Lezersbrieven U schreef ons over zelfreflectie in het hoger onderwijs, de morele plicht van het koninklijke paar en kritiek op de Matthäus Passion.
Waar reflectie ooit bedoeld was om te leren en te groeien, is het in veel domeinen van ons leven doorgeschoten tot wat je hyperreflectie zou kunnen noemen: een voortdurende, bijna obsessieve gerichtheid op onszelf, onze prestaties en ons gevoel.
Bewegen is geen simpele wandeling meer, maar een reeks cijfers op een scherm: heb je vandaag de magische grens van 10.000 stappen al gehaald? Slapen is niet langer een vanzelfsprekend biologisch proces, maar een score: was je slaap goed genoeg? Op het werk is reflectie inmiddels al doorgedrongen tot in de haarvaten van organisaties. Functioneringsgesprekken, feedbackrondes, ontwikkelplannen—allemaal bedoeld om beter te worden, maar vaak ervaren als een constante evaluatie van het zelf. Ook in het hoger onderwijs is reflectie een vast onderdeel van vrijwel elk curriculum. Studiepunten behalen zonder een reflectieverslag is er steeds minder bij. Studenten moeten eindeloos laten zien wie ze zijn, hoe ze zich voelen en wat ze daarvan vinden.
Wanneer reflectie doorslaat in hyperreflectie, raken mensen verstrikt in zichzelf. In plaats van te handelen, gaan ze eindeloos analyseren. In plaats van betekenis te ervaren, gaan ze die proberen te construeren via zelfonderzoek. Vooral jongvolwassenen lijken hier kwetsbaar voor. Zij groeien op in een wereld waarin prestaties, zelfbeeld en sociale vergelijking continu zichtbaar en meetbaar zijn.
De logotherapie kan een oplossing bieden. Deze psychologische stroming, ontwikkeld door de Oostenrijkse psychiater Viktor Frankl, draait om één centraal idee: de mens is in de kern gericht op het vinden van betekenis. Niet op geluk, niet op succes, maar op zin. Volgens de logotherapie ontstaat psychisch lijden vaak wanneer mensen die betekenis niet meer ervaren. En belangrijker nog: betekenis vind je niet door eindeloos naar binnen te kijken, maar juist door je te richten op iets buiten jezelf—een taak, een ander mens, een ideaal. Dat is een fundamenteel andere benadering dan die van hyperreflectie. Waar hyperreflectie ons opsluit in ons eigen hoofd, nodigt logotherapie ons uit om naar buiten te treden.
In het dagelijks leven zou minder obsessief bezig zijn met het meten en evalueren van onszelf een positief effect kunnen hebben op de mentale gezondheid. In het hoger onderwijs ligt een belangrijke opdracht. Daar zou de reflectie ondersteunend moeten zijn, niet dominant. Misschien moeten we studenten minder vragen hoe zij zich voelen bij een opdracht, en meer wat zij hebben bijgedragen. Minder nadruk leggen op het zelf, en meer op de betekenis van hun werk in de wereld. Door een verschuiving van zelfgerichtheid naar betekenisgerichtheid kunnen we een balans herstellen. Want uiteindelijk zit de oplossing voor hyperreflectie niet in nóg beter nadenken over onszelf, maar in het hervinden van iets dat groter is dan wijzelf.
Sander Palm opleidingsmanager Haagse Hogeschool
Nu de president van de Verenigde Staten van Amerika zich niet schaamt om openlijk met oorlogsmisdaden te dreigen, namelijk het aanvallen van burgerdoelen, doet zich de vraag voor of de koning bij zo iemand moet gaan logeren. Ik meen van wel, want je moet nooit, maar dan ook nooit gesprekken met boosaardige lieden uit de weg gaan.
Zoals indertijd de diplomaat Raoul Wallenberg met Himmler sprak om 1.200 joden vrij te krijgen en dat ook nog lukte, zo moet ook ons staatshoofd niet bang zijn om vuile handen te maken. En Wallenberg wist heel goed met wie hij toen te maken had, maar schroomde niet. Deze schurken worden doorgaans omringd door jaknikkers, dus een tegengeluid is minst genomen zeer nuttig, zeker als hij er niet op bedacht is.
Het is imperatief om na het diner bij de koffie stevig de presidentiële oren te wassen en ja, dat is als gast lastig, maar wegkijken is geen optie als je enig moreel besef hebt. Onze monarch kan dan en passant, wanneer hij de minister van Defensie ontmoet, deze ook terzijde nemen en over het Haagsche Recht spreken. Die plicht is er zeker als we onze status als ‘legal capital of the world‘ serieus nemen. Wat Hegseth uitbraakt, tart werkelijk alle normen en regels uit het oorlogsrecht.
