Van een knalkleur tot horrorscène – steeds meer uitgevers experimenteren met de luxedruktechniek ‘kleur op snee’. Waarom eigenlijk? De Volkskrant sprak erover met uitgevers, boekverkopers, een illustrator en een drukkerij.
is kunstredacteur van de Volkskrant.
‘Een droomklus’, noemt Jasper Rietman het. De illustrator kreeg vorig jaar van uitgeverij Luitingh-Sijthoff de opdracht om een nieuw boekomslag te ontwerpen voor een limited edition van It van Stephen King.
Rietman, gespecialiseerd in met de hand gemaakte illustraties voor kranten en tijdschriften, mocht alle zes zijden van het boek ontwerpen, want ook het boekblok werd bedrukt. Fijne bijkomstigheid is het aanzienlijke formaat van 1.168 pagina’s: ‘Ik had de ruimte om echt los te gaan.’
Dat deed hij. Op de voorkant van het boek prijkt een kind met een ballon, op de snijkanten is de angstaanjagende openingsscène van de horrorklassieker verbeeld in drie delen: een papieren bootje in een regenplas, twee gemene gele ogen vanuit een regenwaterafvoer en de laarsjes van het eerste slachtoffer van het monster. Een voorbode van wat komen gaat.
Dit is een vindingrijk voorbeeld van een techniek die steeds vaker in de boekwinkel te zien is: ‘kleur op snee’. Vaak gaat het om een beperkte oplage die limited, special of collector’s edition wordt genoemd.
Het boek is dan gestoken in een jasje dat inhoudelijk moet passen en vooral ook moet verleiden. Denk bijvoorbeeld aan bloemen op een vrolijk boek, diepzwart bij een thriller, een fantasiepatroon bij fantasy. Ook gesignaleerd: zijkanten als gatenkaas (‘feelgood-winterroman’) en een boek waar bloed uit lijkt te druipen (‘moordmysterie’).
Productietechnisch is er een verschil tussen één kleur op de snijkanten van een boek aanbrengen, kleur op snee, en meerdere kleuren, print op snee. Meest gangbaar in het Nederlands is om het te hebben over ‘kleur op snee’ – ook waar print op snee wordt bedoeld. Hedi de Vree, uitgever van Loft Books, kent meer variatie in de terminologie: ‘Bij de productieafdeling van onze uitgeverij zeggen ze ‘kleur op snee’, ik heb het zelf over ‘sprayed edges’ en echt hippe Amerikaanse bookfluencers noemen het ‘spredges’.’
Hoewel Loft Books, een fonds van uitgeverij Ambo Anthos, in 2018 is opgericht voor de digitale boekenmarkt (e-books en audioboeken), geeft de uitgeverij sinds kort ook fysieke boeken uit. Dat heeft te maken met de jonge doelgroep, legt De Vree uit: ‘Alles moet tegenwoordig instagrammable zijn. Een digitaal boek kun je niet laten zien.’ Bookfluencers deinzen er niet voor terug om de voorkant van een boek op hun e-reader te laten zien (liefst in kleur), maar een papieren boek dat er lekker uitziet scoort beter.
Eind maart presenteerde Loft Books voor het eerst een boek met kleur op snee: de Nederlandse vertaling van Dire Bound van Sable Sorensen in het populaire genre ‘romantasy’, een mix van romantiek en fantasy. Dit keer over ‘bloeddorstige strijders en reuzenwolven’. De snijkanten kregen een krullerig barok patroon in roze en donkerpaars.
Dat was een prijzige ingreep, maar nodig om de concurrentie met de Engelstalige versie aan te kunnen, volgens De Vree: ‘Die was al eerder verschenen. En als je een boek van 680 pagina’s wilt uitgeven, zitten daar enorme vertaalkosten aan. Hoe ga je de Nederlandse lezer overtuigen?’ De Vree beantwoordt die vraag zelf: ‘Dan moet het boek er gewoon te gek uitzien.’
Vooral het fysieke Nederlandstalige boek heeft het moeilijk in de verkoop, blijkt uit cijfers van Stichting CPNB (Collectieve Propaganda voor het Nederlandse Boek). Vorig jaar werd een verkoopafname van 4 procent genoteerd en was volgens CPNB sprake van ‘een duidelijke dip’. In de gehele boekenmarkt (inclusief e-books) bleek het aantal anderstalige boeken gestegen tot 22 procent.
