De onderhandelingen in Pakistan tussen de VS en Iran hebben geen resultaat opgeleverd.
Vicepresident Vance is na 21 uur vertrokken, onduidelijk is of er op een later moment verder wordt onderhandeld.
De status van de Straat van Hormuz en het nucleaire programma van Iran blijven de voornaamste pijnpunten.
In Libanon zijn zondag zeker elf doden gevallen bij nieuwe Israëlische bombardementen en beschietingen. Volgens het Libanese persbureau NNA vielen de slachtoffers onder andere in Maaroub en in Qana in het zuiden van Libanon. Het persbureau meldt ook dat Israëlische Apache-gevechtshelikopters het dorp Taybeh onder vuur namen.
In Maaroub, bij de stad Tyre, werd een huis getroffen waar zeven personen verbleven. Het Israëlische leger, dat al weken in gevecht is met de Libanese militante beweging Hezbollah, heeft nog niet gereageerd op de berichten. Israël zegt doelwitten van Hezbollah onder vuur te nemen sinds het zich tijdens de Iran-oorlog in de strijd mengde.
Volgens het Libanese ministerie van Gezondheid zijn sinds 2 maart zeker 2.020 doden gevallen en 6.436 gewonden bij de Israëlische beschietingen, onder andere in de hoofdstad Beiroet en Zuid-Libanon. Hezbollah vuurt vrijwel dagelijks raketten en drones af op voornamelijk het noorden van Israël. In de afgelopen dagen zijn de Israëlische bombardementen op Beiroet afgenomen. De strijd in het zuiden van Libanon is echter verhevigd.
Israël en Libanon gaan komende week in de VS praten om een einde te maken aan de strijd. Israël eist onder andere dat de Libanese regering Hezbollah ontwapent. Volgens Iran geldt het staakt-het-vuren dat eerder deze week met de VS is overeengekomen, ook voor de strijd in Libanon. Maar Israël en de VS ontkennen dit.
De paus riep zondag op tot onmiddellijke beëindiging van de oorlog in Libanon. ‘Het beginsel van menselijkheid, dat in het geweten van ieder mens is verankerd en in het internationaal recht is erkend, houdt de morele verplichting in om de burgerbevolking te beschermen tegen de gruwelijke gevolgen van oorlog’, aldus paus Leo na het zondaggebed,
Stieven Ramdharie
De Amerikaanse marine heeft zaterdag een Iraanse drone neergehaald die twee oorlogsschepen naderde die bezig waren met een missie om door de Straat van Hormuz te varen. Dit meldt The New York Times. De VS en Iran zijn een wapenstilstand van twee weken overeengekomen. Iran heeft de vernietiging van de drone nog niet bevestigd.
De twee marineschepen, de USS Frank E. Petersen en de U.S.S. Michael Murphy, waren de eerste Amerikaanse marineschepen die zich in weken in de Straat van Hormuz begaven. Deze demonstratieve actie, die plaatsvond terwijl de VS en Iran in Pakistan onderhandelden over een vredesakkoord, is ter voorbereiding op het ruimen van mijnen die Iran in de waterweg zou hebben gelegd.
Met dit machtsvertoon wilden de VS ook duidelijk maken dat de waterweg veilig is voor het internationale scheepvaartverkeer. De Iraanse drone werd neergehaald om te voorkomen dat het de bewegingen van de twee torpedobootjagers volgde, aldus Amerikaanse functionarissen tegen de krant. De schepen kwamen de belangrijke waterweg binnen via de Golf van Oman. Nadat ze via de Straat van Hormuz de Perzische Golf hadden bereikt, keerden de schepen weer terug naar de Golf van Oman.
Iran ontkent dat de Amerikaanse schepen door de waterweg zijn gevaren. De Revolutionaire Garde waarschuwde dat elke poging om dit te doen, zal worden beantwoord met een ‘beslissende en krachtige reactie’. De marine van de garde, die zware verliezen leed tijdens de Amerikaanse bombardementen, beweerde nog altijd volledige ‘controle’ te hebben over de Straat van Hormuz.
Stieven Ramdharie
Twitter bericht wordt geladen...
De Israëlische premier Benjamin Netanyahu zegt dat de oorlog tegen Iran nog lang niet voorbij is, ondanks het staakt-het-vuren met Teheran. Netanyahu zei dit uren voordat de onderhandelingen in Pakistan tussen de VS en Iran mislukten.
‘De campagne is nog niet voorbij’, aldus de premier in een video die hij vrijgaf terwijl de kritiek van de oppositie toeneemt omdat de oorlog niets zou hebben opgeleverd . ‘Iran wilde ons uitschakelen. Nu vecht het om te overleven. Wij hebben nog veel werk te verzetten.’
Netanyahu claimde dat de Iraanse regering flink is verzwakt na de wekenlange oorlog en het liefst een definitieve wapenstilstand wil. Het staakt-het-vuren dat Iran nu met de VS is overeengekomen is twee weken van kracht. ‘Het Iraanse regime smeekt om een wapenstilstand’, aldus Netanyahu. ‘Er zijn interne conflicten in het leiderschap’.
De premier beweerde opnieuw dat de oorlog nodig was omdat Iran ‘zeer dichtbij het verkrijgen van een kernwapen’ was. Volgens hem heeft Israël met de duizenden bombardementen van de Israëlische luchtmacht tot nu toe ‘historische resultaten’ geboekt. Netanyahu: ‘Zonder Operatie Rising Lion en Operatie Roaring Lion zou Iran al kernwapens hebben gehad’, aldus de premier. ‘Wij hebben dat voorkomen.’
Oppositieleiders betogen echter dat Netanyahu de doelen van de oorlog niet heeft bereikt, zoals een einde maken aan het Iraanse nucleaire programma. Iran heeft nog steeds 440 kilo verrijkt uranium dat gebruikt kan worden om kernwapens te maken. ‘Als je zegeviert en wint, hoef je niet om de paar dagen te verkondigen dat je hebt gewonnen’, aldus Yair Golan, een van de leiders van de oppositie.
Stieven Ramdharie
De Amerikaanse president Donald Trump heeft na het mislukken van de onderhandelingen met Iran in Pakistan gesuggereerd dat hij kan overgaan tot een volledige blokkade op zee om Teheran alsnog op de knieën te dwingen.
Trump verwees op zijn sociale mediakanaal Truth Social naar een artikel op de Amerikaanse nieuwssite Just the News waarin wordt gewezen op de mogelijkheid van een herhaling van de zeeblokkade tegen Venezuela. Met deze blokkade, die onder andere de olie-export lam legde, probeerden de VS de Venezolaanse economie hard te treffen. Amerikaanse marineschepen werden toen voor de kust geplaatst.
Trump verwijst op Truth Social naar het verhaal maar hij plaatst er geen commentaar bij. ‘Als Iran weigert het definitieve akkoord te accepteren dat de VS zaterdag hebben aangeboden, zou Trump Teheran terug kunnen bombarderen naar het Stenen Tijdperk, zoals hij heeft gezworen’, aldus Just the News, dat pro-Trump is.
‘Of hij zou simpelweg zijn succesvolle blokkadestrategie kunnen herhalen om de toch al wankelende Iraanse economie te verstikken en de diplomatieke druk op China en India op te voeren door hen af te snijden van een van hun belangrijkste oliebronnen.’
Stieven Ramdharie
Iran zegt dat het vastlopen van de onderhandelingen met de VS in Pakistan niet betekent dat verder overleg geen zin heeft. Een woordvoerder van het ministerie van Buitenlandse Zaken benadrukte zondag dat ‘er nooit een einde komt aan diplomatie’. Maar volgens de Amerikaanse vicepresident JD Vance hebben de VS 'een laatste en beste bod' op tafel gelegd in Islamabad.
‘Er zou geen verwachting moeten zijn geweest dat we tot een akkoord zouden komen in één sessie’, aldus woordvoerder Esmaeil Baqaei. ‘Ik denk niet dat iemand die verwachting had.’ Volgens hem waren er meningsverschillen over ‘twee of drie belangrijke kwesties’. Hij sprak over een ‘verschil in standpunten’.
Iran zegt dat beide landen het wel eens waren geweest over bepaalde zaken, maar het ministerie zei niet welke deze waren. Op zaterdag zei de woordvoerder dat de onderhandelingen ‘intensief’ waren. Ook leek hij kritiek te leveren op de eisen van de Amerikanen. ‘Het succes van dit diplomatieke proces hangt af van de ernst en goede trouw van de tegenpartij, het afzien van buitensporige eisen en onwettige verzoeken en de erkenning van de legitieme rechten en belangen van Iran’, aldus Baqaei op X.
Stieven Ramdharie
De Amerikaanse vicepresident JD Vance noemt het mislukken van de onderhandelingen met Iran ‘slecht nieuws’ voor Teheran. Hij zei niet wat voor gevolgen het vastlopen van het overleg in het Pakistaanse Islamabad zal hebben voor de wapenstilstand met Iran. Vance keerde zondag met lege handen terug naar de VS na 21 uur van onderhandelingen.
