ALPHEN AAN DEN RIJN - 'Mijn vrouw zat voor het raam in de kappersstoel en heeft gezien hoe recht voor haar mensen werden neergeschoten.' Het is deze donderdag precies vijftien jaar na het schietdrama in winkelcentrum De Ridderhof in Alphen aan den Rijn. Op 9 april 2011 worden zes mensen doodgeschoten door Tristan van der Vlis. 'Als een zoon van een overleden slachtoffer aan mij vraagt waarom dit heeft kunnen gebeuren en mij indringend aankijkt, vergeet je dat nooit.'
Carel Aeltjes Averink wordt die zaterdagmiddag gebeld door zijn vrouw. Zij mag kort bellen met de mobiele telefoon van een andere klant uit de kapperszaak. Klanten en winkelpersoneel zijn dan net naar een andere ruimte, een verdieping lager, gevlucht: 'Er is geschoten, wij zijn veilig.'
De vrouw van Carel, die niet bij naam genoemd wil worden, is op de kop af zes maanden moeder van hun zoontje als ze rond het middaguur in de kappersstoel zit. BrainWash Kappers zit gevestigd midden in De Ridderhof, recht tegenover supermarkt C1000.
'Mijn vrouw zat voor het raam in de kappersstoel en heeft gezien hoe recht voor haar mensen werden neergeschoten', vertelt Carel. Tristan van der Vlis staat op dat moment in de deuropening van de supermarkt. 'Mijn vrouw ziet ineens allemaal mensen op de grond vallen. In C1000 zijn mensen geraakt.'
Het winkelcentrum bevindt zich op de eerste verdieping. De vrouw van Carel snelt met de andere aanwezigen naar een andere ruimte van de winkel. Daar wanen zij zich veilig en wachten ze een tijd lang tot ze van de politie het seintje krijgen naar buiten te mogen.
'Veel kapsters werden echter ongeduldig. Zij zaten beneden in spanning en hielden het niet meer. Die gingen terug naar boven om te kijken, maar kwamen getraumatiseerd terug.'
'Deze kapsters hebben veel neergeschoten mensen gezien', gaat Carel verder. 'Deze meest heftige beelden heeft mijn vrouw niet op haar netvlies, omdat zij binnen is gebleven.'
'Als ik fragmenten terugzie of hoor, voelt het als de dag van gisteren', bekent Krishna Taneja, districtschef van de politie in Alphen aan den Rijn destijds, vijftien jaar na dato.
'Ik denk dan aan de hectiek van die dag en de emotie. Maar ook aan de periode daarna. Dat was een periode met uitvaarten, met de vraag hoe het heeft kunnen gebeuren en een periode met alle persoonlijke verhalen.'
Tristan van der Vlis vuurt in ruim drie minuten tijd meer dan honderd kogels af in en rond het winkelcentrum. 'Politiemensen die als eersten naar binnen gingen, wisten niet of ze het zouden overleven', zegt Taneja.
'Eenmaal binnen in De Ridderhof hoorden ze nog een klap. Dat bleek later een rollator te zijn die een etalage binnenreed.'
'In de chaos zijn de eerste agenten volgens een bepaalde procedure het winkelcentrum binnengaan. Collega's zijn elkaar uiteindelijk met getrokken wapens tegengekomen bij supermarkt Albert Heijn, de plek waar Tristan van der Vlis zichzelf van het leven had beroofd.'
Op 9 april 2011 trekt de 24-jarige Tristan van der Vlis om 12.08 uur zwaarbewapend vanaf het parkeerterrein aan het Carmenplein het winkelcentrum in, waar hij meer dan honderd kogels afvuurt. Tristan heeft dan al zijn eerste slachtoffer gemaakt: Nadim Youssef (42). De vanuit Syrië gevluchte oppositieleider is de eerste persoon die Tristan tegenkomt zodra hij zijn auto uitstapt en het moet ontgelden.
Bij drogist Kruidvat loopt Tristan daadwerkelijk De Ridderhof binnen. De Alphenaar schiet in de richting van kledingwinkel Hans Textiel. Het echtpaar Michael (49) en Constanze Boezaard (45) wordt geraakt en overlijdt. Aan de overkant bij viswinkel Topvis maakt een man in een scootmobiel, Frans Deutekom (80), geen schijn van kans.