Vanwege de vaste verkoopprijs waaraan Nederlandstalige fysieke boeken zijn gebonden (korting geven is in het eerste jaar na verschijnen niet toegestaan), zijn niet-Nederlandse uitgaven vaak goedkoper. Mede daardoor wordt bij Nederlandse vertalingen geëxperimenteerd met bijzondere uitgaven.
Een van de drukkerijen die daarvoor kan zorgen is CPI Print, Europees marktleider in boekdruk en pionier op het gebied van kleur op snee. Claudia Siebert, vertegenwoordiger voor de Duitse tak, ziet een grote opmars in de techniek van print op snee, dus met meerdere kleuren. Die kan ze staven met ‘spannende cijfers’: ‘In onze drukkerijen in Leck [Duitsland] en Moravia [Tsjechië] maakten we in 2022 minder dan een miljoen boeken met print op snee, vorig jaar waren dat er 5,4 miljoen.’
De gebruikte laserprinttechniek is de afgelopen jaren flink verbeterd: ‘De machines zijn veel preciezer geworden, en de kleuren zijn sterker.’ Kostbaar en tijdrovend is het wel: ‘Wij gebruiken drie machines om op elke zijde van het boek apart te printen.’ Kleur op snee, dus een kleur op het boekblok, kent een eenvoudiger procedé: boekblokken worden gestapeld en krijgen in een spuitcabine een behandeling met een verfpistool.
Als Siebert klanten bezoekt, neemt ze graag een paar voorbeelden mee van wat er op de snijkanten mogelijk is: ‘Wie het eenmaal heeft gezien, wil het graag ook zelf hebben.’
Dat geldt zowel voor uitgeverijen als voor kopers van boeken. ‘Binnen fantasy en romantasy kun je haast niet meer zonder, de kopers verwachten dat’, vertelt acquirerend redacteur Lisa Park van uitgeverij Zomer & Keuning: ‘Fans zetten die boeken vaak zelfs achterstevoren in de kast, omdat de bedrukking zo mooi en onderscheidend is.’
Een versierd exemplaar bemachtigen maakt onderdeel uit van de fancultuur die rond bepaalde auteurs en genres is ontstaan. TikTok speelt daarbij een grote rol. Volgens zakenblad Forbes was ‘BookTok’ vorig jaar wereldwijd goed voor 370 miljard views. Het bedrijf TikTok zelf meent dat de tips van booktokkers meer dan 50 miljoen boeken hielpen verkopen in Europa.
Bij Zomer & Keuning, dat zich ‘dé TikTok-uitgeverij van Nederland’ noemt, verscheen het eerste boek met kleur op snee al in 2021. Het ging om een vertaling van de Amerikaanse fantasyschrijver Jennifer L. Armentrout, die een blauwe kleur kreeg op de zijkanten: ‘Dat werd toen nog niet vaak gedaan.’
Ook bij Zomer & Keuning speelt de concurrentie met Engelstalige edities een rol: ‘De afgelopen jaren zien we dat het Engelstalige boek steeds meer markt wegpakt.’ De investering voor kleur op snee is aanzienlijk, zegt Park: ‘Meer dan een euro per boek.’ Dat het steeds gangbaarder wordt, baart haar zorgen: ‘Val je nog op als iedereen het doet?’
Dat kleur op snee uitzonderlijk in zwang is bij fantasy heeft volgens Lotte Zandvliet te maken met de aard van de verhalen. Zij is marketeer bij Loft Books en spreekt uit eigen ervaring. Al tien jaar is ze actief als bookfluencer: ‘Fantasy nodigt lezers uit in een eigen wereld. Als het boekblok bedrukt is, heb je echt het gevoel dat je een andere wereld betreedt.’ En voor de fans zijn deze boeken verzamelobjecten: ‘Sommige lezers willen alle mogelijke edities in de kast hebben.’
Daar wordt ook buiten reguliere boekhandels op ingespeeld. Lennert Zonneveld richtte in 2021 met zijn toenmalige partner een onlineboekhandel op, die zich aanvankelijk vooral richtte op young adult. So Many Pages begon met het online aanbieden van zogenaamde ‘boekenboxen’: een boek met wat extra’s erbij. ‘We kozen spulletjes in de sfeer van het boek. Ga je bijvoorbeeld een verhaal lezen dat in de riddertijd speelt, dan zorgden wij voor een speelgoedzwaardje in de boekenbox.’
Naarmate de klantenkring groeide zag Zonneveld een nieuwe kans: ‘Boeken die uiterlijk mooi zijn lopen bij ons heel erg hard.’ Inmiddels maakt So Many Pages samen met uitgevers speciale edities: ‘Zo’n bijzondere gelimiteerde herdruk is rendabel vanaf ongeveer achthonderd exemplaren.’
Op de Instagrampagina (15,8 duizend volgers) van So Many Pages is te zien wat zo’n speciale editie, via een abonnement verkrijgbaar, inhoudt. ‘Exclusieve sprayed edges’ is maar een van de bijzonderheden, ook worden bijvoorbeeld ‘hardcover met stofomslag’, ‘bedrukte schutbladen’ en ‘losse auteursbrief’ vermeld.
Wat Zonneveld merkt binnen de genres die So Many Pages biedt: ‘Het wordt steeds moeilijker om speciaal te zijn. Ik ben benieuwd wat de volgende grote trend is om je te onderscheiden. Ik zag al eens een boekblok met reliëf, dan krijg je een 3D-illustratie. Je kunt zo ontzettend veel met een boek.’
Waar voor Zonneveld kleur op snee al gesneden koek is, zijn er uitgeverijen die er sinds kort mee experimenteren. Dat is ook Anne Sluijs, inkoper Nederlandse en Engelse literatuur bij Paagman in Delft, opgevallen: ‘De techniek begint door te sijpelen van young adult naar literaire boeken.’ Als succesvolle voorbeelden noemt Sluijs de uitgaven van Een haas in huis van Chloe Dalton (uitgeverij Prometheus) en Eindeloos vertier van David Foster Wallace (uitgeverij Koppernik) (zie kader).
Het is een ontwikkeling die zij toejuicht: ‘Als je een stapel boeken neerlegt heb je een witte kant, het ziet er veel beter uit als daarop iets gebeurt.’ Dat er meer aandacht komt voor de uitvoering van boeken, heeft volgens Sluijs te maken met de goedkopere digitale alternatieven: ‘Een papieren boek aanschaffen is tegenwoordig een keuze: dan wil je wel iets bijzonders.’ Ze ziet dat uitgeverijen daardoor ook minder vaak van hardcovers goedkopere paperbackedities uitbrengen.
Alsnog is Sluijs hoopvol over de toekomst: ‘Ik ben ervan overtuigd dat het fysieke boek nooit zal verdwijnen.’ Boekverkopers moeten volgens haar meebewegen met de tijdgeest en accepteren dat het boek een object is geworden in plaats van alleen een verhaal met een kaft erom: ‘Als je het zo bekijkt, kun je niet meer om die vraag heen: hoe kan ik hier een nog mooier artikel van maken?’
Uitgever: Koppernik
Boek: Eindeloos vertier
Auteur: David Foster Wallace
Aantal pagina’s: 1.176
Prijs: €50,00
Verschijningsdatum: februari 2026
Bijzonderheden: eerste druk met kleur op snee (5.000 exemplaren) is uitverkocht.
Uitgever Chris de Jong:
‘In dit boek zat zo veel werk, ook voor de vertaling, dat we vonden dat het moest opvallen in de boekhandel. Tennissen speelt een grote rol in het verhaal, dus het lag voor de hand om daar iets mee te doen. We hebben zelfs even overwogen om het boek in balvorm uit te brengen. Maar dat kan natuurlijk niet.
Dit was onze eerste keer kleur op snee. Ik kende de techniek uit de fantasyhoek. Wat ingewikkeld was: we wilden dat het geel op de zijkanten hetzelfde geel zou zijn als de letters op het omslag. Maar het effect van kleur op de kopse kant van het papier is heel anders. Uiteindelijk is de gele kleur er in België op gezet. Daar werd behoorlijk geheimzinnig over gedaan, we mochten er niet bij zijn.
Per boek kostte dit ongeveer 1,60 euro. Dat hebben we niet doorberekend in de verkoopprijs. We hopen die investering met de toekomstige drukken zonder kleur terug te verdienen.’