De vicepresident noemde het overleg ‘substantieel’. Vance: ‘Dat is het goede nieuws. Het slechte nieuws is dat we geen overeenkomst hebben bereikt, en ik denk dat dat veel slechter nieuws is voor Iran dan voor de VS. Dus we keren terug naar de VS zonder een overeenkomst te hebben bereikt.’
Behalve over het Iraanse nucleaire programma, werd ook gesproken over opening van de Straat van Hormuz, opheffing van de sancties tegen Iran en de bevroren Iraanse tegoeden in onder andere de VS.
‘Wij konden er gewoon niet toe komen dat de Iraniërs bereid waren onze voorwaarden te accepteren’, aldus Vance. ‘Ik denk dat we behoorlijk flexibel waren. We waren erg meegaand. De president zei tegen ons: “Jullie moeten te goeder trouw hier naar toe komen en je uiterste best doen om tot een akkoord te komen”. Dat hebben wij gedaan, maar helaas hebben we geen vooruitgang kunnen boeken.’
Grote struikelblok was de toekomst van het nucleaire programma, in het bijzonder de verzekering van Teheran dat ze nooit een atoombom zullen maken. Vance: 'Het komt er simpelweg op neer dat we een expliciete toezegging nodig hebben dat ze geen kernwapen zullen nastreven en dat ze ook niet zullen zoeken naar de middelen die hen in staat zouden stellen om snel een kernwapen te verkrijgen. Dat is het kerndoel van de president van de Verenigde Staten.'
Stieven Ramdharie
De Amerikaanse vicepresident JD Vance is vertrokken uit Islamabad. Na 21 uur overleg is er altijd nog geen akkoord bereikt met Iran, zei hij zondag tegen verslaggevers. Hij zei Iran een 'laatste en beste' voorstel te hebben gedaan dat volgens hem een basis kan vormen voor een overeenkomst. Over de inhoud gaf hij geen details. 'We zullen zien of de Iraniërs dat accepteren', aldus Vance.
Iran had eerder nog laten weten dat de gesprekken zondag zouden doorgaan. Later stelde Teheran dat het overleg was vastgelopen op 'onredelijke' Amerikaanse eisen.
Volgens Vance draait het vooral om de vraag of Iran zich voor de lange termijn wil vastleggen op het niet ontwikkelen van een kernwapen. Die toezegging heeft de VS volgens hem niet gekregen. Eerder op de dag hadden bronnen gemeld dat de gesprekken waren vastgelopen op de controle over de Straat van Hormuz, maar daarover gaf Vance geen commentaar.
Redactie
De tweede gespreksronde tussen de Verenigde Staten en Iran in Islamabad is na veertien uur beëindigd. Dat meldt de Iraanse regering op X. De onderhandelingen gaan nog wel door, ondanks enkele resterende meningsverschillen, aldus Teheran. Grootste struikelblok blijft daarbij de Straat van Hormuz, zo schrijven Iraanse staatsmedia en de Britse krant Financial Times.
Volgens een Iraanse tv-verslaggever worden de gesprekken zondag voortgezet.
Redactie
Twee Amerikaanse marineschepen zijn door de Straat van Hormuz gevaren als onderdeel van een missie om de zeestraat van alle mijnen te ontdoen. Dat schrijft het Amerikaanse militaire commando in de regio, Centcom, op X. Iran ontkent dat.
'Vandaag zijn we begonnen met het tot stand brengen van een nieuwe doorgang en we zullen deze veilige route binnenkort delen met de maritieme sector om de vrije handelsstroom te bevorderen', aldus admiraal Brad Cooper, commandant van Centcom. Een woordvoerder van het Iraanse leger 'ontkent ten stelligste' dat dit is gebeurd, schrijft het Iraanse persbureau Tasnim.
Het persbureau zei ook dat Iraanse en Amerikaanse delegaties in Islamabad zijn begonnen aan een nieuwe gespreksronde, met Pakistaanse functionarissen als bemiddelaars.
Volgens Iraanse staatsmedia, maar ook de Britse krant Financial Times, vormt de heropening van de Straat van Hormuz een groot struikelblok in de onderhandelingen. Tasnim noemt de nieuwe gespreksronde daarom een 'laatste kans' om tot overeenstemming te komen.
ANP
De Iraanse staatstelevisie meldt dat in Pakistan inmiddels twee vredesonderhandelingsrondes tussen Iran en de Verenigde Staten hebben plaatsgevonden, en dat er ‘waarschijnlijk vanavond of morgen’ een derde ronde komt.
‘Deskundigen van beide partijen’ zijn bezig tot een vredesakkoord te komen dat verder gaat dan het twee weken durende staakt-het-vuren dat woensdag van kracht werd, aldus de televisie, die zich baseert op informatie van ‘een persoon die dicht bij de Iraanse onderhandelaars staat’.
Redactie
De Franse president Emmanuel Macron heeft op X gezegd dat hij zijn Iraanse ambtgenoot Massoud Pezeshkian heeft gesproken. Hij heeft hem opgeroepen de kans te grijpen die de gesprekken in Islamabad bieden om de weg vrij te maken voor een ‘duurzame de-escalatie’, schrijft Macron, en voor een ‘ambitieuze overeenkomst die solide garanties biedt voor de veiligheid in de regio, met alle betrokken landen’.
Macron: ‘Ik heb benadrukt dat Iran de vrijheid en veiligheid van de scheepvaart in de Straat van Hormuz zo snel mogelijk moet herstellen, en dat Frankrijk bereid is daaraan bij te dragen. Ik heb het belang van volledige naleving van het staakt-het-vuren benadrukt, ook in Libanon. Frankrijk steunt de acties van de Libanese autoriteiten volledig, aangezien zij als enigen legitiem bevoegd zijn om de staatssoevereiniteit uit te oefenen en over het lot van Libanon te beslissen.’
Redactie
Twitter bericht wordt geladen...
Er zijn na indirecte nu ook directe gesprekken gaande tussen de Amerikaanse en Iraanse delegaties in Islamabad, melden Amerikaanse media. De Amerikaanse vicepresident JD Vance ontmoet daarbij de Iraanse hoofdonderhandelaar Mohammed Ghalibaf, in het gezelschap van onder meer Steve Witkoff en Jared Kushner.
Het is onduidelijk wat dat betekent voor het verloop van onderhandelingen. Volgens Iraanse media zouden de indirecte gesprekken goed zijn verlopen en zouden de VS hebben toegezegd dat Israël zich terughoudender opstelt in Libanon. Of dat klopt is onduidelijk.
In zekere zin is het al historisch dat de partijen elkaar direct ontmoeten. Het is de hoogste directe ontmoeting tussen de VS en Iran sinds de Iraanse revolutie in 1979, waarna de verhoudingen tussen de landen sterk verslechterden.
Joram Bolle
Na bilaterale ontmoetingen tussen de VS en de Pakistaanse premier en Iran en de Pakistaanse premier, zijn de onderhandelingen tussen Iran en de VS nu echt begonnen. Dat melden Amerikaanse en Iraanse media.
Onduidelijk is of er al een voorakkoord ligt over een staakt-het-vuren in Libanon en het vrijgeven van Iraanse tegoeden. Dat stelden de Iraniërs als voorwaarden om überhaupt aan de onderhandelingen te beginnen.
De gesprekken zouden indirect worden gevoerd. Dat betekent dat bemiddelaar Pakistan heen en weer gaat tussen kamers waar de delegaties van de VS en Iran zitten om boodschappen over te brengen.
De Amerikaanse president Trump gebruikt de tijd intussen om op zijn socialemediaplatform Truth Social uitgebreid uiteen te zetten hoe de VS volgens hem het Iraanse leiderschap en de Iraanse strijdkrachten volledig hebben weggevaagd. De VS zouden nu bezig zijn de Straat van Hormuz schoon te vegen. Daarvoor levert hij geen enkel bewijs.
De status van de Straat van Hormuz is een van de belangrijkste breekpunten bij de onderhandelingen. Iran wil definitief zeggenschap over wie er door de zeestraat mag varen, wat voor de VS onbespreekbaar is.
Joram Bolle
China wil binnen enkele weken wapens leveren aan Iran. Dat meldt de Amerikaanse nieuwszender CNN op gezag van bronnen in de Amerikaanse inlichtingendiensten. Het zou gaan om nieuwe luchtverdedigingssystemen.
De Chinese regering zou de systemen via andere landen willen vervoeren om zo te verhullen dat China erachter zit. De Chinese ambassade in Washington ontkent de berichtgeving.
China is een bondgenoot van Iran en heeft in het verleden wapens en wapentechnieken verkocht aan het land. De Chinese regering hield zich tot dusver echter op de vlakte wat betreft de oorlog in Iran.
China wordt evenzeer getroffen door de Iraanse afsluiting van de Straat van Hormuz. Wereldwijd en ook in China leidt dit tot ernstige schaarste aan brandstof. Persbureau AP en The New York Times meldden eerder in de week dat China druk had uitgeoefend op Iran om akkoord te gaan met het huidige staakt-het-vuren, dat zou leiden tot een heropening van de zeestraat. Na Israëlische aanvallen op Libanon sloot Iran de Straat van Hormuz echter weer.
Bij Israëlische aanvallen op Zuid-Libanon zijn tien mensen omgekomen. Dat meldt het Libanese ministerie van Gezondheid. Het gaat om drie aanvallen in de regio Nabatieh.
Bij de aanval zouden ook enkele hulpverleners zijn omgekomen. Het Israëlische leger heeft nog geen melding gemaakt van deze aanval.
In tegenstelling tot wat Iran en bemiddelaar Pakistan meldden, valt Libanon volgens Israël en de VS niet onder het huidige staakt-het-vuren. Woensdag voerde Israël een grootschalige aanval uit op verschillende delen van Libanon, waarop Hezbollah ’s nachts Israël bestookte.
Bij de vredesonderhandelingen tussen de VS en Iran in Islamabad die momenteel plaatsvinden, is een regionaal staakt-het-vuren waar ook Libanon onder valt een belangrijke eis van de Iraanse delegatie. De VS hebben hier nog niet mee ingestemd.
Dylan van Bekkum
De Pakistaanse premier Shehbaz Sharif heeft een ontmoeting gehad met de Amerikaanse vicepresident JD Vance en de rest van de Amerikaanse delegatie, meldt het Witte Huis. Ook de Iraanse delegatie onder leiding van parlementsvoorzitter Mohammed Ghalibaf heeft een ontmoeting gehad met Sharif.
Verder is er opvallend weinig bekend over de onderhandelingen: niet wanneer ze plaatsvinden, hoe ze plaatsvinden en wie met wie om tafel gaat. Mogelijk zitten de Amerikaanse en Iraanse delegaties in aparte kamers en pendelen de Pakistaanse bemiddelaars heen en weer om boodschappen over te brengen.
De onderhandelingen beginnen al onder een gespannen sfeer. Ghalibaf maakte van tevoren bekend dat de inhoudelijke gesprekken pas kunnen beginnen als de VS Israël dwingen tot een wapenstilstand in Libanon en de Amerikanen bepaalde bevroren tegoeden vrijgeven.
Over die bevroren tegoeden doen tegenstrijdige berichten de ronde. Iraanse bronnen melden tegen persbureau Reuters dat de VS akkoord zijn met het vrijgeven van sommige tegoeden. Mogelijk gaat het om een bedrag van zo’n 6 miljard dollar. Dat bedrag zegde de vorige Amerikaanse president Biden toe aan Iran na een gevangenenruil met de VS, maar werd opnieuw bevroren nadat Iran-bondgenoot Hamas Israël aanviel op 7 oktober 2023. De Amerikanen ontkennen dat ze de tegoeden nu vrijgeven.
Joram Bolle
De heropening van de Straat van Hormuz wordt bemoeilijkt omdat Iran niet weet waar alle zeemijnen liggen die het land heeft geplaatst. Dat schrijft The New York Times op gezag van Amerikaanse functionarissen.
Mogelijk heeft die wetenschap ook invloed op de onderhandelingen met de VS in Islamabad. Dat scheepsverkeer weer ongemoeid door de Straat van Hormuz kan, is een van de belangrijkste eisen van de VS.
Na het sluiten van het staakt-het-vuren beloofde Iran de zeestraat weer open te stellen, maar dat gebeurt nog niet. Iran zegt dat dat te maken heeft met het uitblijven van een staakt-het-vuren in Libanon, maar repte ook van ‘technische beperkingen’. Daarmee doelt het land volgens Amerikaanse bronnen op de zeemijnen.
Die zijn door kleine Iraanse marinebootjes razendsnel in het water geplaatst. Volgens The New York Times is daarbij niet goed vastgelegd waar precies. Ook zijn er mogelijk mijnen afgedreven naar andere plekken.
Joram Bolle
De Amerikaanse delegatie is geland in Islamabad, met aan boord vicepresident JD Vance. Een Iraanse delegatie arriveerde eerder al. De twee landen praten in de Pakistaanse hoofdstad verder over een mogelijke vrede in Iran.
In de nacht van dinsdag op woensdag sloten de VS en Iran, onder bemiddeling van Pakistan, een voorlopig staakt-het-vuren. Dat was bedoeld om verdere escalatie te voorkomen en vervolgens door te onderhandelen.
Vrijwel direct bleek dat staakt-dat-vuren zeer broos te zijn. Israël voerde woensdag een enorme aanval op Libanon uit, terwijl Pakistan had verkondigd dat ook dat land onder het staakt-het-vuren zou vallen. Israël en de VS ontkennen dit. Ook in Bahrein, de Verenigde Arabische Emiraten en Koeweit waren explosies. Iran sloot vervolgens de Straat van Hormuz weer.
De permanente heropening van de cruciale zeestraat is een van de belangrijkste doelen van de onderhandelingen. Voor de VS is het van belang de oorlog te kunnen beëindigen met zo min mogelijk gezichtsverlies.
In het vijfsterrenhotel Serena in Islamabad zijn behalve Vance gezant Steve Witkoff en Trumps schoonzoon Jared Kushner aanwezig. De Iraanse delegatie bevat onder meer de minister van Buitenlandse Zaken, Abbas Araghchi, en parlementsvoorzitter Mohammad Bagher Ghalibaf.
Die laatste zette de boel nog voor de onderhandelingen begonnen op scherp met een bericht op X: de VS moeten een staakt-het-vuren in Libanon en het vrijgeven van bevroren Iraanse tegoeden toezeggen voordat de onderhandelingen überhaupt kunnen beginnen.
Dylan van Bekkum
Lees ook: Amerikaanse vicepresident was als enige tegen de Iran-oorlog, maar moet hem nu afhandelen
De Amerikaanse president Donald Trump heeft vrijdag verzekerd dat de Straat van Hormuz 'binnenkort' weer open zal zijn, met of zonder de medewerking van Iran. Zaterdag vinden in Pakistan vredesgesprekken plaats tussen de Verenigde Staten en Iran.
Iran controleert de strategisch belangrijke zeestraat sinds de VS en Israël eind februari aanvallen lanceerden op Iran. Ondanks het akkoord over een tijdelijk staakt-het-vuren tussen de VS en Iran van woensdagnacht, blijft het onzeker of en hoeveel olietankers het Iraanse regime door de Straat van Hormuz laat varen. Voor de oorlog tegen Iran voeren gemiddeld 138 schepen per dag door de Straat van Hormuz.
'We gaan de Golf, of de Straat zoals zij die noemen, opnieuw openen', zei Trump vrijdag tegen journalisten voor hij op de presidentiële Boeing Air Force One stapte richting Virginia. 'Ik denk dat dat vrij snel zal gaan. En als dat niet het geval is, zullen we dat op de een of andere manier regelen', zei hij.
Iraanse en Amerikaanse delegaties voeren zaterdag vredesonderhandelingen in Pakistan. Voor Iran kunnen de onderhandelingen pas van start gaan als Washington instemt met de Iraanse voorwaarden: een wapenstilstand in Libanon en de vrijgave van bevroren Iraanse tegoeden.
Trump zei vrijdag dat voor hem de deal vooral moet draaien rond het inperken van de Iraanse nucleaire capaciteiten. 'Geen nucleair wapen. Dat is 99 procent van het verhaal', zei hij volgens CNN. Op de vraag of de deal ook de Straat van Hormuz zou omvatten, antwoordde hij positief. 'Maar die zal automatisch heropenen', zei hij.
Trump dreigde eerder op dag nog om Iran opnieuw aan te vallen als de gesprekken mislukken. Vicepresident JD Vance, die de Amerikaanse delegatie leidt, riep Iran op om de VS niet voor de gek te houden, maar hij beloofde ook 'te proberen positieve onderhandelingen te voeren'.
Belga
Bij een Israëlische luchtaanval op een controlepost van de Gazaanse politie in het Bureij-vluchtelingenkamp in het centrale deel van de Gazastrook zijn zeker zes doden gevallen. Dat melden lokale zorgverleners. Het is niet duidelijk of de slachtoffers ook politiemedewerkers zijn.
Volgens medische hulpverleners en politiebronnen in Gaza zijn sinds oktober tientallen leden van de door Hamas geleide politiemacht omgekomen bij een reeks Israëlische aanvallen.
Bij de aanval bij het Bureij-vluchtelingenkamp zaterdag raakten ook meerdere mensen gewond.
ANP
De ambassadeurs van Israël en Libanon in Washington hebben telefonisch afgesproken dat de twee landen elkaar dinsdag treffen in de Amerikaanse hoofdstad om te praten over een bestand, meldt de regering in Beiroet. Ook de ambassadeur van de VS in Libanon nam deel aan het telefoongesprek.
Het gesprek zou het eerste directe contact tussen de twee landen zijn geweest om tot een bestand te komen. Na het sluiten van een staakt-het-vuren door de VS en Iran ontstond onduidelijkheid over of dit ook voor Libanon en Hezbollah zou gelden. Bij Israëlische aanvallen op Libanon vielen sindsdien honderden doden.