Al schietend loopt Tristan verder De Ridderhof in. Mensen vluchten winkels in of worden naar binnen getrokken. Sommigen net op tijd, anderen net te laat. De 91-jarige Ali van Doorn zit in een scootmobiel, is op dat moment in een schoenenwinkel, en sterft. Op ongeveer dezelfde plek schiet hij Margriet ter Haar dood. De 68-jarige eigenaresse van kledingwinkel Square Mode moet een poging om hem af te stoppen met haar leven bekopen.
Zestien mensen in het winkelcentrum raken gewond door kogels, tientallen anderen lopen verwondingen op door rondvliegend glas of doordat ze struikelen tijdens hun vlucht. Aan het eind van zijn dodelijke tocht schiet Tristan van der Vlis zichzelf bij de kassa's van supermarkt Albert Heijn met één schot door het hoofd, zo'n drie minuten nadat hij zijn eerste slachtoffer maakt.
In de dagen en weken na het Ridderhofdrama bezoekt Krishna Taneja samen met toenmalig burgemeester Bas Eenhoorn meerdere uitvaarten van slachtoffers en hoort hij, zonder daar omwille van privacy verder over te willen uitweiden, talloze persoonlijke verhalen aan.
Alsnog gevraagd naar het verhaal dat hem het meest bijblijft, antwoordt Taneja: 'Als een zoon van een overleden slachtoffer aan mij vraagt waarom dit heeft kunnen gebeuren en mij indringend aankijkt, vergeet je dat nooit.'
Tristan heeft namelijk, zo wordt later vastgesteld, onterecht een wapenvergunning gekregen van de politie en daardoor is doordoor volgens de politie deels aansprakelijk voor het schietdrama.
'Mijn eerste reactie was dat ik ernaartoe wilde', weet Carel Aeltjes Averink zich te herinneren van het moment dat zijn vrouw hem belde. 'Maar ik zat thuis met mijn zoontje van zes maanden en kon niet weg. Er was ook sprake van mogelijk meerdere schutters die buiten De Ridderhof zouden lopen.'
'Op een gegeven moment dacht ik: ze zijn vanuit de kapperszaak naar de opslagruimte op de begane grond gegaan en zitten daar veilig. Toen heb ik besloten om thuis te blijven.'
Het duurt een maand of drie voordat Carel en zijn vrouw alles een plekje kunnen geven. 'Dat konden wij pas toen in juli bekend werd gemaakt hoe Tristan heeft gelopen. Dat gebeurde via een filmpje van het het Openbaar Ministerie en de stippellijn met de route die Tristan heeft gelopen.'
'We kunnen alleen maar van geluk spreken dat hij na C1000 de hoek om is gegaan en niet rechtdoor is gelopen. Vanaf dat moment kwam ook het besef wat er gebeurd is en hoeveel geluk ze heeft gehad.'
Op deze dag staan Krishna Taneja en Carel Aeltjes Averink allebei stil bij het Ridderhofdrama. 'Ik ben best vaak op 9 april teruggegaan', zegt Taneja, tegenwoordig directeur van Veiligheidsregio Noord-Holland Noord. 'Kort na 12.00 uur zal ik er zeker weer bij stilstaan.'
Sinds vijf jaar is er geen officiële herdenking meer bij het monument naast winkelcentrum De Ridderhof. Desondanks komen jaarlijks rond 12.00 uur mensen samen op 9 april om de slachtoffers te herdenken. Dat is dit jaar niet anders. Een aantal bloemstukken is geplaatst en ook liggen er zes losse rozen, symbolisch voor de zes doden.
Een van de aanwezigen is de zoon van de doodgeschoten Frans Deutekom. 'Dit zijn de moeilijke dagen', zegt Ben Deutekom. 'Ik ben hier ieder jaar. Mijn vader was 'de man van 80 in de scootmobiel bij de visboer'.'
Ben heeft nog een stem gehad in het ontwerp van de gedenkboom naast het winkelcentrum. 'Men wilde de initialen van de slachtoffers erop zetten met de achternaam. Maar dat wilde ik niet. Ik wilde de voornaam erbij hebben. En nu is het gewoon Frans in plaats van F.A.J.'
Benieuwd naar het volledige verhaal van politiechef Krishna Taneja? Kijk dan hieronder naar de documentaire 'Vandaag zijn we allemaal één...', gemaakt een jaar na het schietdrama in winkelcentrum De Ridderhof:
Source: Omroepwest - Alphen aan den Rijn