Ontwrichting In één week zag de wereld het beste en het slechtste van de mensheid, schrijft Charlie Warzel.
De aarde zien vanuit de ruimte verandert je zo ingrijpend dat er een term voor bestaat: het overview effect. De kleine minderheid die dit voorrecht heeft gehad, beschrijft het op vergelijkbare wijze. Je ziet iets wat je eigenlijk nooit had moeten zien: de aarde, daar zomaar zwevend, omringd door het universum. Het kijken naar die blauwe bol, omgeven door een flinterdunne groene laag atmosfeer en poollichten die aan de randen flikkeren, is niet alleen indrukwekkend – het voelt als een soort reset van je zelfbeeld. Bijna iedereen krijgt tranen in de ogen.
Charlie Warzel is redacteur bij The Atlantic. Dit artikel verscheen eerder in die publicatie.
„Je ziet geen grenzen, geen religieuze of politieke scheidslijnen. Je ziet alleen de aarde en beseft dat we veel meer op elkaar lijken dan we verschillen”, zei Christina Koch, een van de vier astronauten van de Artemis II-missie, onlangs tegen NASA. Jim Lovell beschreef het uitzicht tijdens Apollo 8 eind jaren zestig als volgt: hij kon zijn duim tegen het raam houden en daarmee „alles wat ik ooit heb gekend” bedekken. „Miljarden mensen. Oceanen. Bergen. Woestijnen. En ik begon me af te vragen: Wat is mijn plaats in dit alles?”
Waar sommigen overweldigende schoonheid zien, zien anderen juist kwetsbaarheid. Journalist Marina Koren schreef eerder dat een astronaut na het zien van de aarde „ervan overtuigd raakte dat we onszelf binnen 500 tot 1.000 jaar zullen uitroeien”. Acteur William Shatner beschreef zijn korte ervaring als diep bedroevend: „Wat ik voelde was rouw – rouw om de aarde.”
Ik ben zelf nooit in de ruimte geweest, maar de afgelopen dagen schommel ik tussen diezelfde gevoelens – ontzag en wanhoop – wanneer NASA foto’s deelt van de aarde en de maan vanuit Artemis II. Ruimtevaartuig Integrity naderde de maan tot op 6.545 kilometer. Veertig minuten lang was er geen contact met de aarde. Op het verste punt bevonden de astronauten zich 406.770 kilometer van onze planeet – verder dan ooit iemand is geweest. Ze konden zeven uur lang een deel van het maanoppervlak bekijken dat nog nooit door mensenogen was gezien. Volgens NASA maakten ze zo’n 10.000 foto’s – een passend aantal voor zo’n gelegenheid.
Sommige van die foto’s – deels genomen vóór de passage langs de maan – hebben me behoorlijk geraakt. Een foto waarop de aarde lijkt onder te gaan achter de maan. Op een ander, genomen door het raam van het Orion-ruimtevaartuig, wordt een smalle sikkel aarde steeds kleiner doordat de capsule richting de maan beweegt. Zoals het bijschrift bij een van de foto’s vermeldt: „De aarde wordt verlicht door de duisternis van de ruimte.”
Ik bekijk deze beelden zoals ik de meeste media bekijk: op het kleine scherm van mijn telefoon, weggedrukt tussen updates over een golftoernooi en olieprijzen, een nieuw automatisch scheidsrechtersysteem in de Amerikaanse honkbalcompetitie MLB en berichten over de Amerikaanse president die dreigt Iran te vernietigen.
Zelfs op een goede, rustige dag is het moeilijk te bevatten wat foto’s betekenen die zo duidelijk laten zien dat alles wat je ooit zult kennen op kosmische schaal volkomen onbeduidend is – en tegelijk onbeschrijfelijk mooi en kostbaar. Enkele dagen geleden hield de wereld de adem in, in afwachting van de deadline die Donald Trump stelde voor Iran om akkoord te gaan met een deal om de Straat van Hormuz te heropenen. Gebeurde dat niet, zo postte hij die ochtend, dan „zal vannacht een hele beschaving sterven, om nooit terug te keren”.
De dreiging leidde tot veroordelingen door Democratische politici en commentatoren als Tucker Carlson en Alex Jones, en tot paniek bij mensen die deze interpreteerden als een hint naar nucleaire oorlog. Later die avond, een uur voor de deadline, kondigde Trump een staakt-het-vuren van twee weken aan, na bemiddeling door Pakistan.
Trumps grootspraak is, hoe serieus die ook klinkt, altijd moeilijk te duiden. (Hij staat erom bekend terug te krabbelen, op zijn woorden terug te komen of te doen alsof hij nooit heeft gezegd wat hij zei.) Toch kan deze tijd worden gezien als een opeenstapeling van existentiële dreigingen: kernwapens, klimaatverandering of pandemieën. In Silicon Valley is het idee van het uitsterven van de beschaving door technologie in korte tijd verschoven van sciencefiction naar marketingstrategie – en inmiddels zelfs een serieuze zorg voor een kleine groep overtuigden. De mens wil misschien niet uitsterven, maar lijkt wel voortdurend nieuwe manieren te bedenken om zijn bestaan te bedreigen.
Maar op hetzelfde moment bevinden zich op honderdduizenden kilometers afstand vier mensen van vlees en bloed, die foto’s maken van onze kwetsbare kleine wereld. Hun missie en hun foto’s herinneren ons aan iets heel anders – aan het verlangen om te leren, te ontdekken en samen iets te worden dat groter is dan de som der delen. Waar Trumps dreigementen met massavernietiging de mens tonen op zijn kleinst, zwakst en lafst, laten degenen die onze planeet nu van een afstand bekijken juist het beste zien waartoe we in staat zijn. Hoe moeten we deze woorden van Koch anders begrijpen:
„We zullen verkennen. We zullen bouwen. We zullen schepen bouwen. We zullen terugkeren. We zullen wetenschappelijke bases opzetten. We zullen rovers besturen. We zullen radiotelescopie bedrijven. We zullen bedrijven oprichten. We zullen industrie versterken. We zullen inspireren. Maar uiteindelijk zullen we altijd voor de aarde kiezen. Voor elkaar.”
Toen Lovell in 1968 naar de aarde keek, dacht hij aan een oud gezegde: Ik hoop naar de hemel te gaan als ik sterf. Maar toen besefte hij: Ik ben al in de hemel geweest – toen ik werd geboren.
Er is iets ontwrichtends, angstaanjagends en tegelijk passend aan de timing van dit alles: dat één man met de vernietiging van een deel van onze planeet dreigt precies op het moment dat haar schoonheid en kwetsbaarheid zo zichtbaar zijn. In deze gespannen tijd ervaren we een soort collectief overview effect. Vier mensen kijken van veraf. Maar de rest van ons kijkt mee – en wordt geconfronteerd met onze plek op die bleke blauwe stip, herinnerd aan alle manieren waarop we kunnen sterven, en alle redenen om te leven.
Dit artikel verscheen eerder in The Atlantic en werd geselecteerd en vertaald in samenwerking met 360 Magazine.
Volg de laatste politieke ontwikkelingen in de VS op de voet