De onderhandelingen moeten plaatsvinden op het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken. Libanon en Israël hebben geen diplomatieke banden en directe gesprekken tussen de twee landen zijn zeldzaam. Hezbollah verzet zich tegen de gesprekken, maar premier Nawaf Salam en president Joseph Aoun stellen dat alleen hun regering bevoegd is de onderhandelingen te voeren.
ANP
De Iraanse onderhandelingsdelegatie, onder leiding van parlementsvoorzitter Mohammad Bagher Ghalibaf, is aangekomen in de Pakistaanse hoofdstad Islamabad. Dat meldt de Iraanse staatstelevisie vrijdagavond. Zaterdag staan vredesonderhandelingen met de Verenigde Staten op het programma.
De Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araghchi maakt ook deel uit van de delegatie, aldus de zender. In de boodschap wordt herhaald dat de onderhandelingen pas van start zullen gaan als Washington instemt met 'de voorwaarden van Iran'.
Ghalibaf heeft eerder gezegd dat hij een wapenstilstand in Libanon en de vrijgave van de bevroren Iraanse tegoeden eist alvorens er gesprekken zullen plaatsvinden. Het gaat om tegoeden die bevroren werden als onderdeel van Amerikaanse sancties tegen Iran voor de verrijking van uranium.
Het Amerikaanse onderhandelingsteam wordt geleid door vicepresident JD Vance, die pas zaterdagochtend in Pakistan verwacht wordt. Hij wordt vergezeld door speciaal gezant Steve Witkoff en Jared Kushner, de schoonzoon van president Donald Trump.
Voor hij op het vliegtuig naar Islamabad stapte, riep Vance Iran op om Washington 'niet voor de gek te houden', maar hij beloofde ook 'te proberen om positieve onderhandelingen te voeren'. 'Als de Iraniërs bereid zijn om te goeder trouw te onderhandelen, zijn wij volledig bereid om hen te hand te reiken', aldus Vance.
Trump heeft gezegd dat de blokkade van de Straat van Hormuz de enige troef is die Iran in handen heeft. Hij dreigde ook opnieuw met aanvallen op Iran als de onderhandelingen zouden mislukken.
Belga
Lees hier ook: Wie is Mohammad Ghalibaf, de Iraanse onderhandelaar die straks tegenover de Amerikanen zit?
Als de Straat van Hormuz niet binnen drie weken geopend wordt, dreigen structurele tekorten aan vliegtuigbrandstof op Europese luchthavens. Daarvoor waarschuwt de brancheorganisatie van Europese luchthavens, ACI Europe, in een brandbrief aan de Europese Commissie. Een brandstoftekort zou volgens ACI ‘tot ernstige verstoring op luchthavens leiden’ en ‘zware economische gevolgen’ kunnen hebben.
Normaliter komt zo’n 40 procent van de vliegtuigbrandstof (waaronder kerosine) die in Europa wordt verbruikt door de Straat van Hormuz. Volgens ACI beginnen de voorraden kerosine te slinken, zeker omdat militaire vliegtuigen daar een grotere aanspraak op zijn gaan maken. De gemiddelde prijs is sinds het begin van de Iran-oorlog meer dan verdubbeld.
ACI vraagt de Europese Commissie in de brief, die gisteren is gestuurd, om een monitoringsysteem op te zetten voor de toevoer van kerosine. Verder zou de Commissie andere mogelijkheden voor import moeten onderzoeken.
Barin, de belangenbehartiger van luchtvaartmaatschappijen op Schiphol, waarschuwde vorige week voor annuleringen als de blokkade van de Straat van Hormuz langer voortduurt. Met name langeafstandsvluchten kunnen dan worden getroffen. Verschillende Italiaanse luchthavens zagen zich deze week genoodzaakt brandstofbeperkingen in te voeren.
Schiphol zegt tegen persbureau ANP dat het op de hoogte is van de brief van ACI Europe. Volgens de luchthaven is er momenteel geen sprake van een tekort aan vliegtuigbrandstof op Schiphol.
Schiphol verwijst ook naar uitspraken van minister Vincent Karremans van Infrastructuur en Waterstaat in de Tweede Kamer deze week. Hij zei dat Nederland en Europa ‘zeker voor vijf maanden aan kerosinevoorraad’ hebben.
Thom Canters
Het Israëlische leger heeft vandaag meerdere bombardenten uitgevoerd in het zuiden en het oosten van Libanon. Bij luchtaanvallen op en rondom de zuidelijke plaats Nabieteh zijn 21 doden gevallen, meldt het Libanese dagblad L'Orient-Le Jour.
Onder de doden in Nabieteh, op zo’n 50 kilometer ten zuiden van Beiroet, zijn dertien medewerkers van de Libanese veiligheidsdiensten. Volgens L'Orient-Le Jour trof Israël een kantoor van de veiligheidsdiensten. De Libanese president Joseph Aoun heeft de aanval veroordeeld.
Twitter bericht wordt geladen...
De plaats Jbaa, 10 kilometer noordelijker, was volgens Libanese media ook het doelwit van Israël vandaag. Volgens het persbureau NNA werd een autowasserij getroffen. Daarbij zijn de eigenaar, zijn twee zoons en drie anderen gedood. In Sohmor, gelegen in de oostelijke Bekavallei, zijn twee mensen gedood bij een Israëlische aanval, meldt NNA.
Het Israëlische leger heeft geen verklaringen naar buiten gebracht over Nabieteh, Jbaa of Sohmor. Wel zegt het leger aanvallen te hebben uitgevoerd vandaag op doelen van Hezbollah in het zuiden van Libanon, waaronder plekken vanuit waar de beweging raketten zou afvuren op Israël.
Naar eigen zeggen heeft het Israëlische leger sinds het begin van de Iran-oorlog ruim 4.200 doelen van Hezbollah bestookt en 1.400 strijders van de beweging gedood. Bewijs voor die beweringen levert het niet. Volgens het Libanese gezondheidsministerie zijn er ongeveer 1.900 Libanezen gedood.
Thom Canters
Aan de vooravond van de onderhandelingen tussen de Verenigde Staten en Iran in het Pakistaanse Islamabad, heeft de Iraanse delegatieleider de zaak op scherp gezet. In een bericht op X eist parlementsvoorzitter Mohammad Ghalibaf dat het staakt-het-vuren ook in Libanon van kracht is voordat de onderhandelingen van start gaan. Verder moeten de VS geblokkeerde Iraanse tegoeden vrijgeven.
De reikwijdte van het bestand is al sinds het ingaan ervan een bron van frictie tussen de VS en Israël enerzijds en Iran anderzijds. Waar Teheran stelt dat is afgesproken dat Libanon ook valt onder het staakt-het-vuren, ontkennen de andere twee dat. Hoewel president Donald Trump Israël naar eigen zeggen heeft gevraagd zich in te houden, heeft het Israëlische leger ook vandaag nog luchtaanvallen uitgevoerd op Libanon.
De kwestie is tekenend voor het getouwtrek tussen de VS en Iran over de basis voor de gesprekken die morgen van start gaan. Volgens Iran is dat zijn eigen zogenoemde tienpuntenplan, dat voorschrijft dat de oorlog in Libanon ten einde komt. Trump noemde dat plan aanvankelijk een ‘werkbare basis’, maar heeft daarna juist weer verwezen naar een Amerikaans vijftienpuntenplan waar Iran het al in grote mate over eens zou zijn.
Het vrijgeven van de bevroren tegoeden staat niet in de versie van het tienpuntenplan die deze week staatspersbureau IRNA naar buiten werd gebracht. Wel was het terug te vinden in een versie die de staatstelevisie publiceerde.
Thom Canters
Lees hier ook: Wie is Mohammad Ghalibaf, de Iraanse onderhandelaar die straks tegenover de Amerikanen zit?
Het Nederlandse marinefregat Zr.Ms. De Ruyter, dat aanstaande zondag koers zet richting Zuidoost-Azië, maakt op zijn reis een tussenstop in het Midden-Oosten. Het luchtverdedigings- en commandofregat gaat door de Rode Zee, om daar bij te dragen aan een internationale missie om de scheepvaart te beschermen. ‘Waar nodig speelt Nederland eventueel in op de ontwikkelingen in het gebied’, meldt het ministerie van Defensie.
Op dit moment vaart een ander Nederlands fregat, de Zr.Ms. Evertsen, in de oostelijke Middellandse Zee. Daar vaart het mee met een Franse vloot, die Cyprus en het Navo-gebied beschermen tegen luchtaanvallen die verband houden met de oorlog in het Midden-Oosten.
De missie waar Zr.Ms. De Ruyter nu aan zal deelnemen is in 2024 door de EU opgetuigd om schepen in de Rode Zee te beschermen tegen aanvallen van de Jemenitische Houthi’s, bondgenoten van Iran. Hoewel die zich in het huidige conflict relatief afzijdig houden, blijft de situatie in het gebied gespannen.
Bovendien is Nederland op dit moment bezig in kaart te brengen hoe het een bijdrage kan leveren aan een internationale missie om de Straat van Hormuz te beveiligen. Defensieminister Dilan Yesilgoz zei vandaag dat daar ‘scenario’s’ voor worden gemaakt. Een definitief besluit, ook over de eventuele inzet van Nederlandse militairen, is nog niet genomen.
Yesilgoz benadrukte ook dat de Zr.Ms. Evertsen niet zonder meer naar de Straat van Hormuz wordt gestuurd, als de Fransen besluiten dat het vliegdekschip dat leiding geeft aan de vloot, de Charles de Gaulle, die kant op gaat.
Thom Canters
Oekraïense militairen hebben in meerdere landen in het Midden-Oosten Iraanse Shahed-drones uit de lucht geschoten. Dat heeft de Oekraïense president Volodymyr Zelensky gezegd. Volgens Zelensky maken de acties deel uit van een poging om de landen in de buurt van Iran ‘te helpen een modern afweringssysteem te bouwen dat echt kan werken’.
De Oekraïeners hebben zich noodgedwongen ontpopt als experts op het gebied van drone-onderschepping, en met name de Shaheds. Die heeft Iran in ruime mate geleverd aan Rusland, dat ze inzet bij de voortdurende luchtaanvallen op Oekraïense doelwitten. Inmiddels bouwt Rusland de drones in eigen beheer.
Nadat Israël en de Verenigde Staten eind februari waren begonnen met hun aanvallen op Iran, bleek al snel de kwetsbaarheid van de Golfstaten voor de Iraanse tegenaanvallen met drones. Teheran richtte die regelmatig op de landen Amerikaanse luchtmachtbases en olie-infrastructuur in de Golfstaten.
Oekraïne verkoopt de landen rondom de Perzische golf voor een paar duizend euro afweerraketten, waar die van het Amerikaanse Patriotsysteem al snel 4 miljoen euro per stuk kosten. ‘We helpen hen om hun beveiliging te versterken in ruil voor bijdragen aan de weerbaarheid van ons land’, zei Zelensky. ‘Dit gaat om veel meer dan alleen geld verdienen.’
Miluska van Rompu
De defensieminister van Pakistan, de belangrijkste bemiddelaar in de oorlog tussen Iran en de VS, heeft fel uitgehaald naar Israël, het derde land in het conflict in het Midden-Oosten. In een inmiddels verwijderd bericht op X beschuldigde de minister het land van ‘genocide’ in Libanon en noemde hij Israël ‘kwaadaardig’.
Dinsdagnacht sloten de partijen een staakt-het-vuren en beloofden ze in Pakistan verder te onderhandelen over permanente vrede. Het is een broos bestand gebleken, want VS-bondgenoot Israël blijft Libanon bombarderen.
De Pakistaanse minister van defensie Khaja Asif reageerde fel op X. ‘Terwijl er vredesgesprekken gaande zijn in Islamabad, wordt er genocide gepleegd in Libanon. (...) Ik hoop en bid dat de mensen die deze kankergezwel‑achtige staat op Palestijns land hebben gecreëerd om van Europese joden af te komen in de hel zullen branden.’
Een woordvoerder van de Israëlische premier Benjamin Netanyahu noemde de woorden ‘schandalig’. ‘Zo’n uitspraak mag van geen enkele regering worden getolereerd, zeker niet van een land dat beweert een neutrale bemiddelaar voor vrede te zijn.’
De kwestie laat zien in welke positie Pakistan zich heeft gemanoeuvreerd. Op het wereldtoneel speelt het land zichzelf in de kijker, als bemiddelaar in een grote geopolitiek conflict. Tegelijkertijd voelt de Pakistaanse bevolking een sterke antipathie tegen Israël vanwege hun behandeling van de Palestijnen, zegt Farhan Hanif Siddiqi, professor internationale betrekkingen aan het Institute of Business Administration in Karachi. Het is daarom politiek opportuun om het volk te laten zien dat het kritisch blijft op Israël.
De uitspraak heeft voorlopig geen effect op de vredesonderhandelingen die vrijdag zijn gestart. Delegaties uit de VS als Iran zullen daar praten over een permanente vrede. Israël is bij die onderhandelingen niet aanwezig: Pakistan erkent dat land formeel niet.
Ashwant Nandram
Palestijnse kinderen, gearresteerd op de bezette Westelijke Jordaanoever, worden in Israelische gevangenissen gemarteld, seksueel misbruikt en uitgehongerd. Dat blijkt uit een rapport van Save the Children. Vanwege Israëlische druk heeft de kinderrechtenorganisatie meer dan een half jaar gewacht met het publiceren van haar bevindingen. NRC bracht ze uiteindelijk donderdag naar buiten.
Save the Children doet sinds 2008 onderzoek naar de situatie van Palestijnse kinderen in Israelische gevangenissen. Sinds de aanval van Hamas op 7 oktober 2023 is hun situatie enorm verslechterd, blijkt uit het rapport. Kinderen zijn vastgebonden, geblinddoekt, geslagen, geschopt, wekenlang in een isoleercel geplaatst en urenlang ondervraagd zonder aanwezigheid van ouders of advocaten.
Ook weigert Israël sinds 7 oktober familieleden en het Rode Kruis toe te laten. Enkel advocaten komen nog in contact met de 350 kinderen die Israël nu gevangen houdt. Als advocaten een boodschap van de familie doorgeven, worden zij door Israëlische functionarissen ter verantwoording geroepen, zegt een van hen tegen NRC. ‘Ook voor ons wordt het steeds moeilijker gemaakt om de kinderen te bezoeken en bij te staan.’
Save the Children liet 165 vrijgelaten kinderen vragenlijsten invullen en sprak met 32 ouders en verzorgers, 13 sociale hulpverleners en 3 advocaten die Palestijnse kinderen bijstaan. De resultaten zijn gebundeld in het rapport Gemarteld: het escalerende misbruik van Palestijnse kinderen in Israëlische militaire detentie. De bevindingen stroken met eerdere rapportages van onder meer Palestijnse en Israelische mensenrechtenorganisaties. Vorig jaar kwam de 17-jarige Palestijnse Walid Ahmad om het leven door uithongering in een Israëlische cel.
Het rapport ligt al een half jaar klaar voor publicatie. Maar omdat Israël internationale ngo’s vorig jaar verplichtte zich opnieuw te registreren voor toegang tot de bezette Palestijnse gebieden, vreesde Save the Children dat het zijn werk daar zou moeten opschorten na publicatie. Een vereiste voor het verkrijgen van een registratie is dat organisaties geen ‘leugens verspreid over Israël'. Observaties en kritiek worden daar vaak onder geschaard.
Hoewel het rapport niet werd gepubliceerd, is de registratie van Save the Children inmiddels ingetrokken, laat de mensenrechtenorganisatie weten aan NRC. De organisatie mag nu bijvoorbeeld geen hulpgoederen meer naar Gaza brengen.
Miluska van Rompu
De olieproductiecapaciteit van Saoedi-Arabië is met ongeveer 600 duizend vaten per dag gedaald na Iraanse aanvallen op installaties, raffinaderijen en pijpleidingen. Dat heeft het staatspersbureau SPA donderdag gemeld. De informatie komt van het Saoedische ministerie van Energie. Saoedi-Arabië produceert ongeveer 10 miljoen vaten olie per dag en is daarmee de op een na grootste producent ter wereld, na de Verenigde Staten.
Volgens het ministerie is de doorvoercapaciteit van de belangrijke oost-west-pijpleiding, waardoor ruwe olie de Straat van Hormuz kan omzeilen, ook met ongeveer 700 duizend vaten per dag gedaald nadat een pompstation was getroffen. De 1.200 kilometer lange pijpleiding vervoert doorgaans tussen de 5 en 7 miljoen vaten per dag. Een vat olie bevat 159 liter.
Volgens persbureau SPA hebben de aanvallen op het land ook schade aangericht aan installaties voor aardgas in vloeibare vorm (lng). Bij de aanvallen op de Saoedische olie-industrie viel ook een dode en raakten zeven werknemers gewond.
De oost-west-pijpleiding is aangelegd tijdens de Irak-Iran oorlog in de jaren tachtig van de vorige eeuw, om een eventuele blokkade van de Straat van Hormuz te vermijden. Lees hier meer over die ‘reddingslijn’ voor de Saudische olie-export.
Miluska van Rompu
De voormalige Iraanse minister van Buitenlandse Zaken, Kamal Kharrazi, is overleden aan verwondingen die hij opliep bij een luchtaanval. Dat hebben Iraanse staatsmedia vrijdagochtend gemeld.
Kharrazi, hoofd van de Strategische Raad voor Buitenlandse Betrekkingen, raakte enkele dagen geleden gewond bij een Israëlisch-Amerikaanse luchtaanval, meldde het staatspersbureau IRNA. Het persbureau verklaarde dat hij 'enkele uren geleden als martelaar is gestorven'.
Kharrazi was van 1997 tot 2005 minister van Buitenlandse Zaken van de Islamitische Republiek. Volgens mediaberichten was hij adviseur van de Iraanse opperbevelhebber ayatollah Ali Khamenei, die jarenlang aan het hoofd stond van het land. Khamenei kwam om het leven bij het begin van de Amerikaanse en Israëlische aanvallen op Iran.
