Onderzoekers hebben voor het eerst een permanente breuk binnen een chimpanseegroep gedocumenteerd. Het gaat om de grootste groep van deze Afrikaanse mensapen ter wereld. Chimpansees staan er juist om bekend dat ze binnen hun eigen sociale gemeenschap hechte banden onderhouden.
Onderzoekers van de Universiteit van Texas in Austin en verschillende andere instituten observeerden de chimpansees drie decennia lang. Het gaat om de Ngogo-chimpansees in Oeganda, dezelfde populatie die centraal stond in de bekende Netflix-documentaire Chimp Empire. Vandaag publiceren de onderzoekers de resultaten van het onderzoek in het academisch tijdschrift Science.
De onderzoekers zagen dat de gemeenschap van chimpansees in de eerste twee decennia erg hecht bleef. De apen splitsten zich wel af en toe in subgroepen om op een efficiëntere manier voedsel te vinden, maar kwamen altijd weer bij elkaar. Dat is een bekende dynamiek onder chimpansees. Wat de onderzoekers sterk verbaasde, was dat de groep in 2015 opeens in tweeën begon te splitsen.
Zo zagen de onderzoekers een "westelijke en een centrale groep" ontstaan, die elkaar zoveel mogelijk probeerden te ontwijken. In 2018 concludeerden de onderzoekers dat de splitsing in de groep permanent is. De breuk zou zijn ontstaan door een verandering in de door mannetjes gedomineerde hiërarchie binnen de gemeenschap. Die verandering ontstond nadat enkele mannelijke chimpansees overleden, die naar alle waarschijnlijkheid een verbindende rol hadden.
Nadat de groep in tweeën splitste, vonden er verschillende gewelddadige confrontaties plaats tussen de groepen. De onderzoekers signaleerden in totaal zeven aanvallen op mannelijke apen en zeventien op jonge aapjes. "Het is zeer opvallend dat chimpansees hun voormalige groepsgenoten vermoorden", stelt Aaron Sandel, antropoloog en hoofd van het onderzoek. "De identiteiten van de nieuwe groepen zijn belangrijker geworden dan de relaties gebaseerd op samenwerking die jarenlang hebben bestaan."
Permanente groepsbreuken zijn extreem zeldzaam bij chimpansees. Volgens genetisch onderzoek gebeurt dit slechts één keer in de vijfhonderd jaar. De vorige documentatie vond plaats in 1970 in Tanzania tijdens een onderzoek van de Engelse primatoloog Jane Goodall. Er bestaan alleen twijfels over die onderzoeksresultaten, omdat de chimpansees gedurende het onderzoek werden bijgevoerd.
Volgens Sandel geven de polarisatie en het collectieve geweld van de chimpansees ook inzicht in hoe wij als mens met elkaar omgaan. De wetenschappers stellen dat de onderzoeksresultaten mogelijk het idee tegenspreken dat oorlogsvoering door mensen voornamelijk voortkomt uit culturele oorzaken, zoals etnische en religieuze verschillen.
Sandel: "Als chimpansees in dodelijke conflicten kunnen belanden zonder taal, etniciteit of ideologie, dan kan het zijn dat deze culturele oorzaken onderdoen voor iets fundamentelers. Als dat zo is, dan bestaat de kans dat we sociale conflicten in onze persoonlijke levens kunnen oplossen door middel van kleine, dagelijkse handelingen van verzoening tussen individuen."
Chimpansees zijn van alle dieren het nauwst verwant aan mensen: we delen ongeveer 98 tot 99 procent van ons DNA met de apensoort. Er zijn veel gelijkenissen tussen het gedrag van mensen en chimpansees, waaronder een probleemoplossend vermogen en complexe sociale structuren.
Source: Nu.nl algemeen