Bondgenootschap Tijdens een bezoek aan Washington onderging NAVO-baas Rutte opnieuw al Trumps verwijten aan Europese bondgenoten. De alliantie heeft volgens Trump gefaald door hem niet te steunen in zijn aanval op Iran. Heeft Rutte de president voldoende gepaaid?
Rutte arriveert bij het Witte Huis.
De wereldorde is geen dagje rust gegund. Terwijl het door Donald Trump afgekondigde staakt-het-vuren in de eerste 24 uur door alle betrokkenen behalve de VS werd geschonden, dreigde de Amerikaanse president alweer met het einde van de NAVO. Al blies hij de militaire alliantie woensdag niet op, waar na verklaring van zijn woordvoerder ‘s middags wel voor gevreesd werd.
Karoline Leavitt hield in het Witte Huis een persconferentie waarin zij de wankele en niet-nageleefde wapenstilstand verdedigde als een grote overwinning voor de VS. Ze kreeg een vraag over de NAVO: of de president tevreden was met de verklaring van Europese en andere bondgenoten dat zij willen „bijdragen aan het waarborgen van de vrijheid van scheepvaart in de Straat van Hormuz”? Zou dat de plooien gladstrijken voor het gesprek dat hij later op de dag zou hebben met secretaris-generaal Mark Rutte?
Leavitt ging iets rechter op staan en had harde woorden voor de bondgenoten. „Ze zijn op de proef gesteld en ze hebben gefaald”, citeerde zij Trump. En voegde toe: „Het is bijzonder triest dat we de NAVO de Amerikaanse bevolking de afgelopen zes weken de rug hebben zien toekeren, terwijl het juist de Amerikaanse bevolking is die hun defensie financiert.”
Was de president van plan de VS uit de alliantie terug te trekken? Trump zou dat in een „zeer helder en openhartig gesprek” met Rutte bespreken, aldus Leavitt. „Mogelijk hoort u daar achteraf rechtstreeks over van de president.”
Rutte bezocht Washington op een precair moment. Trump had een dag eerder gedreigd de Iraanse beschaving onherstelbaar kapot te bombarderen, om nog dezelfde avond een fragiel staakt-het-vuren toe te zeggen. In Europa werd met afgrijzen gereageerd op Trumps apocalyptische aankondiging van oorlogsmisdaden.
Tegelijkertijd ziet Rutte het als zijn voornaamste taak de grootste en sterkste staat paaien om het bondgenootschap overeind te houden. Daarvoor sprak hij woensdag eerst met ministers Marco Rubio (Buitenlandse Zaken) en Pete Hegseth (Defensie), met wie hij geen persconferenties gaf, maar wel op de foto ging.
De bestaande Amerikaanse onvrede over de militaire alliantie is door de Europese reactie op Trumps oorlog in Iran alleen maar toegenomen. Enkele bondgenoten veroordeelden de bombardementen en lieten de VS geen gebruik maken van hun bases en luchtruim om Iran aan te vallen.
De president heeft vaker gedreigd uit de NAVO te stappen en noemde het bondgenootschap de laatste dagen opnieuw „een papieren tijger”. Volgens The Wall Street Journal wil hij specifieke landen „straffen” voor hun gebrek aan steun voor het geweld in Iran, bijvoorbeeld door Amerikaanse bases te sluiten en duizenden daar gestationeerde militairen weg te halen.
Voor werkelijke terugtrekking uit het bondgenootschap heeft Trump toestemming van het Congres nodig, dat daar niet voor zal tekenen. Maar hij kan de NAVO eigenhandig wel zó beschadigen dat deze niet meer functioneert.
Rutte was woensdag bijna twee-en-half uur in het Witte Huis om Trumps leiderschap te prijzen en te vertellen dat in Europa ook veel steun voor hem was. Ze spraken niet met de pers en gaven elkaar zelfs niet voor camera’s een hand.
Achteraf deed alleen de NAVO-baas verslag, bij CNN. Trump was, zei Rutte meer dan begripvol, „duidelijk teleurgesteld”. Vragen over of Trump had geroepen uit de alliantie te stappen, wilde hij niet beantwoorden, noch die over de illegaliteit van de Amerikaanse oorlog. Liever prees hij zijn „vriend” Trump nog een paar keer en sprak hij van „een genuanceerd beeld”.
Trump liet zich woensdag niet zien en trad alleen via zijn sociale medium Truth Social naar buiten. „De NAVO was er niet toen we hen nodig hadden, en ze zullen er niet zijn als we hen opnieuw nodig hebben. Denk aan Groenland – dat grote, slecht bestuurde stuk ijs!”, schreef hij in kapitalen. De oorlog in Iran lijkt niet voorbij, maar het conflict binnen de NAVO en over Groenland is ook verre van opgelost.
Volg de laatste politieke ontwikkelingen in de VS op de voet