Iran heeft meer reden om tevreden te zijn over het staakt-het-vuren dan de Verenigde Staten en Israël. Het tienpuntenplan bestaat louter uit Iraanse verlangens en komt op geen enkele manier tegemoet aan de Amerikaanse eisen die tot nu aan Teheran werden gesteld.
schrijft vanuit Istanbul over Turkije, Iran, Israël en de Palestijnse gebieden.
In Teheran werd woensdag victorie gekraaid. President Masoud Pezeshkian liet op X weten dat het akkoord met de Verenigde Staten over een staakt-het-vuren Irans ‘algemene uitgangspunten’ bevat. De Nationale Veiligheidsraad sprak van een ‘grote overwinning op het misdadige Amerika’.
Iraanse media zingen mee in dat koor. Volgens persbureau Mehr hebben Irans ‘kracht en verzet Trump tot het staakt-het-vuren gedwongen’. Persbureau Farsi, eveneens een megafoon van het regime, stelt dat Iran voor de mededeling van president Donald Trump woensdagochtend al reden genoeg had om triomfantelijk te zijn, en dat die stem nu alleen maar ‘luider en onverschrokkener’ klinkt.
Uiteraard gingen aanhangers van het bewind in Teheran de straat op, zoals elke dag, om leuzen te roepen tegen de vijand en voor de Islamitische Republiek. Amerikaanse en Israëlische vlaggen werden verbrand, zo was op de staatstelevisie te zien. ‘Amerika kan niet worden vertrouwd’, zei een man in de microfoon. ‘Wat onze opperste leider ook zegt, we zullen het doen’, zei een vrouw.
Het hoort allemaal bij de te verwachten ‘spin’ en propaganda. Ook Trump probeerde immers de indruk te wekken dat hij aan het langste eind heeft getrokken. De Israëlische oppositieleider Yair Lapid sprak echter van ‘de grootste politieke ramp uit de geschiedenis van Israël’. Want inderdaad, de Iraniërs hebben meer reden om tevreden te zijn.
Voor die conclusie volstaat een blik op het door Teheran opgestelde tienpuntenplan, dat door Trump werd aanvaard als ‘een werkbare basis’ voor verdere onderhandelingen. Gezien de eerdere eisen die door de VS aan Iran zijn gesteld, met alle onbuigzame retoriek van dien, is het bijna niet te geloven dat de Amerikaanse president het heeft omarmd als vertrekpunt voor gesprekken. Het lijkt erop dat Trump alles heeft aangegrepen om zijn eigen dreigement (‘Iran terug naar het stenen tijdperk’) niet te hoeven uitvoeren.
Het plan bestaat louter uit Iraanse verlangens en komt op geen enkele manier tegemoet aan de eisen die tot nu toe aan Teheran werden gesteld. Iran mag, volgens het plan, doorgaan met het verrijken van uranium, de internationale sancties worden opgeheven en de VS trekken al hun troepen terug uit de regio. Geen woord over Irans raketprogramma of over de steun aan Hezbollah en de Houthi’s. Het enige wat de term ‘werkbare basis’ rechtvaardigt, is het heropenen van de Straat van Hormuz, een zeeverbinding die voor de oorlog al gewoon open was.
Israël en de VS komen verzwakt uit de oorlog, zei de Vlaamse Midden-Oostenexpert Koert Debeuf tegen persbureau Belga. ‘Het Iraanse regime daarentegen komt er sterker uit. Deze oorlog was dus een jammerlijke vergissing.’
Vooral Israëls imago heeft volgens Debeuf deuken opgelopen. De doelstellingen van het land zijn verre van verwezenlijkt en de geavanceerde luchtverdediging bleek niet zo goed te werken als werd beweerd. ‘De inschattingen van Israël in de regio kloppen gewoon niet.’
Dat geluid klinkt ook in de Tehran Times, de door Iran uitgegeven krant voor een internationaal publiek. ‘Washington lijkt de oorlog te zijn begonnen op basis van een reeks misrekeningen over de veerkracht van de Iraanse regering en het Iraanse volk.’ Een terechte constatering, afgezien van de woorden ‘en het Iraanse volk’.
Regime change is verder uit zicht dan voor het begin van de oorlog. Het bewind is alleen maar harder geworden, de door de VS en Israël vermoorde leiders zijn vervangen door nog havikachtiger lieden. In die zin klopt Trumps claim dat regime change dankzij hem al heeft plaatsgevonden – alleen niet op de manier zoals hij het bedoelt.
Dit wil allemaal geenszins zeggen dat het een gelopen race is voor Teheran. Trump heeft niet blind getekend bij het kruisje van het Iraanse tienpuntenplan. Er gaat opnieuw onderhandeld worden.
Onduidelijk is welke rol het vijftienpuntenplan, waarmee de Amerikanen eerder schermden, heeft gespeeld in de diplomatie van de afgelopen dagen, maar vermoedelijk zullen die punten in de gesprekken in Islamabad weer door Trumps afgezanten op tafel worden gelegd. Hoe hard ze eraan zullen vasthouden, is een tweede.
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant