Premier Viktor Orbán moet vechten voor zijn ambt zoals nooit eerder. De Hongaarse verkiezingen op zondag worden gezien als de belangrijkste in de EU dit jaar. Als Orbán het veld ruimt, dan verdwijnt een nietsontziende luis uit de Brusselse pels.
Alle 199 zetels van het Hongaarse parlement, dat één kamer heeft, moeten worden gevuld. Kiezers brengen twee stemmen uit: op een lokale kandidaat (op basis waarvan 106 zetels worden verdeeld) en een nationale partij (de overige 93 zetels). De stembureaus sluiten om 19.00 uur, hoewel kiezers die dan in de rij staan hun stem nog mogen uitbrengen.
Vanwege de voordeelpositie die de regeringspartij Fidesz zichzelf in de loop der jaren heeft gegeven, worden de verkiezingen door internationale waarnemers beschouwd als vrij, maar niet eerlijk. Onderzoeken door onafhankelijke Hongaarse media en niet-gouvernementele organisaties (ngo's) hebben recent meerdere gevallen van structurele verkiezingsfraude blootgelegd, zoals het kopen van stemmen en intimidatie van kiezers.
Uit peilingen blijkt dat de Hongaarse kiezer zich vooral zorgen maakt over de economie en de zorg. In de afgelopen jaren is de economie gestagneerd. De prijzen voor levensonderhoud zijn gestegen, terwijl de lonen achterblijven.
De campagne verliep bijzonder onrustig. Westerse inlichtingendiensten waarschuwden zelfs dat de regering een aanslag op Orbán in scène wilde zetten met de Russische buitenlandse inlichtingendienst SVR. Ook werden explosieven gevonden bij een gaspijpleiding in Servië, op enkele kilometers van de Hongaarse grens. Orbán beschuldigt Oekraïne, maar zijn rivaal Péter Magyar stelt dat de premier er zelf achter zit.
Orbán omschrijft zichzelf als een 'illiberale democraat'. Zijn populistische politieke stijl wordt gekenmerkt door een focus op conservatieve christelijke seksuele en familiewaarden en verzet tegen migratie. Orbán inspireerde andere politici met vergelijkbare denkbeelden in Europa en de Verenigde Staten, zoals Geert Wilders, Marine Le Pen, Giorgia Meloni en Donald Trump.
De vier kabinetten die hij in de afgelopen zestien jaar leidde hebben de Hongaarse rechtsstaat geleidelijk uitgehold. Onder zijn leiding werd Hongarije de corruptste EU-lidstaat, volgens de jaarlijkse ranking van de ngo Transparency International. Fidesz heeft grote invloed in alle lagen van de Hongaarse samenleving.
Rechtbanken werden gevuld met rechters die loyaal zijn aan de regeringspartij. Publieke omroepen veranderden in propagandazenders en commerciële media werden in het gareel gedwongen, bijvoorbeeld met overnames door bevriende oligarchen. Volgens de ngo Reporters Without Borders is 80 procent van de Hongaarse media op de hand van Fidesz. Overgebleven onafhankelijke media hebben te maken met actieve tegenwerking door de overheid, van ingrepen door mediawaakhonden tot lastercampagnes tegen journalisten.
Binnen de Europese Unie is de regering-Orbán de grootste stoorzender. Miljarden aan EU-subsidies werden bevroren vanwege conflicten over de democratische afbraak in Hongarije. Het land heeft nog geen tien miljoen inwoners en vertegenwoordigt ongeveer 1,1 procent van het bruto binnenlands product van de EU, maar speelt onder Orbán al jaren een buitenproportioneel invloedrijke rol in de Europese politiek.
Orbán is ook de meest uitgesproken pro-Russische leider in de EU en de NAVO, en de enige Europese leider die de Russische president Vladimir Poetin ontmoette sinds zijn grootschalige invasie van Oekraïne. Hongarije bleef Russische olie en aardgas kopen en blokkeerde EU-sancties tegen Rusland en hulp aan Oekraïne, inclusief een recente lening van 90 miljard euro.
Orbán staat tegenover de eerste uitdager die echt kans lijkt te maken om zijn bewind te beëindigen: de 45-jarige Magyar, oprichter en leider van de partij Tilza. Hij is een voormalige Fidesz-insider die in 2024 met de partij brak, nadat bekend was geworden dat de regering gratie had verleend aan een man die was veroordeeld wegens het verhullen van een misbruikschandaal in een kindertehuis. Nadat een demonstratie die door hem werd geleid naar schatting 35.000 belangstellenden had getrokken, stampte Magyar bliksemsnel een oppositiebeweging uit de grond.
Magyar belooft de Hongaarse kiezer dat hij de democratische balans zal herstellen, corruptie zal bestrijden en de banden met Brussel zal aanhalen. Verder wil hij de enorme Hongaarse afhankelijkheid van Russische olie en gas afbouwen voor 2035. Wat betreft migratie staat hij een hardere lijn voor dan Orbán: Magyar wil een einde maken aan een programma voor gastarbeiders. Zijn standpunten ten aanzien van lhbtqia+-rechten zijn niet bekend. Daar heeft hij het in twee jaar van campagnevoeren niet over gehad.
Deskundigen betwijfelen of Magyar zo liberaal is als Brussel graag zou zien, maar denken dat Hongarije onder zijn leiding minder vaak een vetostem zal gebruiken, bijvoorbeeld als het gaat om hulp aan Oekraïne.
In de peilingen loopt Tilza al maanden ruim voor op Fidesz, met een recente voorsprong van 49 procent tegenover 39 procent. Analisten waarschuwen wel dat ongeveer een kwart van de Hongaarse kiezers pas kort voor of op de verkiezingsdag een definitief besluit neemt. Ook kunnen peilingen een vertekend beeld geven vanwege de manieren waarop Fidesz heeft gesleuteld aan de kiesdistricten.
Mocht Magyar erin slagen Orbán van de troon te stoten, dan is het de vraag hoeveel structurele veranderingen hij kan aanbrengen. Orbán en de zijnen hebben ervoor gezorgd dat veel maatregelen alleen kunnen worden teruggedraaid met een zogeheten parlementaire supermeerderheid van 133 van de 199 stemmen.
Source: Nu.nl algemeen