Belga
Zuid-Korea stuurt een speciale gezant naar Iran om een veilige doorgang voor zijn schepen door de Straat van Hormuz te verkrijgen. Dat heeft het Zuid-Koreaanse ministerie van Buitenlandse Zaken bekendgemaakt.
Het scheepsverkeer door de zeestraat is nog steeds grotendeels gestremd, ondanks het staakt-het-vuren tussen de Verenigde Staten en Iran.
Volgens het Zuid-Koreaanse ministerie heeft minister van Buitenlandse Zaken Cho Hyun donderdag met zijn Iraanse collega Abbas Aragchi over de kwestie gesproken. Het land zou geen bilateraal akkoord met Iran nastreven, maar een gecoördineerde internationale aanpak verkiezen. Ook Japan heeft al bij de Iraanse regering aangeklopt. De Amerikaanse president Donald Trump heeft concrete toezeggingen geëist van landen die willen helpen de Straat van Hormuz te openen.
Er liggen 26 Zuid-Koreaanse schepen te wachten op doorgang door de zeestraat. 70 procent van de brandstof die het land importeert, moet door de Straat van Hormuz.
ANP
Japan is van plan om volgende maand een deel van zijn oliereserves aan te spreken om de bevoorrading te verzekeren. Dat heeft de Japanse premier Sanae Takaichi vrijdagochtend aangekondigd. Vorige maand putte het land ook al uit zijn strategische oliereserves om de druk op de prijzen aan de pomp te verlichten door de oorlog in het Midden-Oosten.
Met de maatregel wil Japan het equivalent van twintig extra dagen verbruik vrijmaken. Medio maart begon het land oliereserves vrij te maken. Japan is namelijk voor 95 procent van zijn olie-import afhankelijk van bevoorrading vanuit het Midden-Oosten.
De prijs voor Amerikaanse olie ging in de nacht van donderdag op vrijdag licht omhoog. Een vat WTI-olie noteerde rond 5.00 uur Nederlandse tijd 0,7 procent hoger en kostte bijna 98,5 dollar.
Belga
De Britse premier Keir Starmer en de Amerikaanse president Donald Trump zijn donderdag na een telefoongesprek overeengekomen dat er 'een haalbaar plan' nodig is om de scheepvaart door de Straat van Hormuz te herstellen. Dat meldt het kantoor van de Britse premier in een verklaring.
De twee leiders zijn het erover eens dat nu er een staakt-het-vuren is, 'we ons in de volgende fase bevinden om tot een oplossing te komen'. Ze bespraken de noodzaak van een 'praktisch plan om de scheepvaart zo snel mogelijk weer in beweging te krijgen'. Starmer kwam donderdagavond aan in Qatar, de laatste stop van zijn reis door de Golfregio.
Trump eiste woensdag tijdens een ontmoeting met Navo-topman Mark Rutte concrete toezeggingen van de landen die willen helpen de Straat van Hormuz te heropenen voor de scheepvaart, melden Bloomberg en CNN op basis van bronnen.
Ondanks het akkoord dat de Verenigde Staten en Israël in de nacht van dinsdag op woensdag met Iran overeenkwamen, blijft het onzeker of en hoeveel olietankers het Iraanse regime door de Straat van Hormuz laat varen.
Volgens een analyse van de Britse omroep BBC waren er donderdagmiddag sinds het staakt-het-vuren zeker negen schepen de cruciale zeestraat gepasseerd. Voor de oorlog tegen Iran voeren gemiddeld 138 schepen per dag door de Straat van Hormuz, blijkt uit cijfers van het Joint Maritime Information Center.
Belga
Koeweit heeft donderdag gemeld dat het door Iran is aangevallen met drones. Het gaat om de eerste melding van aanvallen in de Golfregio sinds het tijdelijke bestand tussen Iran en de Verenigde Staten de tweede dag is ingegaan.
'De luchtverdediging van het leger wordt momenteel geconfronteerd met vijandige droneaanvallen', aldus het Koeweitse leger in een bericht op X. De aanval was gericht tegen een locatie van de nationale garde en 'veroorzaakte aanzienlijke schade, maar er vielen geen gewonden', aldus de lokale autoriteiten in een verklaring.
De Golfstaten zijn sinds het begin van de oorlog tegen Iran het doelwit geworden van honderden Iraanse raketten en drones.
Belga/AP
Het Israëlische leger (IDF) heeft in de nacht van donderdag op vrijdag gemeld dat Hezbollah een raket op Israël heeft afgevuurd. In delen van het land, waaronder Tel Aviv, ging daardoor het luchtalarm af.
De raket werd onderschept, aldus de Israëlische nieuwssite Times of Israel, die ook schrijft dat de raket werd afgevuurd op de zuidelijke kuststad Ashdod. Er zouden geen gewonden zijn.
Het door Iran gesteunde Hezbollah zei in een verklaring dat het donderdagavond laat Israëlische militaire infrastructuur in de noordelijke stad Haifa had aangevallen.
De IDF meldde op Telegram later dat het tien raketlanceerinstallaties van Hezbollah in Libanon heeft bestookt. Volgens het Israëlische leger zouden de installaties in de uren ervoor zijn gebruikt voor aanvallen op Israël.
De wederzijdse raketaanvallen volgen nadat de IDF donderdag bewoners van de zuidelijke voorsteden van de Libanese hoofdstad Beiroet opriepen te evacueren. De Israëliërs kondigden luchtaanvallen aan voor het gebied, dat bekendstaat als een bolwerk van Hezbollah.
Het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken maakte donderdag bekend dat Libanon en Israël volgende week in Washington onderhandelen. Volgens Israël geldt een eerder overeengekomen staakt-het-vuren tussen Iran en de Verenigde Staten niet voor Libanon.
Redactie
Iran doet er goed aan om geen tol te heffen voor schepen die door de Straat van Hormuz varen, schrijft de Amerikaanse president Donald Trump donderdagavond op Truth Social. 'Als ze het wel doen, is het maar beter als ze stoppen.'
Trump schrijft dat er 'rapportages' zijn dat Iran tol heft.
De Iraanse organisatie van olie-exporteurs (OPEX) liet eerder deze week weten dat Iran een dollar per vat olie wil vragen om door de Straat van Hormuz te mogen varen. Een tanker van het veelgebruikte type VLCC kan tot 2 miljoen vaten olie vervoeren, wat de 'tol' op 2 miljoen dollar per schip zou brengen.
Onderdeel van het staakt-het-vuren dat de Verenigde Staten en Iran hebben gesloten is dat het scheepsverkeer door de zeestraat wordt hervat.
Trump eiste eerder concrete toezeggingen van landen die willen helpen de Straat van Hormuz te openen. Navo-topman Mark Rutte sprak woensdag in Washington met de Amerikaanse president over de mogelijke inzet van Navo-landen.
Onder druk van de VS boden Nederland en de andere landen van de 'Hormuz-coalitie' bijstand aan om de door Iran geblokkeerde zeestraat weer open te krijgen. Wat ze dan zouden willen bijdragen, lieten ze nog in het midden. Het kabinet zinspeelde op onder andere de mogelijke inzet van mijnenjagers.
De Duitse minister van Buitenlandse Zaken Johann Wadephul zei donderdagavond op X dat hij er bij zijn Iraanse collega Abbas Araghchi op heeft aangedrongen dat Iran zich aan het staakt-het-vuren houdt en zich inzet voor constructieve onderhandelingen. Ook wil de Duitse minister dat Iran 'vrije en veilige scheepvaart door de Straat van Hormuz' garandeert.
Redactie
Voor de tweede keer sinds de dood van ayatollah Ali Khamenei is op de Iraanse staatstelevisie een verklaring in naam van diens opvolger en zoon Mojtaba Khamenei voorgelezen. De nieuwe Opperste Leider van Iran zou onder meer hebben gezegd dat Iran de oorlog heeft gewonnen. ‘In de afgelopen veertig dagen heeft de grote natie Iran een epos geschreven en de wereld versteld doen staan’, luidde de verklaring.
Het is nog altijd onduidelijk of Khamenei in leven is en zo ja, in welke toestand. Zeker is dat Mojtaba Khamenei op z’n minst gewond raakte bij de aanval die zijn vader en vijf andere familieleden eind februari fataal werd. Bij het voorlezen van de verklaring was Khamenei opnieuw niet te zien of te horen, en dus blijft het gissen.
De Britse krant The Times berichtte gisteren dat hij bewusteloos is en niet meer in staat besluiten te nemen; een dag later wist een doorgaans goed ingevoerde journalist van nieuwssite Axios juist te melden dat Khamenei een cruciale rol had gespeeld bij de totstandkoming van de wapenstilstand in Iran.
Khamenei zou ook hebben verklaard dat Iran het beheer van de Straat van Hormuz naar een nieuwe fase zal brengen. Wat die nieuwe fase precies inhoudt, is niet duidelijk. Iran zei gisteren de cruciale zeestraat te heropenen, maar trok die aankondiging in vanwege de aanhoudende Israëlische aanvallen op Libanon.