Uitgever: Prometheus
Boek: Een haas in huis
Auteur: Chloe Dalton
Aantal pagina’s: 288
Prijs: €23,99
Verschijningsdatum: november 2025
Bijzonderheden: cadeau-uitvoering
Rijntje Slooten, productie en art direction:
‘Ik ga jaarlijks naar de Frankfurter Buchmesse en ik heb deze trend zien ontploffen de afgelopen vijf jaar. We hebben eerder boeken van Philip Huff en van Esther Verhoef uitgegeven met kleur op snee. Zo geef je een boost aan papieren boeken en worden het verzamelstukken.
We vonden het Engelse oorspronkelijke ontwerp van Een haas in huis heel mooi met die getekende haas van illustrator Denise Nestor. Daarom hebben we een patroon van haasjes laten maken voor de schutbladen en dat is hier doorgevoerd op de snijkanten. We noemen dit een ‘cadeau-uitvoering’ en hebben bijpassend cadeaupapier laten maken. We waren niet bang dat het boek hierdoor minder serieus zou worden genomen. Dat zou ik een beetje snobby vinden, als een lezer zich daardoor laat beïnvloeden.
Soms heeft kleur op snee iets schreeuwerigs, maar dit is een mooi subtiel en zacht ontwerp. Dat past bij het boek dat heel positief en lief is. Daar is de auteur het mee eens: toen ze in Nederland was, liet ze ons weten dat ze dit de mooiste internationale uitgave vindt.’
Uitgever: Pluim
Boek: Oroppa
Auteur: Safae el Khannoussi
Aantal pagina’s: 405
Prijs: €27,99
Verschijningsdatum: oktober 2025
Bijzonderheden: Winnaar Libris literatuur Prijs
Uitgever Mizzi van der Pluijm:
‘Het is een traditie om van het boek dat de Libris Literatuur Prijs wint een speciale uitgave te laten maken. Dit keer wilden we iets spannenders doen dan een leeslintje of een hardcover. Kleur op snee hadden we nooit eerder gebruikt, we kozen dus voor iets nieuws.
Met dit ontwerp proberen we alles wat sterk is aan het omslag dat Dog & Pony heeft ontworpen te versterken: het grafische van de letters, de knalkleur oranje. Ik vind het echt een prachtige editie. We hebben er tienduizend laten maken.
Inmiddels hebben we nog een speciale editie gemaakt van het boek van Israel van Dorsten, Wij waren, ik ben, ook met letters op de snijkanten. Die ligt sinds een paar weken in de winkel. Vanuit de boekhandel en het publiek wordt enthousiast gereageerd. Het geeft het boek iets extra’s. Maar we gaan nu zeker niet al onze boeken zo maken, alleen als het echt iets toevoegt.’
Uitgever: Luitingh-Sijthoff
Boek: Het ultieme geheim
Auteur: Dan Brown
Aantal pagina’s: 768
Prijs: € 75
Verschijningsdatum: september 2025
Bijzonderheden: Hectorprint, 750 genummerde en door de auteur gesigneerde exemplaren, uitverkocht.
Manager realisatie Marte Kersten:
‘Er zijn bepaalde veredelingen die marketingtechnisch en commercieel interessant zijn, maar het moet wel in de calculatie passen. Over het algemeen zijn kleur en print op snee geschikt voor dikke boeken. En het past meer bij fictie dan bij non-fictie.
Drukkerijen houden de techniek graag geheim, je mag er geen foto’s van maken en het niet filmen. Flauwekul: het printen gebeurt gewoon met een heel klein printkopje.
Dit boek van Dan Brown in gelimiteerde oplage moest iets unieks worden. We hebben metallic goud op snee aangebracht en een hectorprint laten maken in het omslagontwerp van Studio Vonk & De Boer. Dat is een afbeelding die is opgedeeld in kleine reepjes en op de pagina’s is mee gedrukt. Die zie je alleen als je het boek schuin houdt. In dit geval zie je de Karelsbrug in Praag, waar het verhaal zich afspeelt.
We hadden eerst een testversie gemaakt in zwart-wit, maar die viel erg tegen. Toen hebben we gekozen voor kleur, maar dat betekent dat je dus alle pagina’s van het boek door een vierkleurenmachine moet laten drukken. Al met al was het erg kostbaar, omdat het veel handwerk is.
Het was heel bijzonder om het resultaat voor het eerst te zien. We liepen een afgesloten deel van de drukkerij in waar een pallet vol gouden boekblokken stond: alsof we de kluis van de Nederlandsche Bank binnenstapten.’
Een bericht gedeeld door Dan Brown (@authordanbrown)
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant