Kappers zijn bij uitstek geschikt om signalen van huiselijk geweld bij klanten te herkennen, blijkt uit onderzoek. Rotterdam start daarom een proef om hen te ondersteunen bij het aangaan van een gesprek.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant, met als specialisme sociale ongelijkheid.
Op de glazen tafel waar wachtende klanten aan plaatsnemen, staat een uitnodigend grote bak kleurrijk snoep, met ernaast een klein bordje met het Onzevader. De flatscreentelevisie erachter speelt de hele dag gospelmuziek af. ‘Voor de rust. En ik ben zelf gelovig’, zegt kapper Jennifer Mac Donald (45). In de stoel helpt een collega een van de eerste klanten van de ochtend, de twee vallen geen minuut stil.
Zo gaat het er dagelijks aan toe in Mac Donalds salon Angel Cuts aan de Nieuwe Binnenweg, de Rotterdamse winkelstraat die volgens haar inmiddels ‘de kapperstraat’ wordt genoemd. Aan de twee kilometer lange weg zijn tientallen salons gevestigd, Mac Donalds zaak is gespecialiseerd in black hair. Als het aan de gemeente ligt, krijgen de salons er een serieuze functie bij.
Mac Donald doet mee aan een Rotterdamse proef die kappers moet helpen om huiselijk geweld bespreekbaar te maken. Het initiatief komt van Mariëtte Hamer, de regeringscommissaris seksueel geweld. Salons ontvangen komende tijd een doosje waarin kaartjes zitten met voorbeelden van fysieke en emotionele signalen waarop kappers kunnen letten. Andere kaartjes bevatten tips om het gesprek erover op gang te brengen. Ook zijn er visitekaartjes, die doorverwijzen naar Veilig Thuis.
In de Maasstad is er behoefte aan, constateerde burgemeester Carola Schouten bij de presentatie van het doosje. Het aantal meldingen van huiselijk geweld is er volgens haar hoog. In 2024 legde de burgemeester 390 huisverboden op, het merendeel aan mannen. ‘Het geweld kan zo erg uit de hand lopen, dat het kan leiden tot femicide’, waarschuwde Schouten.
Bij het Openbaar Ministerie kwam in hetzelfde jaar bijna één op de vijf huiselijkgeweldzaken uit de regio Rotterdam. De Rekenkamer Rotterdam, die momenteel onderzoek doet naar huiselijk geweld in de regio, constateerde eerder dat ‘er signalen zijn dat de omvang van huiselijk geweld in Rotterdam boven het landelijk gemiddelde ligt’.
Een campagne specifiek gericht op kappers is eigenlijk logisch, zegt Nicole van Gelder, onderzoeker naar (ex-)partnergeweld bij het Radboudumc. Van Gelder en haar team onderzochten specifiek de rol van salons bij de aanpak van huiselijk geweld. Uit de studie, waarvoor zo’n zeventig kappers werden bevraagd, bleek dat een op de drie kappers hiervan wel eens signalen opvangt.
Dat heeft meerdere redenen, legt Van Gelder uit. Allereerst is er de vertrouwensband: ‘Kappers die vaste klanten hebben, leren hen vaak door de tijd heen kennen.’ Het herhaaldelijke contact zet de deur open naar het delen van meer intieme gevoelens.
Daarnaast is er het fysieke aspect: ‘Het is een van de weinige niet-medische beroepsgroepen die letterlijk heel dicht bij mensen komt. Kappers raken het hoofd aan, maar ook de hals. Als er uitgetrokken plukken haar zijn, ziet een kapper dat.’
Het onderzoek van Van Gelder, in april vorig jaar gepubliceerd, citeert een kapper die een klant met aanzienlijke haaruitval in de stoel kreeg. Ook miste er een stukje wenkbrauw, het gevolg van een forse klap op het hoofd. Een andere deelnemer muntte de term ‘stresshaar’, refererend aan een klant die door de emotionele stress haar eigen haar uittrok.
‘Veel kappers in ons onderzoek gaven aan dat je het aan het haar kunt zien wanneer iemand veel heeft meegemaakt’, zegt Van Gelder. Maar de tekenen hoeven niet per se fysiek van aard te zijn, benadrukt ze. ‘Het zit ‘m ook in de reacties. Verkramping of schrik bij het aanraken kunnen ook een signaal zijn.’
Jennifer Mac Donald had meermaals klanten in haar stoel die te maken kregen met geweld thuis, of slachtoffer waren geworden van een loverboy, vertelden ze. ‘Die mannen brengen meisjes hierheen om hun haar te doen, ze vragen dan om extensions. Maar er was hier laatst ook een vrouw die heel strak naast die man bleef lopen. Ik zag de angst op haar gezicht.’
Mac Donald runt haar salon op de kop af twintig jaar. Door de jaren heen leerde ze de subtiele signalen bij haar klanten lezen. ‘Soms zie je de schrik al als ze binnenkomen. Maar niet iedereen is zo, sommige vrouwen zetten juist een masker op.’ Ook ziet ze geregeld vrouwen die nog niet beseffen dat wat ze meemaken, geweld is. ‘Het is dan al zo lang aan de gang dat een vrouw niet meer merkt dat ze in een relatie zit waarin ze zichzelf niet kan zijn. Daar praat ik met ze over.’
Maar hoe begin je over zo’n gevoelig onderwerp? ‘Bij het weer’, zegt Mac Donald resoluut. ‘In Nederland kun je altijd over het weer hebben. Dan kijk je hoe ze daarop reageren. ‘Heb je zin om te praten, heb ik een ingang?’ Ze denkt even na. ‘Soms voel je het verdriet. Ik heb weleens tegen een dame gezegd: ‘Ik zie dat je niet gelukkig bent, je loopt vast’. En dan breken ze. Ik maak soms mee dat mensen in tranen uitbarsten in de stoel.’
Zulke gesprekken kunnen emotioneel belastend zijn voor de kapper, benadrukt Van Gelder. ‘Een enkeling in ons onderzoek gaf aan dat zij het niet los kon laten en het mee naar huis nam. Sommige kappers grapten: ‘Eigenlijk zijn we een soort psychologen, al worden we niet als zodanig betaald.’
‘Ik denk dat veel mensen onderschatten dat het kappersberoep emotioneel veel kan vragen en dat het bijzonder is dat kappers bereid zijn dat te geven. Het is belangrijk dat we kappers hiermee ook niet als hulpverleners gaan zien.’
Mac Donald heeft er naar eigen zeggen geen last van, het resultaat van veel levenservaring, zegt ze. ‘Mijn boodschap aan vrouwen die dit meemaken is altijd: je mag er zijn als persoon, you’re beautiful. Je moet ze weer opbouwen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant