is schrijver en columnist voor de Volkskrant.
Ik had nooit gedacht dat ik zo laag zou zinken als het publiekelijk neersabelen van een schooltoneelstuk, maar nood breekt wet. Ik zeg het maar gewoon waar het op staat: ik ging naar het Barlaeus, het beroemde gymnasium aan het Leidseplein in Amsterdam, en zag het meest conservatieve, op vrouwenhaat drijvende stuk dat ik in jaren heb bijgewoond. Ivo van Hove was er een links-activistische lesbienne bij.
Zoals Amsterdammers zich het epicentrum van dit land wanen, zo waant het Barlaeus zich het epicentrum van Amsterdam. Als 12-jarige heb ik me bij dit epicentrum willen voegen, maar dat is niet gelukt. Ik werd uitgeloot. Mijn broer troostte me met de opmerking dat ik op plek 33 van de wachtlijst was beland, wat tevens de vermoedelijke sterfleeftijd van Jezus was. Zo beschouwd was ik alsnog uitverkoren.
Zijn uitspraak getuigde van een vooruitziende blik; een paar weken later werd ik toegelaten tot het christelijke Ignatiusgymnasium. Het Ignatius bleek zo’n saaie school te zijn dat ik, toen ik rond de vijfde klas het plan opvatte om schrijver te worden, bang was dat dit mijn ambities zou dwarsbomen. Het Ignatius levert tandartsen af, dacht ik, geen mensen met eigen ideeën – en eerlijkheid gebiedt te zeggen dat ik soms nog steeds bang ben in de handen van de tandheelkunde te vallen.
Of we het nu over het Ignatius, het Barlaeus of het Vossius hebben, het zijn scholen waar een bepaald slag ouders hun kinderen naartoe stuurt. Ouders met een voorsprong, zoals Micha Wertheim zou zeggen, die erop gebrand zijn deze voorsprong zo onaangetast mogelijk door te geven. Die vermeende voorsprong maakt het misschien wel nog vreemder wat ik een paar weken geleden zag: een toneelstuk dat leek te dateren uit grofweg 1920.
Het was een bewerking van de Odyssee. Dit Griekse epos, toonaangevend in de westerse literatuur, gaf ons een duidelijk idee mee over datgene wat vrouwen konden zijn: moeder of stoeipoes. Een kleine drieduizend jaar later zagen de docenten van het Barlaeus geen aanleiding om die opties te vermeerderen. Zo moesten wij urenlang toezien hoe vrijwel iedere vrouw op het podium voor slet werd uitgescholden, werden zij aangemoedigd voor mannen ‘op hun knietjes’ te gaan en werd zo nu en dan benoemd dat ze verder tot weinig in staat waren.
Mocht het ironie zijn geweest, dan werd die nooit duidelijk. Wat overblijft is inhoud waar Baudet van smult, vrouwen hun zelfhaat vandaan halen en queer kinderen het geloof dat ze niet bestaan aan ontlenen. En ik zou hier een verhaal kunnen houden over mijn middelbare schooltijd, de uiterst nauwe rolverdeling die daar gold en de zelfhaat die ik eraan overhield, maar om eerlijk te zijn word ik wat moe van mijn eigen pijn als eeuwig middel om mensen iets te doen inzien dat toch niet al te ingewikkeld is.
Zelf stel ik voor vast te houden aan de Odyssee, maar dan vanuit het perspectief van de slet. Misschien kunnen we Odysseus zelf vervangen door een slet, evenals zijn bemanningsleden. De Odyssee der Sletten, varend over vele misogyne zeeën. Ik denk dat het een hit wordt, zeker met de cast van het Barlaeus. Want dat liet deze kwade recensent tot nu toe onbenoemd, maar te midden van dit geweld bleef één groep staan, en dat waren de fantastisch spelende acteurs.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant