Het extreemrechtse Ons Vaderland maakt opnieuw kans om in het Hongaarse parlement te komen. De kleine partij zou afhankelijk van de uitslag zelfs een sleutelrol kunnen spelen. Ons Vaderland wordt bij de campagne geholpen door ‘Misdaadjagers’ die met hun busje door het land rijden, de wet in eigen handen nemen en dat op YouTube zetten.
is correspondent Centraal- en Oost-Europa van de Volkskrant. Hij doet verslag vanuit Gávavencsellő in Hongarije.
Het is campagnetijd, dus is het herkenbare busje met de vlamkleurige letters Bűnvadászok (Misdaadjagers) nu eens niet onderweg om de zoveelste ‘misstand’ recht te zetten. Het staat naast de supermarkt van het gehucht Gávavencsellő om Hongaren over te halen op extreemrechtse partij Mi Hazánk (Ons Vaderland) te stemmen. Aanvoerder András Bartal neemt selfies met jonge fans, een slungelige puber komt aangelopen met een stapel pizza’s.
De zelfbenoemde misdaadjagers werken doorgaans in opdracht van huiseigenaren die huurders willen uitzetten, maar daar niet in slagen. Dat is buiten deze kleerkasten in geïmproviseerd uniform gerekend. Ze gaan eropaf, intimideren de huurders tot ze de woning verlaten, en zetten nadien het hele gebeuren op YouTube. De huurders zijn doorgaans Roma, met 7 procent van de bevolking de grootste minderheid in het land en doelwit van discriminatie en segregatie.
De afleveringen worden tienduizenden keren bekeken, soms met uitschieters naar een miljoen keer. Het is een initiatief van de extreemrechtse Hongaarse Zelfverdedigingsorganisatie (MÖM), die weer nauwe banden heeft met de partij Ons Vaderland. Beide treden regelmatig samen op bij demonstraties en marsen, waarvan onder meer de organisatie voor Roma-zelfbestuur zegt dat deze ‘bijdragen aan de verspreiding van extremistische denkbeelden’ en de gemeenschap ‘angst aanjagen’.
Nu voeren ze dus ook samen campagne. De Hongaarse verkiezingen gaan vooral om de strijd tussen premier Viktor Orbán (Fidesz) en uitdager Péter Magyar (Tisza), die wedijveren om de verkiezingswinst. Ze doen bijna vergeten dat Hongarije geen tweepartijenstelsel is. Er doen een reeks kleinere partijen mee, waaronder de progressief-satirische ‘Tweestaartige Hond’-partij die vooral in Boedapest populair is. Maar Ons Vaderland maakt de meeste kans op de kruimels die Orbán en Magyar van de parlementaire taart overlaten.
Op dit moment heeft de partij 6 van de 199 zetels. Bij vorige verkiezingen kwam ze voor het eerst in het Hongaarse parlement, toen ze meer stemmen haalde dan de peilingen voorspelden. Oprichter László Toroczkai splitste zich af van het extreemrechtse Jobbik toen deze partij een minder radicale koers ging varen. Op dit moment schommelt de partij in de peilingen rond de kiesdrempel van 5 procent.
Ondanks het geringe aantal zetels functioneerde de partij afgelopen jaren als een ideologische blaasbalg op de rechterflank van Fidesz die nog extremere standpunten innam. Zo gooide partijlid Dóra Dúro eerder een sprookjesboek met lhbti-personages in de papierversnipperaar en viel ze het Nationaal Museum aan wegens een World Press Photo-serie over lhbti’ers in Manila.
Nu zijn er dus de ‘misdaadjagers’, die Hongarije schetsen als een wetteloos oord waar burgers maar zelf orde op zaken moeten stellen. Lokale partijkandidaat József István Bakó (58) deelt het partijprogramma ‘Dageraad 2026’ uit. Hij wijst op de criminaliteit en drugsproblematiek in de omgeving. En er is niet genoeg politie. Dit is een feit: er waren in 2023 al 4.500 vacatures. De politie kan met moeite mensen vinden vanwege het lage loon. ‘We moeten ze versterken’, zegt Bakó. ‘Met meer geld en meer bevoegdheden.’
De ‘misdaadjagers’ worden ook genoemd in het boekje, namelijk als ‘gevolg’ van het feit dat de Hongaarse regering de veiligheid in het land niet kan garanderen. Verder wil Ons Vaderland een militaire basisopleiding, minder vaccinaties, nul migratie en een ‘Autoriteit voor Gezinsplanning’ waarmee ‘we de onverantwoordelijke bevolkingsgroei onder zigeuners een halt toeroepen’.
Het YouTube-programma en busje met bijbehorende potige Hongaren is een detail in het verkiezingsprogramma, wordt hier gezegd, maar het raakt de kern van het gedachtegoed: fantasieën over hardhandig orde op zaken stellen, racisme en online exhibitionisme. Volgens leider van de ‘Misdaadjagers’ András Bartal (54) tillen critici er te zwaar aan. ‘Het gaat om orde en veiligheid in Hongarije.’
Hij noemt het initiatief een ‘politieke innovatie’ die overigens ‘beslist legaal’ is. Het is illegaal, concludeerden advocaten van burgerrechtenorganisatie TASZ dit jaar. Ook ontkent Bartal uit racistische motieven te handelen. Waarom er dan voornamelijk Roma in hun filmpjes voorkomen? Bartal: ‘We hebben geen controle over wie de criminelen zijn. Ze zijn ook oververtegenwoordigd in gevangenissen.’
Of Ons Vaderland in het parlement komt, valt komende zondag te bezien. Maar met deze spannende verkiezingsstrijd zouden ze zelfs met een klein aantal zetels opeens een belangrijke rol kunnen krijgen. Denk aan een scenario dat zowel Fidesz als Tisza net onder een meerderheid zitten en Ons Vaderland nodig hebben. Bij Fidesz hebben ze dat door. Recent maakte Fidesz-coryfee János Lázár avances richting de partij en zinspeelde op een krachtenbundeling van de twee ‘pro-soevereiniteitspartijen’ in het land.
Bartal maakt nog een paar selfies met mannen uit het dorp en knoopt wat praatjes aan. Met Lájos Nagy (62) onder anderen, die al snel zegt dat het recht in eigen handen nemen ‘niet de oplossing is’. ‘Maar de wet moet in Hongarije beter gehandhaafd worden.’ Hij noemt meerdere misdaden in de omgeving die onopgelost zijn of waarvan de dader vrijuit ging. ‘In Nederland zien jullie dit misschien anders, maar hier tolereren we geen afwijkend gedrag.’ Overigens heeft hij niets tegen Roma. ‘Zolang ze maar een normaal leven leiden.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant