor een stembureau in de Hongaarse hoofdstad Boedapest.
Een stemmer met huisdier in de rij voor het stemlokaal in Boedapest.
De zittende Hongaarse premier Viktor Orbán toont zijn paspoort voor hij met zijn echtgenote Aniko Levai zijn stem uitbrengt in een stembureau in Boedapest.
Hongaarse stemmers in Londen brengen hun stem uit bij een stemlokaal in een hotel.
Hongaarse kiezers in het Verenigd Koninkrijk konden ook in stemhokjes in een Londens hotel stemmen.
Stemmers staan in de rij voor een stembureau in Boedapest.
Een stembureau wordt in gereedheid gebracht in het stadje Bekescsaba, in het zuidoosten van Hongarije.
Een rij voor een stembureau in de Hongaarse hoofdstad Boedapest. De opkomst bij de parlementsverkiezingen bereikte een recordhoogte.
Stemmers in Boedapest voor de Hongaarse parlementsverkiezingen deze zondag.
Péter Magyar heeft het onmogelijke verricht. De oppositieleider heeft met zijn partij Tisza de Hongaarse parlementsverkiezingen gewonnen met een overgrote meerderheid. Hij verslaat daarmee Viktor Orbán die met zijn partij Fidesz die de afgelopen zestien jaar aan de macht was in Hongarije.
Magyar won ondanks de rijkgevulde campagnekas van Fidesz, ondanks het kiesstelsel dat Fidesz bevoordeelde en ondanks de Hongaarse media die grotendeels op handen zijn van Orbán.
Twee jaar lang ging Magyar langs dorpen en steden om kiezers te ontmoeten. Urenlang stond hij op marktpleinen te speechen, liep hij in een stoet dwars door Hongarije en bezocht hij het door de oppositie altijd vergeten platteland.
Daarmee wist Magyar het chagrijn over 16 jaar Orbán te kanaliseren. De kiezer was klaar met de corruptie in de kringen rondom Orbán, klaar met de angstpolitiek die heerste onder Orbán en klaar met de uitholling door Orbáns regering van de zorg, het onderwijs en de economie.
Magyar liep een marathon, maar door de oneerlijke verkiezingsstrijd was het een wedstrijd met gebonden voeten.
Die marathon won hij met een ongekende voorsprong op zijn concurrent Orbán. Met ruim 95 procent van de stemmen geteld heeft Tisza zicht op een tweederdemeerderheid in het parlement. Die meerderheid heeft hij nodig om daadwerkelijk iets voor mekaar te krijgen in de door Fidesz gekaapte staatsinstellingen. Ook de opkomst was ongekend: 77,8 procent van de stemgerechtigde bevolking ging naar de stembus.
Al vroeg op de avond feliciteerde Orbán zijn tegenstander Magyar. De premier legde zich neer bij de uitslag die „pijnlijk maar duidelijk” is en zei door te gaan vanuit de oppositie om zijn 2,5 miljoen kiezers niet in de steek te laten. „Wij geven nooit, maar dan ook nooit op.”
In zijn overwinningsspeech in Boedapest aan de Donau sprak Péter Magyar van „een ongekend mandaat”. Het Hongaarse volk heeft volgens hem gekozen voor een „regimeverandering”. Hij riep „de marionetten en steunpilaren van het systeem” op om af te treden.
De uitslag is ook een klap voor radicaal-rechtse partijen in de hele wereld. Sinds Orbán in 2010 aan de macht kwam was zijn versie van de ‘illiberale staat’ – een soevereine staat die zich afkeert van liberale vrijheden en multiculturalisme – een blauwdruk voor succes voor radicaal-rechts van de Verenigde Staten tot aan Polen.
Orbán liet zien hoe de onafhankelijke rechtsstaat effectief ontmanteld kon worden door partijdige rechters te benoemen, de publieke media over te nemen en om te turnen tot propagandakanalen en verkiezing na verkiezing te winnen door een vijandsbeeld te creëren: Brussel, migranten, lhbti’ers, filantroop George Soros en tijdens deze verkiezingen Oekraïne.
Maar na zestien jaar en vier gewonnen verkiezingen op rij is er een einde gekomen aan het succes van deze tactiek.
In Brussel daarentegen zal de vlag uitgaan. Jarenlang was Hongarije de kwelgeest van de Europese Unie. Hongarije blokkeerde met haar vetorecht belangrijke EU-besluiten, zoals recentelijk de 90 miljard euro aan EU-leningen voor Oekraïne. De Verenigde Staten van Trump zullen een radicaal-rechtse bondgenoot verliezen, maar vooral Rusland verliest een belangrijke strategische bondgenoot. In ruil voor goedkope Russische olie en gas, kreeg Rusland EU-documenten en informatie doorgespeeld vanuit Hongarije en zorgde Hongarije voor versoepelde sancties tegen Russische oligarchen.
De vraag is wat Orbán nu gaat doen. In het begin van de verkiezingscampagne gaf hij al aan dat hij de langstzittende premier was van de Europese Unie, maar dat hij daarvoor de langstzittende oppositieleider was (2002-2010). Zal hij afstand nemen van de Fidesz-troon en zich terug trekken? Of gaat hij al vol de oppositie in?
Kiest Orbán voor de oppositie, dan zal Magyar veel te duchten hebben van Orbán als tegenstander. Ook na de winst van Magyar zullen de meeste media op handen blijven van Orbán en belangrijker: Fidesz heeft alle topposities binnen staatsinstellingen gekaapt. Van het Openbaar Ministerie tot aan de Constitutioneel Hof, de mediaraad en financiële autoriteiten. Vanuit alle kanten kan Magyar tegenstand verwachten die niet mals zal zijn. Maar met de behaalde tweederdemeerderheid in het parlement kan hij de grondwet veranderen en de Fidesz-loyalisten binnen de staatsinstellingen vervangen.
Bovendien zijn de kiezers van Magyar verdeeld. Ze hebben zich verenigd achter Magyar omdat ze geloofden dat hij van Orbán kon winnen. Nu dat gelukt is, is het de vraag of ze het ook eens zullen zijn met zijn beleid. Want de Tisza-stemmer bestaat uit een breed politiek spectrum: van de queer-gemeenschap in Boedapest tot aan extreemrechtse anti-establishment-stemmers op het platteland. En tot nu toe hield Magyar zich op de vlakte over hoe hij denkt over migratie, lhbti-rechten en hulp voor Oekraïne.
Ook is het de vraag wat voor leider Magyar zal zijn. Het voormalige Fidesz-lid en ex-man van oud-Fidesz minister Judit Varga noemde zichzelf in een interview met NRC een ‘positief populist’ en is net als Orbán rechts-conservatief. Bovendien blijkt uit gesprekken met medewerkers dat hij binnenskamers autoritair kan zijn en op kritische journalisten reageerde hij meer dan eens zeer geprikkeld.
In tegenstelling tot Orbán, die steevast zei namens de meerderheid van de Hongaren te spreken, richtte Magyar zich in zijn toespraak aan de Donau tot alle Hongaren: „Hongarije wil een land zijn waar niemand gestigmatiseerd wordt om een andere meningen, een ander geloof, of andere geaardheid.”
Europaredacteuren praten je bij over de belangrijkste ontwikkelingen in de EU