is historicus.
De vierde feministische golf kabbelt al een paar jaar, maar bij Aletta: de Musical klotst ze over de planken. Inclusief de hete feministische hangijzers, die de makers van Aletta gelukkig omarmen. Zo nemen ze hun (volkomen terechte) missie om voor een icoon een monument op te richten kritisch onder de loep, en tonen Aletta als een dochter van haar tijd – inclusief koloniale denkbeelden, én als onderdeel van een veel bredere beweging.
De ongelijke verdeling van aandacht blijft een feministisch pijnpunt. Contentmaker Nienke ‘s Gravemade ging vorig jaar op Instagram viraal met een gedicht na de moord op Lisa en kreeg pardoes de Joke Smit-aanmoedigingsprijs. De campagne Wij eisen de nacht op verwierf nationale bekendheid en haalde honderdduizenden euro’s aan donaties op. Dolle Mina blijkt in haar heropleving al even mediageniek als tijdens de tweede golf.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Activisme ‘op de grond’, waarschijnlijk de effectiefste vorm van feministisch werk, blijft ondertussen ondergewaardeerd. Zoals het door vrijwilligers gerunde Abortion Network Amsterdam, dat vrouwen die naar Nederland reizen (bijvoorbeeld vanuit Polen, omdat ze in eigen land geen toegang hebben tot een veilige abortus) bijstaat met steun, onderdak en financiële middelen. Juist degenen die in de vuurlinie staan, hebben geen tijd om zich in de kijker te spelen.
‘Jongens, kom op met die gendergelijkheid, het is 1903!’, roept Aletta. Ja, het duurt lang. Maar het grote succesverhaal van het feminisme wordt vaak vergeten. We zijn ver weg van een wereld waarin een huwelijk met een kostwinner de enige optie voor vrouwen is, en de meeste mannen hebben feministische ideeën omarmd. Tegelijk zijn de politieke crises van deze tijd – de verwoesting van de aarde, oorlog, de opmars van het fascisme – verknoopt met toxische mannelijkheid.
Maar we beleven geen terugkeer naar de patriarchale waarden van God, Gezin, en Vaderland, waar het feminisme korte metten mee heeft gemaakt. De nieuwe macht van techbroeders heeft geen visie. Er is geen ideologisch programma, maar sprake van ‘saladebar-extremisme’; een willekeurige combinatie van wit nationalisme, religieus fanatisme, misogynie, queer- en transfobie.
Het verlies aan autoriteit van het patriarchaat maakt existentiële vragen opnieuw urgent, omdat de antwoorden die het patriarchaat hierop heeft gegeven, ongeloofwaardig zijn geworden. Het vertrouwen in de instellingen die ooit door mannen voor mannen zijn bedacht om orde te scheppen in deze zaken – rechtbanken, kerken, universiteiten, parlementen – brokkelt af.
Aletta gaat de vele meningsverschillen die het feminisme springlevend houden niet uit de weg: ‘Wat is een progressieve beweging zonder discussie?’, klinkt het. Niet alleen klassieke strijdpunten blijven onbetwist: wat de definitie van ‘vrouw’ is, of feminisme links of rechts is, maar ook wat de prioriteiten zijn. Zo merkte NRC-columnist Eva Peek op dat er in progressief-feministische hoek nauwelijks aandacht is voor de oorlog in Oekraïne. En wijst Nadia Ezzeroili in deze krant geregeld op de eenzijdige focus van ‘Randstedelijke progressieve feministen’ – over eergerelateerd geweld spreken zij nauwelijks, ook ik voel me aangesproken – die ‘aan hun kraag de loopgraven’ ingesleept dienen te worden.
Dat het verbod op onderlinge kritiek lijkt opgeheven, is verfrissend. Terughoudend zijn met kritiek, uit een vals begrip van solidariteit, is vooral een luie manier om machtsverschillen te verhullen. Zwarte vrouwen zagen al vroeg in dat de taal van solidariteit en vriendschap, die feministen van de eerste golf leenden van socialisten en vakbonden, vooral opging voor witte vrouwen.
Feminisme heeft geen partijprogramma dat je kunt ondertekenen. Je kunt het zelf schrijven.
In mijn optiek is niet de focus op bepaalde onderwerpen problematisch, maar wel de diepere verschuiving die heeft plaatsgevonden. In plaats van te verzanden in symbolische politiek, kunnen feministen zich beter bewapenen met op actie gerichte argumenten, die tot concrete materiële en wetgevende omwentelingen leiden die de vrijheid van een zo groot mogelijke groep vrouwen vergroot. Zoals een verankerd recht op abortus, dat op dit moment binnen handbereik ligt.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant