Staakt-het-vuren Iran Het nieuws over een staakt-het-vuren in Iran werd in Israël met woede onthaald en gezien als politieke vernedering. Door Libanon vervolgens buiten het akkoord te houden, lijkt premier Netanyahu er in te slagen het toch al wankele bestand verder te eroderen.
Nadat de VS en Iran een akkoord hebben bereikt voor een tweewekelijks staakt-het-vuren, heeft Israël de aanvallen op het zuiden van Libanon geïntensiveerd.
Op het Israëlische televisiekanaal Channel 13 werd afgelopen dinsdag op een scherm een tikkende klok weergegeven met de resterende tijd tot ‘Trumps deadline’.
Het ultimatum van de Amerikaanse president Donald Trump aan Iran voor het openen van de Straat van Hormuz, en zijn genocidale dreigementen dat „een hele beschaving” zou sterven indien daar dinsdagavond niet aan werd voldaan, werd in Israël met spanning tegemoet gezien.
Net als tijdens de twaalfdaagse oorlog met Iran in juni vorig jaar, is er in Israël brede politieke en publieke steun voor de op 28 februari begonnen Amerikaans-Israëlische oorlog tegen Iran. In de eerste week van de oorlog stond 90 procent van de joods-Israëlische bevolking daarachter.
Maar in plaats van nog zwaardere aanvallen op Iran, werd in de nacht van dinsdag op woensdag aangekondigd dat de VS en Iran een akkoord hadden bereikt voor een tweewekelijks staakt-het-vuren, bij monde van premier Shehbaz Sharif van Pakistan, het land dat als bemiddelaar had opgetreden.
De daaropvolgende voorzichtige opluchting in Iran en de Arabische Golfstaten, die het gros van de Iraanse vergeldingsaanvallen over zich heen hadden gekregen, stond in schril contrast met de woede in Israël. Het nieuws werd door Israëlische politici onthaald als een vernedering. Oppositieleider Yair Lapid, groot voorstander van de oorlog tegen Iran, noemde het bestand woensdag een „politieke ramp”.
„Netanyahu heeft van ons een vazalstaat gemaakt die via de telefoon instructies krijgt over zaken die de kern van onze nationale veiligheid raken. Op een cruciaal moment voor onze veiligheid werd hij aan de onderhandelingstafel buitengesloten”, aldus Lapid in een televisietoespraak woensdag.
Netanyahu’s verklaring op X dat hij de Amerikaanse onderbreking van bombardementen op Iran steunde, kon niet verhullen dat hij tot zijn onvrede in het broze akkoord buitenspel was gezet. En dat terwijl hij in februari tijdens zijn bezoek aan de VS, volgens The New York Times, Trump nog had weten te verleiden tot een gezamenlijke snelle oorlog tegen Iran die de Islamitische Republiek met zekerheid ten val zou brengen.
Na wekenlange bombardementen, met enorme militaire en infrastructurele schade in Iran en duizenden (burger)doden tot gevolg, heeft Israël, noch de VS, zijn doelen bereikt. Iran is verzwakt, maar niet verslagen, en heeft met de blokkade van de Straat van Hormuz een sterke onderhandelingspositie verkregen.
Net als bij het bestand in Gaza dat afgelopen oktober van kracht werd (sindsdien heeft Israël daar ruim zevenhonderd Palestijnen gedood), probeert Netanyahu nu zijn stempel te drukken op het prille Amerikaans-Iraanse akkoord. In Gaza stemde Hamas uiteindelijk in met een door de Amerikanen en Israëliërs bekokstoofd twintigpuntenplan dat, na ingreep van Netanyahu, afweek van een eerder aan Hamas voorgelegd plan.
Door intensivering van de aanvallen op Libanon, maakt Israël van dat strijdtoneel de achilleshiel van de onderhandelingen met Iran. Hoewel zowel de Pakistanen als Iran hadden gezegd dat Libanon onderdeel zou zijn van het staakt-het-vuren, verklaarde Netanyahu woensdag het tegenovergestelde.
Hevige Israëlische bombardementen op de Libanese hoofdstad Beiroet hadden ruim 250 doden en 1.100 gewonden tot gevolg.
Wat volgde waren hevige bombardementen op de Libanese hoofdstad Beiroet, die leidden tot ruim 250 doden en 1.100 gewonden, overbelaste ziekenhuizen en volledig verwoeste wijken.
Ook Trump bevestigde woensdag dat Israëls aanvallen op Libanon buiten het staakt-het-vuren vallen. Netanyahu lijkt er daarmee in te slagen middels de aanvallen op Libanon het toch al wankele bestand verder te eroderen, nog voordat de definitieve onderhandelingen daarover zaterdag aanvangen in de Pakistaanse hoofdstad Islamabad.
De dagen tot de definitieve onderhandelingen gebruikt Netanyahu om het ‘Gaza-scenario’ toe te passen op Libanon en de aangekondigde bezetting van het zuiden voort te zetten. Het risico bestaat dat hij hiermee het bestand met Iran volledig weet te torpederen en Trump beweegt tot een voortzetting van de oorlog.
Nadat Irans Libanese bondgenoot Hezbollah na het sluiten van het staakt-het-vuren aanvankelijk te kennen gaf de aanvallen op Noord-Israël en Israëlische troepen te staken, reageerde de beweging in de nacht van woensdag op donderdag met hernieuwde aanvallen op Noord-Israël.
Kort na Israëls moordaanslag op Irans opperste leider Ali Khamenei eind februari had Hezbollah zijn aanvallen op Israël hervat. Sinds november 2024 gold er een bestand met Israël, dat volgens VN-vredesmacht UNIFIL meer dan 10.000 keer door Israël is geschonden.
Als Iran zich nu gedwongen ziet Hezbollah te hulp te schieten, heeft Netanyahu een casus belli voor ondermijning van het Amerikaans-Iraanse bestand.
Het is twijfelachtig of Trump zich opnieuw laat verleiden tot hervatting van een kostbare oorlog waarvan hij nu weet dat een snelle overwinning, zoals bij de ontvoering van de Venezolaanse president Nicolás Maduro begin januari, niet haalbaar is.
De oorlogszucht tegen Iran in Israël neemt niet weg dat de Israëlische bevolking opgelucht zal zijn over een eventuele adempauze na wekenlange vergeldingsaanvallen uit Iran, als het staakt-het-vuren standhoudt.
De afgelopen weken moesten Israëliërs meerdere keren per dag naar de schuilkelder tijdens raketaanvallen. Ondanks het Israëlische luchtafweersysteem Iron Dome is de schade aanzienlijk. Er zijn 26 doden en ruim zevenduizend gewonden gevallen en ook strategische doelen zijn geraakt – al verhindert militaire censuur in Israël een volledig beeld van de schade.
Na de verklaring van de Pakistaanse premier Sharif dat het bestand meteen van kracht zou worden, voerden Iran en Israël in de nacht van dinsdag op woensdag nog aanvallen op elkaar uit.
Ondanks de massale steun voor de Iran-oorlog, is er in Israël ook een lichte toename van publieke onvrede. Zeldzaam protest tegen de oorlog in Tel Aviv is gewelddadig onderdrukt door de politie. Als de Amerikaans-Israëlische aanvallen worden hervat en ook het aantal Israëlische doden door de Iraanse vergeldingsaanvallen opnieuw toeneemt, zou het enthousiasme voor de oorlog wel eens verder kunnen afkalven.
Tegenstanders van de oorlog in Iran betogen bij de Amerikaanse ambassade in Tel Aviv.
Volg de laatste politieke ontwikkelingen in de VS op de voet