Cornelis H. Blok Almelo
Hoe je met open ogen een pr-debacle in kunt gaan, zullen wij deze week zien als minister-president Jetten en het koninklijk paar zullen worden meegesleurd in een walgelijk scenario als zij in de Oval Office worden ontvangen door Trump die – de staatsrechtelijke positie van zijn hoge gasten niet begrijpend – zijn propagandistische leugens gaat uitrollen, terwijl hij dan wellicht bezig is met een illegale en massale aanval op de bevolking van Iran, met duizenden doden.
Daar horen wij als Nederland geen legitimiteit aan te verlenen! Denk ook aan de Nederlandse soldaten die gesneuveld zijn in Afghanistan, eerder dit jaar door Trump diep vernederd.
Maarten de Sitter Wesepe
Het bezoek van het Nederlandse staatshoofd aan het Amerikaanse staatshoofd dient ten sterkste afgeraden te worden.
Nederland dient te beseffen dat het Amerikaanse staatshoofd een strafblad heeft.
Nederland dient te beseffen dat het Amerikaanse staatshoofd een oorlogsmisdaad gepleegd heeft vanwege de aankondiging burgerdoelen in Iran aan te zullen vallen.
Nederland dient te beseffen dat op gezag van het Amerikaanse staatshoofd kleine schepen tot zinken zijn gebracht. Dat hierbij bemanningsleden om het leven zijn gekomen.
Nederland moet, indien de Amerikaanse bevolking niet het initiatief neemt, het huidige Amerikaanse staatshoofd niet meer als zodanig erkennen.
De conclusie van genoemde punten dient voor Nederland te zijn het aanstaande bezoek aan het Amerikaanse staatshoofd te annuleren.
Hans Aeijelts Averink Lekkerkerk
Eva Peek voorziet in haar column (4/4) de Matthäus Passion van commentaar. Het passieverhaal is de kern van het christelijk geloof en daarom leest het alsof ze mijn geloof recenseert.
Ze vindt het maar raar, zo’n bloeddorstige God die zijn zoon offert. Peek schetst een versimpeld beeld: God is boos om de zonden der mensheid en heeft daarom een groot offer nodig: zijn eigen zoon. Voor zichzelf, volgens de columnist.
Ze vergeet daarbij een ‘detail’ dat essentieel onderdeel is van dit hele verhaal: Jezus ís God. Veel christenen geloven inderdaad dat God de zonde van de mensheid niet kon negeren. Ze geloven dat God zichzelf opofferde door mens te worden in de persoon van Jezus en een schandelijke dood te sterven. Juist niet voor zichzelf, maar voor de hele mensheid. En ja, daarmee kwam de zonde te vervallen. Maar ‘om niet’: gratis, zonder enige wederdienst.
Die genade is de kern van mijn geloof, en daarmee is het hele verhaal juist niet transactioneel.
Het is prima om dat allemaal een beetje vreemd te vinden; het is ongetwijfeld een raadsel voor de meeste lezers dat ik dit werkelijk geloof. En het voelt daarom ook ongepast om deze woorden op papier te zetten voor een seculiere krant. Maar even ongepast is het om in diezelfde krant een stuk te lezen waarin de kern van mijn geloof van oppervlakkig en slecht geïnformeerd commentaar wordt voorzien.
Heleen Arkema Utrecht
De Vlaamse hoogleraar Koert Debeuf waarschuwde zaterdag in NRC voor het risico dat Europa door de VS meegesleurd zou kunnen worden in een wereldoorlog (3/4). Daarom zou Europa volgens zijn, overigens uitstekende, betoog uit de NAVO moeten stappen. Nu dreigt Trump vrijwel wekelijks de NAVO te willen verlaten, waar doorgaans verschrikt op wordt gereageerd. Dat is best vreemd want er is alle reden om op onze beurt afstand te nemen van een land dat het internationale recht bij voortduring schendt. We zouden duidelijk moeten maken dat we daar niet langer bij willen horen. Een assertief Europa zou dat gesprek aan kunnen gaan en een pad naar beëindiging van het VS-lidmaatschap van de NAVO kunnen uitonderhandelen.
Dat heeft, ten opzichte van het door Debeuf voorgestelde uittreden door Europa, het voordeel dat de organisatiestructuur van de NAVO in stand kan blijven. En ook een land als Canada kan zo samen met Europa blijven optrekken, als krachtige coalitie die de internationale rechtsorde wél serieus neemt. Zo’n transitie zal wel enkele jaren in beslag nemen, met als verder voordeel dat het een positief handelingsperspectief biedt voor de herbewapening van Europa. Ongetwijfeld zal dan ook blijken dat het onnodig is om de door Trump afgedwongen 5 procent van de begroting aan defensie te besteden, zoals Debeuf ook terecht stelt. En dat lijkt me ook voor onze binnenlandse cohesie bijzonder gewenst.
Mark de Jong Heemstede
Volg de laatste politieke ontwikkelingen in de VS op de voet