Minister Thierry Aartsen van Werk en Participatie (VVD) lanceert een schijnoplossing voor een complex probleem. De kern is dat hij zieke werknemers na een jaar thuiszitten, wil laten re-integreren bij een ander bedrijf dan de eigen werkgever. Volgens de minister is dat goed voor de werkgever, want deze weet zo sneller of hij een vervanger mag aannemen om weer op volle sterkte te komen. En voor de werknemer zou het goed zijn als eerder duidelijk wordt dat de toekomst bij een ander bedrijf ligt.
Het voorstel zal veel mkb’ers als muziek in de oren klinken. Nu houdt een zieke collega recht op terugkeer in de oude functie, waardoor de baas slechts tijdelijke vervanging kan regelen. Dat zou vooral kleine bedrijven minder wendbaar maken. Het gevolg: relatief veel werkgevers in het midden- en kleinbedrijf zijn terughoudend in het aanbieden van vaste contracten. Met de truc van Aartsen wordt dat probleem in één klap gehalveerd. Wie langer ziek is dan een jaar, is als de wet wordt aangenomen feitelijk zijn baan kwijt.
Natuurlijk is één in plaats van twee jaar doorbetalen bij ziekte beter voor werkgevers. Maar het échte probleem is dat de hoeveelheid zieken ons allemaal te veel geld kost. Zo’n 1,2 miljoen Nederlanders die deel uitmaken van de beroepsbevolking zijn (deels) arbeidsongeschikt of werkloos en leven van een WW- of WIA-uitkering. Dit aantal stijgt al jaren en dat is de achtergrond van het probleem. Het lijkt dan logisch om te zoeken naar preventiemaatregelen zodat de instroom vermindert. Maar de wet van Aartsen richt zich op de uitstroom, door zieke uitvallers te herverdelen.
Eén cijfer springt eruit voor mij als het gaat over ziekteverzuim op het werk: 25 procent wordt veroorzaakt door stress, vaak met langdurige uitval tot gevolg. Al deze mensen zijn straks overgeleverd aan een andere werkgever als ze na een jaar niet zijn teruggekeerd in hun oude functie. Dat roept een urgente vraag op: zal het aantal arbeidsongeschikten door Aartsens plannen afnemen? Want daar gaat het tenslotte om. Ik betwijfel dat.
Het proces rondom een zieke werknemer is uiterst complex. Om te beginnen wordt de leidinggevende erbij betrokken. Die voert wekelijks of tweewekelijks overleg met de werknemer. Dan kijkt de leidinggevende van de leidinggevende mee, zeker als de leidinggevende van de zieke werknemer niet veel ervaring heeft met ziekteverzuim. HR bemoeit zich er ook mee, om het proces zo ordentelijk mogelijk te laten verlopen. Als het verzuim langer duurt, komt er een casemanager, die contactpersoon wordt van werkgever en werknemer. De medewerker kan ook nog een vertrouwenspersoon inschakelen. En dan doen ook huisarts, de arbo-arts, de psycholoog of een andere specialist een duit in het zakje.
Kortom, wie langdurig stress heeft door werk, privé of een combinatie daarvan, krijgt een heel team om zich heen waarvoor van alles moet gebeuren. Het dossier wordt goed gevuld. De verantwoording aan het UWV wordt dus een doel op zichzelf. De feitelijke terugkeer naar de oude functie verschuift naar de achtergrond. Het draait om inspanningen voor de re-integratie. In dat systeem gaat het erom dat een werkgever voldoet aan de eisen van het UWV, niet om het herstel op zich.
En deze misstand blijft bestaan, ook als de nieuwe wet van Aartsen wordt aangenomen (waarin de arboarts iets meer ruimte zal krijgen om discussies met de verzekeringsarts van het UWV te voorkomen). Geen bedrijf wil een loonsanctie van het UWV. Dus dat dossier moet zorgvuldig opgebouwd worden. Ziekteverzuim- en WIA-toename betekent wel dat de succesvolle reïntegratiedossiers niet toenemen.
Zo snel mogelijk weer aan de slag: dat zou het doel moeten zijn van ziekteverzuimbestrijding. Dat vraagt aandacht van de werkgever. Een paar uur per week in de vertrouwde omgeving terugkeren is al een goed begin. Maar het voorstel van Thierry Aartsen dwingt zieke werknemers juist elders in dienst te treden, en ik voorspel u: dat gaat niet gebeuren. Al is het maar omdat geen enkele mkb’er zit te wachten op een nieuwe collega met een rugzak.
Economieredacteuren nemen je mee in de discussies die zij op de redactie voeren over actuele ontwikkelingen