Kindermishandeling Zo’n 350 Palestijnse kinderen in Israëlische gevangenissen worden gemarteld, seksueel misbruikt en uitgehongerd. Sinds 7 oktober 2023 is hun situatie enorm verslechterd. Een explosief rapport hierover van Save the Children, aanvankelijk onder Israëlische druk niet gepubliceerd, komt nu alsnog naar buiten.
De 14-jarige Palestijn Ahmad Nawaf Al-Salayma wordt vrijgelaten uit een Israëlische gevangenis in Jeruzalem, in november 2023.
Palestijnse kinderen worden in Israëlische gevangenissen gemarteld, seksueel misbruikt en uitgehongerd. Sinds de aanval van Hamas op Israël, op 7 oktober 2023, is er een toename in het aantal arrestaties van Palestijnen, onder wie kinderen, en is de situatie in Israëlische detentiecentra enorm verslechterd.
Dat staat in een rapport van kinderrechtenorganisatie Save the Children, dat in handen is van NRC. De hulporganisatie besloot dit rapport eerder niet naar buiten te brengen vanwege druk van Israël op het werk van hulporganisaties.
Al wanneer ze opgepakt worden, krijgen Palestijnse kinderen te maken met geweld door Israëlische soldaten en functionarissen. Vrijwel in het hele proces van arrestatie tot detentie worden de kinderen blootgesteld aan fysieke mishandeling. Ze worden vastgebonden, geblinddoekt, geslagen, geschopt en urenlang ondervraagd zonder aanwezigheid van advocaten of van hun ouders.
Save the Children liet 165 Palestijnse kinderen vragenlijsten invullen nadat ze uit de gevangenissen waren vrijgelaten. De humanitaire organisatie sprak daarnaast met 32 ouders en verzorgers, dertien sociale hulpverleners en drie advocaten die de Palestijnse kinderen vertegenwoordigen.
De getuigenissen zijn verwerkt in het onderzoeksrapport Gemarteld: het escalerende misbruik van Palestijnse kinderen in Israëlische militaire detentie. Volgens de hulporganisatie wijzen de verzamelde gegevens erop dat de Israëlische regering de rechten van Palestijnse kindgevangenen uit de Westelijke Jordaanoever en Gaza systematisch schendt.
Sinds 2008 doet de organisatie onderzoek naar Palestijnse kinderen in Israëlische detentiecentra. „In al die jaren is de mishandeling van Palestijnse kinderen een systematisch probleem, maar we hebben gemerkt dat dit na 7 oktober 2023 enorm is verergerd”, zegt Juliëtte Verhoeven, beleidsmedewerker bij Save the Children. „Na de aanval van Hamas was er een explosie van arrestaties in Gaza en op de Westelijke Jordaanoever.”
Er zitten zo’n 350 Palestijnse kinderen uit de Westelijke Jordaanoever in een Israëlische cel. Ruwweg de helft wordt verdacht van een concrete verzetsdaad tegen de bezetting, zoals het gooien van stenen naar Israëlische kolonisten of soldaten. De andere helft zit in zogenoemde ‘administratieve hechtenis’, zonder dat er een aanklacht tegen hen geformuleerd is.
De 14-jarige Palestijn Ahmed Manasra bij het verlaten van een rechtbank in Jeruzalem.
Door de toename van het aantal arrestaties raakten de gevangenissen overvol. Israël heeft geen gevangenissen speciaal voor Palestijnse kinderen, zegt Verhoeven. „Ze zaten al in hetzelfde gebouw als volwassen gevangenen, maar wel in aparte cellen. Maar we hebben vernomen dat de kinderen na 7 oktober 2023 cellen moeten delen met volwassenen.”
Sindsdien weigert de Israëlische regering hulporganisaties de toegang tot gevangenissen waar Palestijnse volwassenen en kinderen worden vastgehouden. Zelfs het Rode Kruis wordt niet toegelaten. Ook familieleden mogen de kinderen niet bezoeken. Organisaties als Save the Children kunnen daarom enkel door advocaten en vrijgelaten gevangenen worden geïnformeerd over wat er in de gevangenissen gebeurt.
De getuigenissen leveren niettemin een consistent beeld op, dat gestaafd wordt door Palestijnse, Israëlische en internationale mensenrechtenorganisaties als B’Tselem, HaMoked, Adameer, Adalah en Defence for Children International. Verhoeven: „Ook het recente rapport van VN-rapporteur Francesca Albanese vertoont veel overeenkomsten met onze bevindingen.”