Jasper Daams
Het Israëlische leger is begonnen aan een reeks luchtaanvallen op Libanon. Volgens Israël zijn de aanvallen gericht op raketlanceerinstallaties van Hezbollah. Eerder vandaag waarschuwde Israël de inwoners van de zuidelijke buitenwijken van Beiroet, waar Hezbollah een deel van zijn machtsbasis heeft, dat er nieuwe bombardementen zouden komen.
De Amerikaanse president Donald Trump heeft Israël vandaag juist opgeroepen om de aanvallen op Libanon te verminderen. Trump stuurt aan op onderhandelingen tussen Libanon en Israël. Ook de Israëlische premier Benjamin Netanyahu heeft zijn kabinet opdracht gegeven om gesprekken met Libanon te beginnen. De Libanese autoriteiten willen echter alleen met de Israëliërs praten als zij de luchtaanvallen staken, terwijl Netanyahu heeft gezegd dat Israël de aanvallen op Hezbollah zal voortzetten tot er een akkoord is.
Gisteren voerde Israël zware luchtaanvallen uit op verschillende plekken in Libanon. Bij die aanvallen zijn zeker 303 mensen gedood, meldde het Libanese ministerie van Volksgezondheid vanavond. Het aantal gewonden is opgelopen tot 1.150. De Libanese autoriteiten verwachten dat het dodental nog verder zal oplopen, omdat er nog gezocht wordt naar slachtoffers. In totaal zijn er sinds het begin van de oorlog in Iran bijna 1.900 Libanezen gedood door Israëlische luchtaanvallen.
Daan de Vries
Navo-chef Mark Rutte heeft gezegd dat het bondgenootschap bereid is te helpen bij de heropening van de Straat van Hormuz. De steun van de lidstaten kwam volgens Rutte ‘een beetje traag’ op gang, maar inmiddels leveren ze ‘alles waar de Amerikanen om vragen’. Dat zei de oud-premier tijdens een persmoment in Washington.
Ruttes toezegging volgt op de groeiende frustratie van Donald Trump over het uitblijven van steun van de lidstaten in de oorlog tegen Iran. De Amerikaanse president dreigde de afgelopen tijd meermaals met een vertrek uit de Navo. Ook zou hij erover denken om bondgenoten te straffen, bijvoorbeeld door Amerikaanse bases of troepen naar andere landen te verhuizen.
De oud-premier is momenteel in de VS en voerde gisteren naar eigen zeggen een ‘erg openhartig’ gesprek met de Amerikaanse president. Daarin zou laatstgenoemde opnieuw zijn ongenoegen hebben geuit over de in zijn ogen teleurstellende steun van ‘veel’ bondgenoten. Rutte zei Trump erop te hebben gewezen dat veel landen wel hebben geholpen, en dat onder Europese leiding wordt gewerkt aan een coalitie die wil helpen bij de heropening van de Straat van Hormuz.
Vooralsnog is het aan de landen die hun jawoord hebben gegeven aan deze coalitie om een mogelijke Hormuz-missie op te tuigen, zei Rutte. Om het bondgenootschap er wel bij te betrekken moeten volgens de Navo-chef alle lidstaten instemmen. Maar, verzekerde Rutte, ‘als de Navo kan helpen, zullen we dat natuurlijk doen’.
Ook Nederland wil helpen bij de bescherming van de Straat van Hormuz, maakte premier Jetten gisteren bekend samen met andere regeringsleiders. Rutte verwacht dat Nederland een bijdrage kan leveren door bijvoorbeeld ‘mijnenjagers, fregatten of radartechnologie’ te sturen.
Jasper Daams
Lees ook: In de Navo dringt het besef door: Europa moet dringend op zoek naar een tweede verzekeringspolis
De Israëlische premier Benjamin Netanyahu zegt zijn kabinet opdracht te hebben gegeven voor directe onderhandelingen met Libanon. De verklaring volgt een dag nadat Israël de strijd tegen Hezbollah in Libanon flink heeft opgevoerd, en kwam mogelijk onder Amerikaanse druk tot stand. De gesprekken moeten ‘zo snel mogelijk’ plaatsvinden, aldus Netanyahu.
Kort nadat de VS en Iran een gevechtspauze hadden aangekondigd, trof Israël doelen in Libanon met een enorme aanval. Waar Iran en bemiddelaar Pakistan stelden dat de gevechtspauze ook Libanon betrof, stelde de regering van Netanyahu dat dat niet het geval was. Het Israëlische leger voerde vervolgens naar eigen zeggen de zwaarste aanvallen uit sinds het begin van de oorlog in Iran.
Mogelijk is Israël nu door de VS op de vingers getikt. Axios-journalist Barak Ravid schrijft op X dat Netanyahu gisteren heeft gebeld met president Trump en diens gezant Steve Witkoff. Laatstgenoemde zou Netanyahu hebben verzocht om ‘rustig aan te doen’ met de aanvallen en met Libanon in gesprek te gaan.
De vraag is wat onderhandelingen met Libanon waard zijn. Het hete hangijzer blijft telkens de ontwapening van Hezbollah, zoals ook bij de vorige gevechtsronde. Het Libanese leger is waarschijnlijk niet machtig genoeg om ontwapening van Hezbollah af te dwingen.
Jasper Daams
Twitter bericht wordt geladen...
De aanhoudende Israëlische aanvallen op Libanon maken verdere onderhandelingen over een wapenstilstand zinloos. Dat heeft de Iraanse president Masoud Pezeshkian vanmiddag gezegd. Pezeshkian zei ook dat de hevige bombardementen een schending vormen van het broze bestand tussen de VS en Iran.
Uren na de bekendmaking van het staakt-het-vuren in Iran begon Israël in Libanon aan wat het later omschreef als de grootste aanvalsgolf sinds het begin van de Iran-oorlog. De regering van Benjamin Netanyahu en de VS stellen dat de gevechtspauze niet van toepassing is op Libanon, in weerspraak van Iran en bemiddelaar Pakistan.
Volgens de Libanese autoriteiten vielen gisteren meer dan tweehonderd doden en raakten ruim duizend mensen gewond. Daar blijft het vermoedelijk niet bij: het Israëlische leger heeft vanmiddag opnieuw een evacuatiebevel afgegeven voor delen van de hoofdstad Beiroet.
De Pakistaanse premier Shehbaz Sharif heeft de Israëlische aanvallen in gesprek met zijn Libanese evenknie Nawaf Salam ‘sterk veroordeeld’, meldt hij op X. Hij zou hebben benadrukt dat zijn land zich blijft committeren aan de vredesonderhandelingen. Vooralsnog staan komende zaterdag gesprekken tussen de VS en Iran op het programma in de Pakistaanse hoofdstad Islamabad.
Mogelijk mengt Iran zich binnenkort weer in de strijd. Parlementsvoorzitter Mohammad Baqer Ghalibaf heeft gedreigd met een ‘sterke en beslissende’ reactie op de Israëlische aanvallen op Libanon. Ghalibaf zei dat ‘het vuur snel geblust moet worden’ en dat Iran de schending van het akkoord niet accepteert. De Israëlische defensieminister Katz heeft op zijn beurt weer gezegd dat zijn land ‘voorbereid en klaar is om krachtig op te treden’ tegen een Iraanse aanval.
Jasper Daams
Nederlandse reders zitten nog altijd in onduidelijkheid over de status van de Straat van Hormuz. Dat meldt de Koninklijke Vereniging van Nederlandse Reders (KVNR) aan het ANP. ‘Het is nog altijd niet duidelijk wat de voorwaarden zijn waaronder schepen weer door de Straat van Hormuz zouden kunnen varen. Nu lijkt Iran de Straat van Hormuz opnieuw te hebben gesloten’, aldus de belangenbehartiger.
Bij de aankondiging van het bestand, in de nacht van dinsdag op woensdag, maakten de VS en Iran bekend dat de cruciale zeestraat zou worden heropend. De Iraanse autoriteiten zouden de zeestraat beheren en tol heffen aan passerende schepen. De wereldwijde opluchting was echter van korte duur, want na de aanhoudende Israëlische bombardementen op Libanon zei het Iraanse regime gisteravond de zeestraat weer te sluiten.
De tientallen Nederlandse schepen die momenteel vastzitten in de Straat van Hormuz, lijken het anker voorlopig nog niet te kunnen lichten. Wel meldt het Russische staatspersbureau Tass op gezag van een Iraanse veiligheidsbron dat Iran onder het met de VS overeengekomen bestand maximaal vijftien schepen per dag zal toelaten door de zeestraat. Mocht die berichtgeving kloppen, is dat slechts een schijntje van de ongeveer 135 schepen die de Straat voor de oorlog passeerden.
De KNVR benadrukt dat de heropening van de zeestraat in lijn moet zijn met het internationaal recht, dat een vrije doorvaart voorschrijft. Eerder spraken onder meer de de topman van de internationale scheepvaartorganisatie IMO en de Europese Unie zich uit tegen het Iraanse voornemen om tol te heffen.
Jasper Daams
De zware Israëlische aanvallen op Libanon van gisteren zetten volgens EU-buitenlandchef Kaja Kallas de wapenstilstand met Iran onder ‘grote druk’. In een bericht op X schrijft Kallas dat het recht van Israël om zichzelf te verdedigen ‘zulke enorme verwoesting’ niet kan rechtvaardigen.
Bij wat Israël zelf de grootste aanval op Libanon noemde sinds het begin van de Iran-oorlog zijn zeker 203 doden gevallen, zo meldt het Libanese gezondheidsministerie vandaag. Met verwijzing naar het hoge dodental spreekt Kallas over ‘buitensporige’ aanvallen.
Ook andere Europese landen hebben grote kritiek geuit op Israël. De Britse buitenlandminister Yvette Cooper noemde de aanvallen een ‘escalatie’, haar Franse collega Jean-Noël Barrot sprak een ‘stevige’ veroordeling uit in de richting van Israël. De Spaanse minister José Manuel Albares van Buitenlandse Zaken, heeft Israël beschuldigd van het schenden van het internationaal recht.
Net als verschillende Europese regeringen heeft Kallas opgeroepen Libanon deel te laten uitmaken van het tijdelijke bestand tussen de VS en Iran. Volgens zowel Teheran als het bemiddelende Pakistan zou dat ook de afspraak zijn, maar Israël en de VS hebben dat ontkend. Volgens de Amerikaanse vicepresident JD Vance zou Israël wel hebben ‘aangeboden zich een beetje in te houden in Libanon’, om de onderhandelingen over het beëindigen van de oorlog te bespoedigen.
Thom Canters
De uitbater van het Karish-gasveld in de Middellandse Zee krijgt toestemming om de productie te hervatten, zegt het Israëlische ministerie van Energie. Daarmee zijn de drie grote gasvelden voor de Israëlische kust weer in gebruik.
Bij het uitbreken van de oorlog met Iran werd de productie bij het Karish-gasveld op last van de Israëlische autoriteiten uit voorzorg stilgelegd. Datzelfde gold voor het grotere Leviathan-gasveld, dat eveneens voor de noordkust van Israël ligt. De Israëlische energie-infrastructuur geldt als belangrijk doelwit van Iraanse luchtaanvallen. Het Tamar-gasveld bleef wel open.
De productie bij het Leviathan-gasveld werd vorige week al hervat. Energean, het bedrijf dat het Karish-gasveld uitbaat, zegt na de goedkeuring van de Israëlische autoriteiten bezig is de ‘productie op een veilige manier te hervatten’.
Thom Canters
Het Israëlische leger heeft verklaard de neef en tevens persoonlijke secretaris van Hezbollah-leider Naim Qassem te hebben gedood. Ali Yusuf Harshi kwam volgens het leger om het leven bij een aanval van gisteren op de Libanese hoofdstad Beiroet.
Volgens het Israëlische leger was Harshi een persoonlijke adviseur van Qassem, die in 2024 het stokje overnam van de door Israël gedode Hassan Nasrallah. Hezbollah heeft zijn dood nog niet bevestigd.
Israël voerde gisteren zware bombardementen uit op Beiroet en andere delen van Libanon. Het ging naar eigen zeggen om de grootste aanvalsgolf sinds het begin van de oorlog tegen Iran en het oplaaien van het conflict met Hezbollah. Het precieze dodental is onduidelijk. Het Libanese ministerie van Volksgezond meldde gisteravond dat zeker 182 mensen zijn gedood en 890 mensen gewond zijn geraakt. Eerder maakte de civiele beschermingsdienst melding van 254 doden en ruim duizend gewonden.
Thom Canters
Sinds het ingaan van het tijdelijke staakt-het-vuren tussen de Verenigde Staten en Iran op woensdag hebben slechts vier vrachtschepen de Straat van Hormuz gepasseerd. Een dag daarvoor waren dat er nog elf. Dat blijkt uit trackinggegevens van schepen, schrijft The Financial Times. Geen van de schepen die woensdag de zeestraat passeerden zijn olie- of gastankers, bericht The New York Times op gezag van energiedatabedrijf Kpler, dat wereldwijde olievrachten en energiehandel volgt.
Als onderdeel van het staakt-het-vuren zou de Straat van Hormuz weer moeten worden heropend door Iran. Iraanse staatsmedia berichtten gisteren echter dat Teheran de zee-engte weer ‘volledig’ heeft gesloten als reactie op de grootschalige Israëlische aanvallen op Libanon van gisteren.
Tegelijkertijd zouden schepen wel de zeestraat kunnen doorvaren als ze dat coördineren met het Iraanse leger. De Iraanse Revolutionaire Garde heeft een kaart gepubliceerd die schepen kunnen gebruiken om zeemijnen te ontwijken.
Scheepvaartbedrijven zeggen tegen The Financial Times af te wachten tot er meer duidelijkheid bestaat over het bestand. ‘We hebben het gevoel dat de situatie erg kwetsbaar is en willen echt duidelijke garanties dat er niets zal gebeuren met deze schepen tijdens hun doorvaart’, aldus Erik Hånell, topman van Stena Bulk, dat meerdere tankers in de Golf heeft liggen.
De Revolutionaire Garde heeft verklaard dat het gedurende de twee weken van het bestand zijn ‘vinger aan de trekker’ zou houden wat betreft de Straat van Hormuz. Een van die tien punten uit het Iraanse plan dat de basis zou vormen voor de verdere gesprekken tussen de VS en Iran is dat Teheran de controle houdt over de zeestraat. Het lijkt onwaarschijnlijk dat de VS en de Golfstaten daarmee uiteindelijk mee zouden kunnen instemmen.
Thom Canters
De olieprijzen zijn donderdagochtend weer gestegen, na de sterke daling een dag eerder vanwege het staakt-het-vuren in het Midden-Oosten. Vanwege de Israëlische aanvallen op Libanon en de raketten die Hezbollah vannacht als vergelding heeft afgevuurd op Israël, bestaat er nu weer enige onzekerheid over de status van het staakt-het-vuren. Vanuit Iran is bovendien te horen dat de Straat van Hormuz geblokkeerd blijft.
De prijs van een vat Amerikaanse olie steeg 3,4 procent tot 97,60 dollar. Brentolie werd 2,4 procent duurder op 97,03 dollar per vat. Woensdag doken de prijzen nog tot 13 procent omlaag. Dat was de sterkste dagelijkse daling sinds 2020. Door de Straat van Hormuz gaat doorgaans ongeveer een vijfde van alle ruwe olie in de wereld. Iran had toegezegd de zeestraat volledig te heropenen als onderdeel van het staakt-het-vuren van twee weken.
De landelijke adviesprijzen aan de pomp zijn donderdag gedaald. Volgens consumentenorganisatie UnitedConsumers is de adviesprijs voor een liter benzine nu 2,571 euro en voor diesel 2,751 euro. Dat was woensdag nog respectievelijk 2,599 en 2,819 euro.
Op de financiële markten leidde het bestand tot opluchting onder beleggers, met sterke koerswinsten op de aandelenbeurzen in Azië, Europa en New York tot gevolg. Op de beurzen in Azië is er donderdag sprake van voorzichtigheid onder handelaren. De Nikkei in Tokio zakte 0,6 procent en de Kospi in Seoul verloor 1,9 procent, na stijgingen tot meer dan 7 procent op woensdag. Japan en Zuid-Korea zijn afhankelijk van de import van olie en gas via de Straat van Hormuz.
Redactie
De Franse president Emmanuel Macron heeft woensdag tijdens een gesprek met de Amerikaanse president Donald Trump en zijn Iraanse collega Masoud Pezeshkian benadrukt dat het noodzakelijk is om het met Iran gesloten staakt-het-vuren uit te breiden naar Libanon. Dat is volgens Macron een 'noodzakelijke voorwaarde' voor een 'geloofwaardig en duurzaam' bestand.
‘Ik heb mijn hoop uitgesproken dat het staakt-het-vuren volledig wordt gerespecteerd door elk van de strijdende partijen, op alle fronten, inclusief in Libanon’, schrijft de Franse president in een bericht op X. Woensdag zijn er volgens de Libanese autoriteiten zeker 250 mensen om het leven gekomen bij Israëlische bombardementen.
Het staakt-het-vuren ‘moet de weg openen naar alomvattende onderhandelingen die de veiligheid van iedereen in het Midden-Oosten kunnen waarborgen’, aldus Macron. Een akkoord moet volgens hem de Iraanse nucleaire en ballistische programma’s omvatten, het regionale beleid van Iran, en de blokkering van de Straat van Hormuz.
Redactie
Hezbollah heeft raketten afgevuurd op Noord-Israël, meldt de Libanese beweging. Het is Hezbollah's eerste aanval op Israël sinds de Verenigde Staten een staakt-het-vuren van twee weken overeenkwamen met Iran.
Volgens bemiddelaar Pakistan, Iran en Hezbollah heeft dat bestand ook betrekking op Libanon. Israël en de VS ontkennen dat echter.
Hezbollah stelde in een verklaring dat de aanval een reactie was op wat de beweging omschreef als Israëlische schendingen van het staakt-het-vuren. Israël voerde woensdag grootschalige aanvallen uit op Libanon, waarbij volgens lokale autoriteiten zeker 250 doden vielen.
Redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant