Hongarije gaat zondag naar de stembus. De verkiezingen luiden mogelijk het einde in van het tijdperk-Viktor Orbán. De premier haalt alles uit de kast, maar is volgens experts uitgeblust en onsamenhangend. "Zijn magie lijkt uitgewerkt."
Oppositiekandidaat Péter Magyar en zijn partij Tisza gaan aan kop in de peilingen. Toch ziet hoogleraar Antoaneta Dimitrova dat aan de vooravond van de verkiezingen veel onzekerheid heerst in Hongarije.
"Dat is een reflectie van de stand van zaken in het land, dat niet langer volledig democratisch is. En dat betekent dat we in onzekerheid zitten of het verkiezingsproces wel eerlijk en transparant zal verlopen", zegt Dimitrova.
Universitair docent Krisztina Lahosi-Moore proeft in Hongarije daarnaast veel verdeeldheid en polarisatie. "Je bent vóór Orbán of tegen, een middenweg is er nauwelijks meer". Volgens Lahosi-Moore zijn met name de jongere kiezers klaar met de premier. Hij is inmiddels al zo lang aan de macht dat veel jongeren nog nooit iemand anders dan Orbán aan het hoofd hebben gekend.
"Veel Hongaarse jongeren zijn opgegroeid met een Europese mentaliteit en voor hen is het heel natuurlijk om Europees gezind zijn. Zij willen in een democratisch land willen leven", stelt Lahosi-Moore. Orbán kan hen volgens de expert niet bereiken met zijn oude propaganda en beproefde tactieken. Onder kiezers in de leeftijdscategorie 18-29 jaar haalt de Fidesz van de premier nog geen 10 procent van stemmen, blijkt uit peilingen.
Veel oudere kiezers houden angstvallig vast aan de premier, want die heeft hen de laatste jaren allerlei economische voordelen toegekend. En dat is in de aanloop naar de verkiezingen van zondag niet anders geweest.
Maar die tactiek heeft een zware wissel getrokken op de Hongaarse economie, met lagere groei, hogere inflatie en meer werkloosheid tot gevolg. Hierdoor is inmiddels ook de door Orbán in de watten gelegde middenklasse gedesillusioneerd geraakt, zegt Lahosi-Moore.
"Die kiezers zien dat er een kloof is ontstaan tussen het beeld dat de premier schetst in verkiezingstijd en hun eigen realiteit", vult Dimitrova aan. Ze ziet dat veel Hongaren inmiddels door de beloftes en verhalen van Orbán heen prikken. "Zijn magie lijkt uitgewerkt, de betovering Hongaarse kiezers is verbroken".
Toeval of niet, zaterdag beloofde de Amerikaanse president Donald Trump, samen met zijn Russische ambtsgenoot Vladimir Poetin de belangrijkste bondgenoot van Orbán, financiële steun om de Hongaarse economie te versterken. "We investeren graag in het toekomstige welzijn van Hongarije waar het voortdurende leiderschap van Orbán voor zal zorgen", schreef Trump op zijn platform Truth Social.
De experts zien de campagnetaal van Orbán richting de stembusgang ook steeds onsamenhangender worden. Daarnaast is zijn boodschap inmiddels sleets. In verkiezingstijd weet de premier er altijd wel een dreiging te benoemen of zondebok aan te wijzen. Denk aan Europese kopstukken of de lgbtiqa+-gemeenschap.
Deze verkiezingsronde werden Oekraïne en president Volodymyr Zelensky aan de cocktail toegevoegd, maar zonder veel resultaat in de peilingen. Als klap op de vuurpijl beschuldigde Orbán de oppositie ervan "samen te zweren" met buitenlandse mogendheden en het bedreigen van kiezers met geweld.
"Orbán heeft altijd geprobeerd om op basis van angst het electoraat te mobiliseren", zegt Dimitrova. "Maar er lijkt een limiet te zitten aan wat je met angst kunt bereiken."
De conclusie van de experts is dat de premier weliswaar alles uit de kast heeft gehaald, maar dat zijn beproefde recepten niet meer werken. "Zijn magie is uitgewerkt", stelt Lahosi-Moore. "Zijn uitstraling en hoe hij tijdens deze campagne spreekt; dat is niet de Orbán van weleer."
Magyar op zijn beurt beschuldigde de premier van corruptie, propaganda en valsspelen. Volgens onderzoeksbureau Vox Harbor wordt er aan de vooravond van de verkiezingen veel pro-Orbán-content rondgepompt op Telegram, meldt Reuters. Veel kanalen en makers zouden uit Rusland komen.
Er is grote belangstelling voor de Hongaarse verkiezingen. Brussel, Moskou en Washington hebben zich stuk voor stuk uitgelaten over de stembusgang. "Het is bijzonder dat de leider van het machtigste land ter wereld de Hongaarse verkiezingen onder een vergrootglas legt", zegt Lahosi-Moore. Bovendien was vicepresident JD Vance afgelopen week nog op bezoek voor een laatste steuntje in de rug.
Dit onderstreept wat de expert betreft dat Orbán een sleutelfiguur is van de illiberale wereld. Mensen als Trump en Vance zijn bang dat ze met de premier een boegbeeld van de rechts-conservatieve wereld zullen verliezen.
De openlijke steun voor Orbán vanuit Washington is reden tot zorg, stellen Dimitrova en Lahosi-Moore. De premier heeft voldoende middelen om, bijvoorbeeld in het geval van een klein verlies, de verkiezingsuitslag in twijfel te trekken. Denk aan loyale ministeries, bondgenoten binnen de rechterlijke macht en een regeringsgezinde media.
Het is volgens de experts niet ondenkbaar dat Trump zich blind achter Orbán zal scharen. Hierdoor zal de EU gedwongen worden om met een tegenreactie te komen. "Daarmee krijg je soort proxystrijd tussen de EU en de VS in Hongarije. Dat vergroot niet alleen de politieke instabiliteit in het land zelf, maar ook in Europa", zegt Dimitrova.
De experts hopen daarom ook dat de stembusgang, ongeacht het resultaat, in ieder geval een duidelijke winnaar zal opleveren.
Source: Nu.nl algemeen