Dat mag jij vinden Thomas Hogeling beschouwt wekelijks de publieke opinie. Wat wordt er gezegd en vooral niet gezegd? Deze keer: Trumps dreigement en de reactie erop.
Hoe moet je reageren als de Amerikaanse president dreigt een „volledige beschaving te vernietigen”? Dat was de vraag die zo’n beetje iedereen die dinsdag een camera of een microfoon op zich gericht zag voor zichzelf moest beantwoorden. Je kunt de gok nemen en stellig beweren dat het meest waarschijnlijke scenario zal uitkomen; dat het in elk geval op de korte termijn zo’n vaart niet zal lopen. Je voegt er woordjes als ‘geloof mij nou maar’ of ‘let op mijn woorden’ aan toe en de kans is groot dat de gebeurtenissen die volgen je status als deskundige bevestigen.
Je loopt dan wel het risico op een Maarten van Rossempje. Dat je vlak voor de invasie van Oekraïne door het Russische leger stelt dat „er van een grote, omvangrijke operatie waarbij tienduizenden militairen betrokken zijn in ieder geval voorlopig geen sprake zal zijn”. Toen Van Rossem er nog geen 48 uur later volledig naast bleek te zitten, suggereerde hij dat zijn voorspelling alsnog niet zo gek was. Rationeel gezien was de aanval namelijk een domme beslissing, maar „kennelijk waren er toch allerlei emotionele elementen die Poetin hebben bewogen deze stap wel te ondernemen”. Met andere woorden: als hij net zo verstandig was geweest als ik, had hij het nóóit gedaan.
Sommige analisten zagen in het bericht van Trump een aankondiging van het gebruik van kernwapens. In het licht van zijn Rusland-voorspelling baart een uitspraak uit 2025 van Van Rossem daarom zorgen. Hij zei toen tegen de Volkskrant „geen kernoorlog te verwachten waarbij miljarden mensen in aardbeienjam zullen veranderen.” Laten we in vredesnaam hopen dat Van Rossem binnenkort niet moet verzuchten dat hij een rationelere Donald Trump had verwacht.
Onze relatief machteloze politiek leiders hebben weer een ander dilemma. Aan de ene kant kunnen ze niet te stoere spierballentaal gebruiken, omdat ze ook weten dat ze niet de daad bij het woord kunnen voegen. Aan de andere kant is het ook slap om zo’n dreigement helemaal niet te veroordelen. Daarom wordt de vraag vooral ontweken. Opvallend was dat Rob Jetten en Geert Wilders dat op dezelfde manier deden. Jetten zei tegen journalisten dat „continu reageren op elke post op sociale media niet zoveel zin heeft”, Wilders zei tegenover Left Laser dat hij „niet elke uitspraak gaat recenseren”. Dat is een flauw trucje, want niemand vraagt ze om op álle uitspraken van Trump te reageren. De vraag was om te reageren op de expliciete aankondiging van een genocide: „Een hele beschaving zal vannacht sterven, om nooit meer terug te keren”.
Ook Ruben Brekelmans (VVD) vond dinsdagavond tegenover datzelfde Left Laser niet dat er al echt iets aan de hand was: „Tot nu toe is er sprake van een tweet” en we moeten gewoon afwachten „of het een dreigement is via social media om de druk op te voeren voor een onderhandelingsresultaat”. Ook hier lijkt het uit te maken dat het bericht van sociale media komt, terwijl dat voor Trump altijd een volwaardig communicatiemiddel is geweest. Nu is het wel zo dat bijna elke Europese reactie op Trumps dreigement iets lulligs heeft. Zelfs als je de juiste woorden kiest, zoals de Franse minister van Buitenlandse Zaken Jean-Noel Barrot deed, voelt het gratuit: „Een beschaving uitwissen doe je niet”.
Bij Pauw & de Wit vroeg journalist Tim Hofman aan minister Hans Vijlbrief of er een ondergrens is. „Als het vannacht losgaat?”, probeert presentator Tim de Wit. „Dan vraag je me naar een ‘what if’-situatie”, reageert Vijlbrief. Dat klopt, zo vertaal je inderdaad ‘wat als’. Het is de machteloosheid samengevat: we kunnen alleen maar afwachten.