Financiële markten reageerden woensdag enthousiast op het tijdelijke staakt-het-vuren. Maar het zal nog maanden en mogelijk jaren duren voor de stroom energie uit de Perzische Golf weer op het oude niveau is, waarschuwen experts. Bovendien heeft Iran ‘geen haast’.
is economieredacteur voor de Volkskrant en sinds 2021 specialist op het gebied van de energietransitie.
Hoewel de Straat van Hormuz volgens de Amerikaanse president Donald Trump weer volledig open is, was er woensdagochtend bepaald geen sprake van een energiearmada die de Golf verliet. Volgens gegevens van websites die het scheepverkeer in de gaten houden, passeerden woensdag twee bulkcarriers de Straat van Hormuz.
De terughoudendheid komt doordat veel nog onduidelijk is. Zo stelde Teheran woensdag dat reders rekening moeten houden met ‘technische beperkingen’. Een daarvan is volgens de Iraanse olie-exportorganisatie Opex dat tankers schriftelijk toestemming moeten vragen en tol moeten betalen. Voor elk vat aan olie-equivalent moet 1 dollar worden afgerekend, in cryptovaluta. Schepen zonder toestemming zullen worden vernietigd, waarschuwde het Iraanse leger.
Teheran liet bovendien weten dat het ‘geen haast’ heeft met het verlenen van toestemming. Diverse experts waarschuwden maandag al dat de procedure zo traag zal zijn, dat het onmogelijk is alle 800 wachtende schepen de komende twee weken door te laten.
Volgens scheepvaartdataspecialist Kpler liggen er nu 426 olie- en brandstoftankers in de Golf, plus 34 lpg-tankers en 19 lng-schepen. De overige vaartuigen vervoeren lading die niet energiegerelateerd is. Er zitten ook tientallen Nederlandse schepen vast.
Als Iran de tolmaatregel werkelijk invoert, zal het vermoedelijk op verzet stuiten van omringende landen als Saoedi-Arabië en Qatar, die een vrije doorvaart nastreven. Ook de Amerikaanse president Trump verklaarde dat het akkoord met Iran een vrije doorgang behelst.
Verzekeraars toonden zich desondanks huiverig om schepen door de Straat te laten varen. Neil Roberts van de Lloyd’s Market Association, de brancheorganisatie van de Lloyd’s of London-verzekeringsmarkt, noemde het woensdag in de Financial Times ‘zeer onwaarschijnlijk dat de handel met de Golfregio zomaar zal worden hervat’. In de regio blijft volgens Roberts sprake van een verhoogd risico omdat geen van de onderliggende spanningen is opgelost.
‘Vergelijk die twee passerende schepen met de 135 die normaal gesproken door de Straat gaan’, zegt hoofd energieonderzoek Hans van Cleef bij adviesbureau EqoLibrium. ‘Zelfs als het aantal groeit, duurt het weken voor ze op de plaats van bestemming zijn.’ De energietekorten zullen daarom niet snel opgelost zijn, verwacht hij.
Dat de olie- en gasprijzen maandag toch fors daalden, komt volgens Van Cleef vooral doordat een deel van de speculatie op nog hogere prijzen is verdampt. ‘De fysieke olie- en gasmarkt zal echter nog maanden en mogelijk jaren ontregeld blijven’, stelt hij.
Zeker vloeibaar aardgas (lng) vanuit de regio blijft schaars, doordat sommige installaties zwaar beschadigd zijn door Iraanse aanvallen. In het slechtste geval vergt herstel jaren.
Voor dit jaar werd juist gerekend op een verdere daling van de gasprijs, omdat Qatar en de Verenigde Staten veel meer lng zouden gaan produceren. De VS gaan nog steeds uitbreiden, maar de extra Amerikaanse lng is volgens Van Cleef niet genoeg om het gat te dichten dat in Qatar is geslagen.
Aan de pomp zullen automobilisten donderdag enige verlichting merken. Maar veel olieproducten als diesel en kerosine blijven nog lange tijd duur. De baas van de internationale luchtvaartbrancheorganisatie IATA, Willie Walsh, waarschuwde op een conferentie in Singapore dat ticketprijzen voorlopig hoger zullen zijn. Ook diesel blijft schaars en dus duur.
Dat de onzekerheid rond de zee-engte blijft bestaan, bleek op de eerste dag van het staakt-het-vuren: woensdag raakte een cruciale oliepijpleiding in Saoedi-Arabië beschadigd door een aanval. Via deze pijpleiding kan het land olie exporteren naar de Rode Zee, en zo de Iraanse zeeblokkade omzeilen. Het zou volgens eerste berichten gaan om een Iraanse aanval.
Het Iraanse tolloket lijkt inmiddels ook alweer gesloten: Iran beschouwt de Israëlische aanvallen op Libanon naar verluidt als een schending van het akkoord.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant