Logeren bij Trump Henne Schuwer was ambassadeur tijdens Trumps eerste termijn. Hij licht toe hoe een bezoek aan de president wordt voorbereid. „Toen Rutte kwam, hebben we geplastificeerde kaartjes gemaakt met daarop feiten en cijfers over handel, daar is Trump gevoelig voor.”
De Amerikaanse president was vorig jaar te gast bij de koning in Paleis Huis ten Bosch,
Eén voordeel voor de koning en de koningin: veel tijd om de boel te laten ontsporen heeft president Donald Trump niet. „Trump staat erom bekend heel vroeg naar bed te gaan”, zegt oud-ambassadeur Henne Schuwer die tijdens diens eerste presidentschap in Washington zat. „Negen uur, half tien, dan is het wel klaar.”
Koningin Máxima, koning Willem-Alexander en premier Rob Jetten zijn uitgenodigd om maandagavond op het Witte Huis met de president te dineren. Het koninklijk paar mag daarna ook blijven slapen. Zo’n diner begint „op z’n Amerikaans” al om half zeven en stopt twee uur later weer, zegt Schuwer. Heel anders dan in Brussel, waar hij nu adviseur is en waar je de mensen echt de deur moet wijzen om half één ’s nachts. Zo tafelen ze niet in de VS. „Het gaat allemaal in een heel rap tempo. Je hebt je vorkje nog niet neergelegd en het volgende bordje staat alweer klaar, het is doorwerken. Even uitbuiken is er niet bij. Er is helemaal niks aan.” Als het de koning en de koningin lukt om tussen de bordjes door wat familiezaken en gedeelde interesses aan te boren en enigszins aan de oppervlakte te blijven, moet het goedkomen.
Schuwer wil wel aan de telefoon toelichten hoe zo’n bezoek aan de president wordt voorbereid. Hij was ambassadeur toen premier Mark Rutte in 2019 door Trump in het Witte Huis werd ontvangen.
„Let op, dit is een informeel diner, geen staatsbezoek. Het is niet Zelensky die steun voor z’n land veilig moet komen stellen. De koning en de koningin hebben een heel programma in Florida en Pennsylvania en dit is erbij gekomen, omdat Trump ook op Huis ten Bosch mocht logeren tijdens de NAVO-top. Melania zal er ook wel bij zijn. Dan moet het gezellig blijven.
„Veel ongemakkelijker is het voor Jetten. Het is natuurlijk een kans voor hem, iedere premier wil al zo snel naar het Witte Huis om zichzelf op de kaart te zetten. Nu mag hij zomaar mee. Maar hij speelt duidelijk de tweede viool. Hij kan tijdens zo’n diner zijn ei niet kwijt. Hij kan niet opeens een heel stevig gesprek over Iran gaan voeren in het bijzijn van het koningspaar, dat daar geen mening over hoort te hebben. Hij zou natuurlijk liever een half uurtje met de president alleen hebben om over die heikele kwesties te praten, maar dat heb ik niet op het programma zien staan.
„Er zal wel wat met de koning worden afgesproken over rolverdeling, want zo gaat dat. Stel Jetten wil écht iets zeggen over Oekraïne of over de NAVO, dan zal er een voorzetje van de koning komen. Hier zijn ze goed in, hè. Willem-Alexander en Máxima, het zijn professionals.”
„Tja, het is het hoogst haalbare. Voor zover we weten leest deze president geen dossiers. Toen Rutte kwam, hebben we daarom vooraf geplastificeerde kaartjes gemaakt met daarop feiten en cijfers over handel en investeringen van Nederland, daar is hij gevoelig voor. Een soort memory-kaartjes, die schoven we dan over tafel in de hoop dat-ie ze las.
„Als Trump bij het diner niet in een negatieve houding zit, pikt hij hopelijk toch wat mee, een gevoel, een sfeer, het idee dat we vrienden zijn. Je moet het toch proberen.”
„Dat gaat heel rigoureus. Het koninklijk echtpaar voert een aantal gesprekken in Nederland met mensen om de situatie te begrijpen. Dat kunnen gesprekken met hoogleraren zijn, schrijvers, kunstenaars, voor een brede waaier aan kennis. Er komt een heel draaiboek.
„Een etmaal voor ze de drempel van het Witte Huis overstappen, is er nog een check met de ambassadeur – zo ging het in mijn tijd. Birgitta Tazelaar zal hen onderaan het vliegtuig al wel opwachten in Pennsylvania. Die loopt het bezoek nog één keer met hen door: is er iets veranderd, wat is de stemming in het land?”
„In mijn tijd kwam premier Abe van Japan langs, die werd bijna van z’n stoel getrokken door Trump tijdens het handen schudden. We hebben nog vooraf met Rutte zitten oefenen in de residentie. Hoe hij rechtop kon blijven staan. Rutte heeft niet veel vlees op de botten, maar hij is gelukkig best groot. Macron had ook duidelijk zitten oefenen, die had een hele defensieve houding.”
„Samen met Algemene Zaken stelt de ambassade een lijst met ijsbrekers en gespreksonderwerpen op. Familiezaken, een overwinning van een sportclub waar de president geïnteresseerd in is, een gedeeld belang. Het echtpaar kan nog over 250 jaar onafhankelijkheid praten, dat wij al eerder ook zoiets hadden met de Spanjaarden, onze Akte van Verlatinghe. Je zou denken: dat kan toch niet misgaan.”
„Ja, die zijn er met deze president altijd. Er zijn bij het diner geen camera’s, er is geen persconferentie achteraf, maar hij kan natuurlijk zelf van alles op de socials gaan zetten of roepen. Zo van: „Ik heb hen meegenomen langs de fotogalerij, langs Obama en Sleepy Joe, en zij vinden het ook allemaal maar niksnutten, en ze willen ook zo’n grote balzaal net als ik.” Maar ik denk het eigenlijk niet. Hij wil veel liever mooie plaatjes van hem met een echte koning en koningin.”
„Hij is dól op koningshuizen. Hij krijgt daarna ook Charles en Camilla op bezoek. Twee koningsparen achter elkaar! Hij vindt het prachtig.
„Pomp and circumstance, hij ervaart het allemaal als erkenning. Toen hij net voor de eerste keer geïnaugureerd was, liet Macron hem langskomen bij de grote militaire parade over de Champs-Élysées. Trump zag die bijlen en baarden en leren schorten van het vreemdelingenlegioen, en hij was helemaal betoverd. Hij wilde ook een parade in Washington. Komt niks van in, zei de burgemeester toen, die tanks maken alle bestrating kapot. Maar hij heeft vorig jaar toch z’n zin gekregen, op z’n verjaardag.”
„De paus heeft geen handel te bedrijven, hij heeft geen militaire macht nodig om hem te beschermen. Het is te laat. Dat hadden we vijftien jaar geleden moeten bedenken, toen we onder Obama al de eerste waarschuwingen kregen dat Amerika echt niet voor altijd z’n honderdduizend militairen in Europa gestationeerd zou houden om ons te beschermen. Het loopt wel los, dachten we. En nu moeten we op de blaren zitten.”
Volg de laatste politieke ontwikkelingen in de VS op de voet