Navo-chef Mark Rutte hoopt met een bliksembezoek aan Washington een Amerikaans vertrek uit de Navo te hebben voorkomen. Hij gaf de Amerikaanse president Donald Trump na afloop van een topoverleg in het Witte Huis grotendeels gelijk: Europese Navo-landen hadden meer kunnen doen om de VS in Iran bij te staan, aldus Rutte.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant.
Europese Navo-landen hebben inderdaad niet allemaal in de oorlog met Iran de hulp geboden die ze de Verenigde Staten wel ooit beloofd hebben, zei Rutte na afloop van het overleg met Trump tegen CNN. De verzamelde pers stond hij niet te woord.
Volgens Rutte hebben ‘niet alle Europese landen hun afspraken waargemaakt’. De Navo-chef ‘begrijpt volkomen’ dat Trump daar ‘teleurgesteld over is’. Hij plaatste daarbij direct de kanttekening dat ‘een grote meerderheid van Europese landen behulpzaam met militaire bases, met logistiek, met overvliegen, met ervoor zorgen dat ze hun toezeggingen naleven’. Hij noemde Duitsland, het Verenigd Koninkrijk en ook Frankrijk als voorbeelden.
Vooral die laatste twee moesten het bij Trump de afgelopen dagen ontgelden. Rutte stipte echter aan dat deze landen juist een coalitie optuigden om de Straat van Hormuz te heropenen. Europese landen hebben volgens hem de oorlog tegen Iran mogelijk gemaakt, aldus Rutte, aangezien de Navo er niet alleen is om de VS en Europa te beschermen, maar ook door steun te verlenen terwijl de VS elders in de wereld hun macht laten gelden.
Trump, die zowel voorafgaand aan het overleg als na afloop ook geen interviews gaf, toonde zich na het overleg nog altijd gepikeerd: ‘De Navo was er niet toen we ze nodig hadden en ze zullen er niet zijn als we ze opnieuw nodig hebben’, schreef hij op Truth Social.
Rutte vertrok naar Washington om met Trump hoogstpersoonlijk het mogelijke vertrek van de VS uit het Navo-bondgenootschap te bespreken. Dat dit onderwerp op de agenda stond, werd kort voor het topoverleg door de perswoordvoerder van het Witte Huis bevestigd.
De relatie tussen de VS en de andere militaire bondgenoten is door de oorlog in Iran opnieuw in een crisis beland. De president heeft het bondgenootschap ‘op de proef gesteld en het heeft gefaald’, zei perswoordvoerder Karoline Leavitt. ‘De Navo heeft de VS de afgelopen zes weken de rug toegekeerd, terwijl de Amerikanen hun defensie financieren.’
Vorige maand dreigde Trump al om de alliantie de rug toe te keren. In een interview in de Britse krant The Telegraph zei hij kwaad te zijn over het gebrek aan steun voor de Amerikaanse oorlog tegen Iran. De VS was er wel voor de bondgenoten in Oekraïne, klaagde hij, ‘hoewel dat niet ons probleem was’. Op andere momenten noemde hij de Navo een ‘papieren tijger’ en bestempelde hij de lidstaten als ‘lafaards’.
Ook minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio, in 2023 nog aanjager van een wet die het een Amerikaanse president onmogelijk maakt zomaar uit de Navo te stappen, was boos. ‘Als de Navo-alliantie betekent dat we onze bases in Europa niet kunnen gebruiken om nationale belangen van de VS te behartigen, dan is de Navo eenrichtingsverkeer’, sneerde hij bij Fox News.
Het is nu aan Rutte om de plooien weer glad te strijken. De Navo-chef, zo wordt binnen de alliantie breed erkend, doet er alles aan om de Amerikanen aan boord te houden en tijd te kopen. In het verleden heeft hij Trump met vleiende berichten gepaaid. Ín interviews is hij vol lof over de Amerikaanse president, ook al krijgt hij daarvoor veel kritiek uit Europa.
Zo prees Rutte hem in een gesprek bij CBS voor het vernietigen van Irans raket- en nucleaire capaciteiten. ‘Dat de president dit doet is cruciaal. Ik heb de peilingen gezien, maar ik hoop echt dat het Amerikaanse volk hem zal steunen, want hij doet dit om de hele wereld veiliger te maken.’
De Amerikaanse president laat al jaren merken dat hij niets heeft met de Navo. In zijn eerste termijn hekelde hij de Europese lidstaten regelmatig, omdat een deel er destijds niet in slaagde te voldoen aan de Navo-norm. Op dat moment moest 2 procent van het bbp naar defensie gaan, afgelopen zomer is dit tijdens de Navo-top in Den Haag verhoogd naar 5 procent. ‘Een grote overwinning’, concludeerde Trump na afloop tevreden, voor zowel de VS als de westerse wereld.
Bij de Navo-landen is de afgelopen jaren het besef ingedaald dat zij niet langer kunnen rekenen op de onvoorwaardelijke steun van hun ooit zo trouwe bondgenoot. Ivo Daalder, een prominente buitenlandspecialist van de Democraten, spreekt van de ergste crisis ooit voor de alliantie. Nooit eerder suggereerde een Amerikaanse president dat ‘de VS er niet meer zullen zijn om jullie te helpen’.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant