Het standhouden van het staakt-het-vuren tussen Iran en de VS is uiterst onzeker. De onderhandelingen tussen de twee landen in de Pakistaanse hoofdstad Islamabad zijn afgebroken, zonder uitzicht op hervatting.
schrijft vanuit Istanbul over Turkije, Iran, Israël en de Palestijnse gebieden.
De Amerikaanse president Donald Trump deelde later op de dag mee dat de Amerikaanse marine de Straat van Hormuz gaat blokkeren. Hij legde geen rechtstreeks verband met het afbreken van de gesprekken, die volgens hem ‘goed’ waren verlopen.
‘De Iraniërs hebben de onderhandelingstafel niet verlaten, ik voorspel dat ze terugkomen en ons alles geven wat we willen’, zei hij tegen de zender Fox News. ‘Ze waren op het einde heel vriendelijk.’ Op zijn platform Truth Social schreef hij dat ‘over de meeste punten overeenstemming werd bereikt’.
Volgens Trump was er één groot breekpunt, namelijk de nucleaire kwestie. Dat bleek ook al uit de woorden zondagmorgen van vicepresident JD Vance, de onderhandelaar namens de VS. Voor de Amerikanen was verder praten zinloos, zei hij, omdat Iran weigerde zich voor de lange termijn vast te leggen op het niet ontwikkelen van een kernwapen.
Over de door Iran geblokkeerde Straat van Hormuz zei Vance niets. Toch kwam Trump later met zijn aankondiging van een Amerikaanse blokkade, die kennelijk bedoeld is om de waterweg geleidelijk te heropenen, maar op zo’n manier dat de VS controleren welke schepen in- en uit varen.
De Amerikaanse marine zal volgens Trump beginnen met het ruimen van mijnen in de zeestraat en zal erop toezien dat er geen schepen passeren die tol hebben betaald aan Iran. Hij dreigde dat schepen waarvoor tol is betaald, niet veilig zullen zijn ‘in internationale wateren’. Eerder liet Teheran weten dat per schip voor een passage 2 miljoen dollar moet worden betaald.
De operatie hoeft niet lang te duren, volgens Trump. Volgens hem zijn veel landen bereid te helpen; hij noemde geen namen. Twee Amerikaanse mijnenvegers zouden al zonder problemen door de zeestraat zijn gevaren. Teheran ontkende dat recentelijk Amerikaanse marineschepen gepasseerd zijn.
Een woordvoerder van het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken noemde zondag juist de Straat van Hormuz als een van de ‘twee of drie belangrijke kwesties’ waarover verschil van mening bestond tijdens de onderhandelingen. Hij repte van ‘buitensporige eisen’ van de Amerikanen. Over het Iraanse atoomprogramma had hij het niet.
De eerste en vooralsnog enige gespreksronde, die 21 uur duurde, is niet stukgelopen op de kwestie die naar verwachting meteen al een struikelblok had kunnen worden, de Israëlische militaire operatie tegen Hezbollah in Libanon. Iran ging ervan uit dat de oorlog in Libanon onderdeel was van het staakt-het-vuren, de VS en Israël vonden van niet.
Uit wat vicepresident Vance zei, viel niet op te maken wat er zal gebeuren met het staakt-het-vuren van veertien dagen, dat woensdag werd overeengekomen na Pakistaanse bemiddeling. Het volgde op het dreigement van de Amerikaanse president Donald Trump dat hij Iran terug zou bombarderen ‘naar het stenen tijdperk’ als het de Straat van Hormuz niet ogenblikkelijk zou openen.
Teheran kwam inderdaad met de toezegging de voor de wereldeconomie belangrijke waterweg te heropenen, maar in de praktijk is daar nog weinig van terechtgekomen. Een rol speelt daarbij dat Iran aan het begin van de oorlog, zes weken geleden, mijnen in het water heeft gelegd zonder de locatie te registreren.
Bemiddelaar Pakistan drong er zondag bij beide partijen op aan het staakt-het-vuren te blijven respecteren. ‘Het is van cruciaal belang dat de partijen zich blijven houden aan hun verbintenis’, zei minister van Buitenlandse Zaken Ishaq Dar. Zijn land zal de komende dagen proberen een nieuwe dialoog tussen Iran en de VS te faciliteren. Woordvoerder Esmaeil Baqaei van het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken zei tegen staatsomroep IRIB dat ‘niemand had verwacht dat er na één sessie al een akkoord zou zijn’.
In Islamabad sprekend vanaf een podium met twee Amerikaanse vlaggen, en met de speciale gezanten Steve Witkoff en Jared Kushner aan zijn zijde zei Vance dat hij tijdens de onderhandelingen constant in contact was gebleven bleef met president Trump en anderen binnen de regering, onder wie minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio.
‘We onderhandelden te goeder trouw’, zei hij tegen verslaggevers, ‘maar het komt er simpelweg op neer dat we een expliciete toezegging nodig hebben dat ze geen kernwapen zullen nastreven, en niet zullen streven naar de middelen waarmee ze snel een kernwapen kunnen verkrijgen. Dat is het belangrijkste doel van de president.’
Vance vertrok uit Islamabad nadat hij Iran, zoals hij zei, een ‘laatste en beste’ aanbod had gedaan, een ‘methode om tot een beter begrip te komen’. Hij gaf verder geen details. ‘We zullen zien of de Iraniërs het accepteren’, voegde hij eraan toe. Het uitblijven van een akkoord is volgens Vance ‘veel slechter nieuws voor Iran dan voor de Verenigde Staten’.
Trump sprak zondag opnieuw dreigementen uit jegens Iran, indien dat niet alsnog instemt met de Amerikaanse eisen. ‘Ik zou Iran in één dag kunnen vernietigen’, zei hij tegen Fox News. ‘Ik zou het in één uur kunnen vernietigen.’ Opnieuw noemde hij ‘al hun energie-infrastructuur, al hun fabrieken, al hun elektriciteitscentrales’ als doelwitten.
Het dreigement vorige week dat ‘een hele beschaving zal worden vernietigd’, had de Iraniërs volgens hem terug naar de onderhandelingstafel gebracht.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant