De Chinese vertegenwoordiger bij de Verenigde Naties Fu Cong dinsdag tijdens een vergadering van de VN Veiligheidsraad. Samen met Rusland blokkeerde China een resolutie die aandrong op veilige commerciële scheepvaart in de Straat van Hormuz.
China heeft een belangrijke rol gespeeld bij de totstandkoming van het staakt-het-vuren tussen Iran en de Verenigde Staten, dat in de nacht van dinsdag op woensdag werd afgekondigd. Dat beweert althans de Amerikaanse president Donald Trump, desgevraagd, in een interview met het Franse persbureau AFP. „Dat is wat ik heb horen zeggen”, zei Trump op de vraag of China een rol had gespeeld. „Ja, dat hebben ze.” Drie anonieme Iraanse functionarissen, aangehaald in The New York Times, bevestigen een Chinese rol.
Wat die rol precies was, werd woensdag niet direct duidelijk. Volgens de Iraniërs heeft China Teheran gevraagd zich „flexibel” op te stellen om de spanningen te verminderen.
Woordvoerder Mao Ning van het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken zei woensdag alleen dat Beijing „zijn eigen inspanningen” had gepleegd. „Wij hebben steeds gepleit voor vredesbesprekingen en een staakt-het-vuren”, en China „zal als verantwoordelijke grootmacht een constructieve rol blijven spelen”.
Datzelfde vage antwoord gaf de woordvoerder op vragen over Chinese veiligheidsgaranties. De Iraanse ambassadeur in Beijing had China, Rusland, Pakistan, Turkije en de Verenigde Naties woensdag opgeroepen de vrede in de regio te garanderen.
China heeft goede banden met zowel Iran als Pakistan, dat bemiddelde bij het staakt-het-vuren. Samen met Pakistan presenteerde het vorige week een vijfpuntenprogramma, dat onder meer aandrong op een onmiddellijk staakt-het-vuren, vredesbesprekingen, heropening van de Straat van Hormuz en een leidende rol voor de Verenigde Naties.
Tegelijk sprak China – met Rusland – dinsdag in de VN-Veiligheidsraad een veto uit over een resolutie die staten opriep zich „in te spannen” voor de bescherming van commerciële scheepvaart in de Straat van Hormuz. De resolutie was volgens China „vooringenomen” tegen Iran, en zou „het verkeerde signaal” zijn op het moment dat de Amerikaanse president Trump dreigde met „de vernietiging van een beschaving”.
De Chinese minister van Buitenlandse Zaken Wang Yi belde volgens woordvoerder Mao sinds het begin van de oorlog 26 keer met Teheran en andere hoofdsteden in de regio. Daarin drong hij aan op de-escalatie, en de bescherming van de honderdduizenden Chinese staatsburgers die in de regio werken. In één gesprek maande hij zijn Iraanse collega Abbas Araghchi „de legitieme zorgen van Irans buurlanden in het oog te houden”. In de Golfstaten hebben zich de laatste jaren veel Chinese techbedrijven gevestigd, waarvan het personeel de afgelopen weken regelmatig dekking moest zoeken vanwege Iraanse droneaanvallen.
Hoewel China op korte termijn minder zwaar wordt geraakt door de energiecrisis die de oorlog heeft veroorzaakt, heeft het wel degelijk last van stijgende brandstofprijzen. Een wereldwijde economische crisis en aanhoudende instabiliteit door een voortdurend conflict zouden een groot probleem zijn voor de Chinese export, een voorname pijler voor economie.
Een einde aan de strijd zorgt er ook voor dat Trump zijn aandacht kan richten op zijn aanstaande bezoek aan Beijing. Bij de geplande ontmoeting in mei hopen Trump en zijn Chinese collega Xi Jinping hun betrekkingen te stabiliseren. China en de VS zijn verwikkeld in een hevig handelsconflict, waarbij wederzijdse invoerheffingen en uitvoerrestricties op kritieke grondstoffen en geavanceerde technologie beide landen pijn doen. Trump zou aanvankelijk begin deze maand gaan, maar hij stelde het bezoek vanwege de oorlog uit.
Terugblikken, extra analyses en leestips bij de laatste uitzending van de podcast Wereldzaken.