is journalist en columnist van de Volkskrant, gespecialiseerd in financieel-economische onderwerpen.
De Amerikaanse humorist Will Rogers vergeleek belasting betalen met het stervensproces. ‘Het enige verschil is dat de dood niet erger wordt na elke bijeenkomst van het Congres.’ En dat is wereldwijd het probleem van belastingen. Elke keer dat de Tweede Kamer vergadert, wordt de belastingheffing in Nederland weer ingewikkelder. De politieke slogan van links tot rechts is: ‘Leuker kunnen we het niet maken, moeilijker wel.’
Op de economensite Me Judice schreef organisatieadviseur Mark Huijben dat er inmiddels geen touw meer aan is te knopen. Burgers weten niet eens meer wat ze netto overhouden. Het gaat niet alleen om de chaos rond box 3 en het toeslagenlabyrint. Door kortingen op AOW, huurtoeslag en bijstand wordt het alleen wonen gestimuleerd, terwijl gezien de woningtekorten het omgekeerde nagestreefd zou moeten worden.
Naast complex is het systeem ook archaïsch. Mensen zijn niet alleen meer alleenstaand en gehuwd. Inmiddels zijn er 21 leefvormen die invloed hebben op de hoogte van de AOW.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Nederlands oudste advocaat, Willem Stevens, zei in het FD: ‘Fiscale onvoorspelbaarheid jaagt investeerders het land uit. Neem het plan voor box 3 (waarbij investeerders moeten afrekenen over een ongerealiseerde waardestijging). Box 3 is internationaal een risee. Geen enkel land heeft zoiets. Zelfs Elon Musk heeft erop gereageerd.’
Er zijn talrijke commissies en initiatieven geweest voor een grootscheepse vereenvoudiging. Iedereen is voor, maar als die wordt doorgevoerd gaan maatschappelijke groepen lobbyen, politici sleutelen en rechters toetsen, waarna het in de kortst mogelijke tijd weer een janboel is. Dat geldt des te meer als er een minderheidscoalitie is waarin alle partijen stroop op de mond moeten smeren met uitzonderingen voor hun achterban.
In Nederland kostte het al ruim vijftig jaar politiek debat voordat in de 19de eeuw een inkomstenbelasting tot stand kwam. Vele malen werd het systeem sindsdien op de schop genomen: in 1914, 1941, 1964, 1990 en voor de laatste keer in 2001.
Bij de operatie van 1990 werd het aantal belastingschijven teruggebracht van negen naar vier, werden de heffingen voor volksverzekeringen samengevoegd met de belastingen en de aftrekposten geschrapt. Twee jaar later bepaalde de Hoge Raad al dat de kosten van het kopje koffie op het werk wel aftrekbaar waren, net als de werk- of studeerkamer.
In 2001 was de inkomstenbelasting alweer zo ingewikkeld geworden dat toenmalig staatssecretaris Willem Vermeend een nieuwe moderniseringsoperatie in gang zette. Nu werden de inkomsten in drie afzonderlijke boxen belast en de belasting over vermogensinkomsten vereenvoudigd tot die over een fictief rendement van 4 procent.
Maar inmiddels is dit door honderden aanpassingen een onontwarbare kluwen geworden. Het resultaat van vereenvoudigingsoperaties is dat zij meestal de hoge inkomens bevoordelen en de laagste inkomens treffen. In 1990 ging het toptarief omlaag van 72 naar 60 procent en bij Vermeend van 60 naar 52 procent. Nu is het hoogste tarief 49 procent.
De Sociaal-Economische Raad is nu bezig met een ongevraagd advies om het stelsel weer te vereenvoudigen. Het parlement zal er wel een doodgeboren kindje van maken, waarbij het toptarief omlaaggaat.
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app.