„Voor 7 oktober 2023 was de situatie al ondraaglijk voor de kinderen, maar nu is het nog erger, omdat ze niet eens contact mogen hebben met hun ouders”, zegt een strafrechtadvocaat die Palestijnse kinderen in een Israëlische militaire rechtbank vertegenwoordigt. Om veiligheidsredenen wil zij graag anoniem blijven; haar naam is bij de redactie bekend. De advocaat bezocht vorige week nog een gevangenis waar Palestijnse kinderen worden vastgehouden. „Het enige wat deze kinderen willen horen is dat het goed gaat met hun familie. Dat hun ouders aan ze denken, en dat zij op hen wachten, maar zelfs dat mogen ze niet meer te weten komen.”
Advocaten die de boodschap van families aan de gevangen Palestijnse kinderen doorgeven worden volgens de strafrechtadvocaat door Israëlische functionarissen ter verantwoording geroepen. „Ook voor ons wordt het steeds moeilijker gemaakt om de kinderen te bezoeken en bij te staan.”
Volgens het VN-Kinderrechtenverdrag mogen kinderen alleen als laatste redmiddel, en dan zo kort mogelijk, opgesloten worden. Het inzetten van militaire rechtbanken en van administratieve hechtenis schendt bovendien de Geneefse Conventies, oordeelt het Internationaal Gerechtshof.
Save the Children bepleit een onmiddellijke stop op het oppakken en vasthouden van Palestijnse kinderen in Israëlische detentie, zegt Verhoeven. „De impact van arrestaties is minimaal net zo groot, en traumatisch voor alle betrokkenen, zoals gezinsleden. Het Israëlische leger blaast je voordeur op, dan stormen er zwaarbewapende soldaten je huis binnen en die nemen je zoon mee. Het oppakken verloopt ontzettend gewelddadig, waarbij kinderen geschopt, geslagen en geblinddoekt worden. En hun handen worden met tie wraps achter hun rug gebonden.”
Sinds 2024 is er een nieuwe wet van kracht die het mogelijk maakt om ook kinderen onder de veertien op te pakken. Ook zij worden mishandeld, zegt Verhoeven. „Albanese spreekt in haar rapport over kinderen die ‘ontkind’ worden. Met die conclusie zijn wij het eens. Israël maakt geen onderscheid tussen kinderen en volwassenen. Hun wordt voedsel, water en medicijnen onthouden. En ze moeten hun cel met volwassenen delen.”
Palestijnse kinderen met foto’s van Palestijnse gevangenen tijdens een demonstratie in Nablus op de Westelijke Jordaanoever.
Rechtse politici in Israël en kolonisten rechtvaardigen dit door te stellen dat alle Palestijnse kinderen terroristen zijn, inclusief baby’s, aldus Verhoeven. „Zonder enige vorm van aanklacht worden die kinderen bij voorbaat gecriminaliseerd.”
Behalve de arrestatie en de gevangenschap verloopt ook de rechtszaak niet op een ordentelijke manier. Waar Israëlische kolonisten op de Westelijke Jordaanoever zich bij de civiele rechter mogen melden, verschijnen Palestijnen voor een zogeheten ‘militaire rechtbank’. Die bestaat uit zeecontainers met prikkeldraad eromheen.
Verhoeven, die zelf zaken bijgewoond heeft, legt uit dat de procesvoering plaatsvindt in het Hebreeuws; voor de advocaten van de verdachten gaat een groot deel van de tijd op aan vertalen. Er is geen hoor en wederhoor. Het veroordelingspercentage doet Noord-Koreaans aan: enkele jaren geleden werd vastgesteld dat 99,74 procent van alle Palestijnse verdachten veroordeeld wordt. Aanklagers en rechters wonen zelf vaak in een illegale nederzetting. Mensenrechtenorganisaties spreken ook wel van een kangaroo court: rechtspraak die niet serieus te nemen valt.
Eén keer ging het om twee broers uit een Palestijns dorp aan de rand van Ramallah. Verhoeven: „Zij werden al jaren lastiggevallen door kolonisten uit een naburige nederzetting. Toen zij een steen teruggooiden, werden zij opgepakt. Kolonisten komen overal mee weg: The Guardian berichtte laatst dat er in de afgelopen tien jaar geen enkele Israëliër veroordeeld is voor geweld tegen Palestijnen op de Westelijke Jordaanoever.”
Dan de gevangenschap zelf. Kinderen worden stelselmatig geschopt, geslagen, uitgescholden en met honden bedreigd. Ze krijgen te horen dat hun ouders opgepakt zullen worden, of hun zusje, als ze niet meewerken. Ze worden in een isoleercel gezet, soms weken achtereen. En ze krijgen geen onderwijs, wat op zichzelf al een schending is van het VN-Kinderrechtenverdrag.
„Het Israëlische gevangenissysteem beschouwt Palestijnen als bedreiging voor de nationale veiligheid, en het maakt dan niet uit dat het om kinderen gaat”, zegt kinderrechtenadvocaat Lubna Tuma van de juridische hulporganisatie Adalah. Tuma zag dat Palestijnse kinderen allerlei huidziektes kregen vanwege de zeer slechte hygiëne in de Israëlische gevangenissen. Ook kregen ze geen toegang tot medische hulp en schone kleren.
De gevangenen – vrijwel uitsluitend jongens – worden bovendien gedwongen om zich in het bijzijn van anderen uit te kleden en seksuele handelingen bij elkaar te verrichten, of ze worden op hun genitaliën geschopt en geslagen.
Een 15-jarige Palestijnse jongen is gearresteerd en geblinddoekt bij het checkpoint Hawara, in 2005.
De zeventienjarige Walid Ahmad is door uithongering om het leven gekomen. Vorig jaar oordeelde het Israëlische Hooggerechtshof dat Palestijnse gevangenen „meer eten” moeten krijgen, maar het lijkt er niet op dat de overheid daar gehoor aan geeft. Volgens Tuma krijgen de kinderen doorgaans „net genoeg” te eten om niet te overlijden.
Het rapport van Save the Children was vorig jaar zomer al af, maar de organisatie besloot destijds nog te wachten met publiceren. Dat had te maken met de plicht die Israël aan ngo’s oplegde om zich opnieuw te registreren. Omdat het ook onder meer levensreddende hulp in Gaza levert, wilde Save the Children zijn registratie in Israël en bezet Palestijns gebied niet kwijtraken.
Een van de nieuwe vereisten is dat organisaties zich niet meer kritisch over de staat Israël mogen uitlaten, zegt Verhoeven. „Er zijn organisaties als NGO Monitor, die aan mensenrechten-bashing doen, die precies bijhouden welke organisaties zogenaamd leugens over Israël verspreiden. Ook onze rapporten worden stelselmatig als leugenachtig weggezet. Toen wij over de systematische marteling van Palestijnse kinderen gingen publiceren, wisten we dat Israël dat als problematisch zou ervaren.”
Inmiddels is de registratie daadwerkelijk ingetrokken. Lokale medewerkers in Gaza en op de Westelijke Jordaanoever kunnen hun werk nog wel voortzetten, maar Save the Children mag bijvoorbeeld geen hulpgoederen meer invoeren in Gaza.
Verhoeven: „Israël werkt ons op alle fronten tegen. Juridisch, administratief, logistiek, financieel. Maar ook op het gebied van veiligheid: ons kantoor in Gaza is al direct in oktober 2023 met de grond gelijk gemaakt. We hebben in Gaza twee collega’s verloren. En al onze tweehonderd lokale medewerkers zijn zelf ontheemd.”
Er is, zegt de beleidsmedewerker, een „narratieve oorlog” gaande. „Israël investeert miljoenen euro’s in lastercampagnes, met rapporten die dan zogenaamd aantonen dat Artsen zonder Grenzen eigenlijk Hamas is. De constatering dat er totale leugens over ons worden verspreid doet eigenlijk nog niet eens recht aan de situatie: ze proberen ons en ons werk, het opkomen voor Palestijnse kinderen, compleet te delegitimeren.”
Behalve een onmiddellijke stop op arrestaties eist Save the Children dat het Rode Kruis met onmiddellijke ingang weer toegang krijgt tot Israëlische gevangenissen. Om de druk op Israël op te voeren, vraagt de organisatie van het Nederlandse kabinet om het EU-associatieverdrag met Israël te herzien of op te zeggen – een akkoord dat Israël onder meer handelsvoordelen biedt.
Verhoeven: „Wat wij vragen, is het nakomen van het internationaal recht en alle mensenrechtenverdragen die hierover gaan, zoals het VN-Antifolterverdrag en het VN-Kinderrechtenverdrag. Dat zou wat ons betreft de ondergrens moeten zijn.”