Oorlog Midden-Oosten Opluchting overheerst nu Trump een wapenstilstand verkiest boven oorlogsmisdaden. Maar vooral Iran wint bij de door Pakistan bewerkstelligde gevechtspauze. Ook een echt akkoord zal de politieke en internationale schade niet repareren.
Trump tijdens een persconferentie in het Witte Huis op 6 april.
Het nieuws van het staakt-het-vuren maakte Donald Trump, uiteraard, wereldkundig via Truth Social. Op hetzelfde medium waar hij de afgelopen dagen dreigde Iraanse burgerdoelen te bombarderen — met tierende teksten als „een hele beschaving zal sterven”, „terug naar de steentijd” en „jullie zullen leven in de hel” — meldde de Amerikaanse president anderhalf uur voor zijn eigen deadline dat hij het land twee weken helemaal niet zal aanvallen.
De winst die hij claimt is een „complete, onmiddellijke en veilige opening van de Straat van Hormuz”. Het is echter Iran dat controle houdt over de zeestraat, verlichting krijgt van Amerikaanse en Israëlische bombardementen en wiens openingsbod leidend is voor verdere onderhandelingen.
In de tien voorwaarden van het Iraanse regime staat geen woord over het einde van het kernwapenprogramma waar Trump de oorlog formeel om begon. Bovendien beschuldigen Israël en Golfstaten enerzijds en Iran anderzijds elkaar woensdagnacht onmiddellijk van het schenden van de wapenstilstand waar ook zij partij in zijn.
De hele dinsdag werd gevreesd voor openlijke Amerikaanse oorlogsmisdrijven en de verdere, onbeheersbare escalatie van de oorlog in het Midden-Oosten. De Verenigde Staten als wereldleider met morele autoriteit leek definitief tot het verleden te behoren toen de president ochtendsvroeg op zijn sociale medium schreef „een complete beschaving zal vannacht sterven, om nooit meer terug te keren”. Van politici die de president altijd trouw zijn geweest tot aan de paus klonk afschuw en afkeuring van Trumps retoriek en plannen.
Praktiseert Trump met het bluffen van extreme dreigementen de ‘Madman Theory’, de onderhandelingstactiek waarmee zijn verre voorganger Richard Nixon buitenlandse leiders liet geloven dat hij gek genoeg was om de wereld op te blazen, waardoor ze hem zijn zin gaven
Of is hij werkelijk een „doorgedraaide gek”, zoals de Democraten hem verwijten, die vanwege het schermen met genocide zou moeten worden afgezet? Niemand kon die vraag met zekerheid beantwoorden.
Na Trumps terugtrekkende beweging overheerst opluchting dat Irans infrastructuur niet vernietigd wordt en beide landen, onder leiding van Pakistan, waarschijnlijk vrijdag met elkaar gaan onderhandelen. De olieprijs daalde subiet en investeerders — die dinsdag niet heel veel waarde aan Trumps oorlogsmisdadenretoriek leken te hechten — reageerden positief.
„Ik ben blij dat Trump is teruggedeinsd en wanhopig op zoek is naar een uitvlucht uit zijn belachelijke bluf”, zei Chuck Schumer, de Democratische fractieleider in de Senaat. Online ontving de president veel hoon en memes over Taco Tuesday, vanwege de afkorting voor Trump Always Chickens Out.
Het is Trump er nu alles aan gelegen om de zelfgekozen oorlog in Iran als een succes te verkopen. In zijn sociale mediaposts sprak hij al van „complete en totale regime change”, waar geen spoor van is. Hij herhaalde dat „we alle militaire doelstellingen al hebben bereikt en zelfs overtroffen”, terwijl Iran heerst over de zeestraat. Net als hij eerder beweerde dat Iran geen luchtverdediging meer had, waarna het een Amerikaanse F-15 uit de lucht schoot.
Het klopt dat Irans opperleider en andere kopstukken gedood zijn, de ontwikkeling van een kernwapen opnieuw klappen heeft gehad en er veel schade is aan het conventionele militaire apparaat. Maar de schade lijkt op geen van die fronten fataal.
Het is nu eerst aan Defensieminister Pete Hegseth, die samen met de commandant der strijdkrachten generaal Dan Caine woensdagochtend een persconferentie zal geven, om dat succes aan de Amerikaanse bevolking is te verkopen. Ook als de benzineprijzen en inflatie weer snel dalen, blijven veel kiezers boos.
America First-fanaten voelen zich door Trump bedrogen dat hij opnieuw miljarden besteedt aan het bombarderen van een land ver weg. Israël First-haviken die vinden dat het ayatollah-regime omver geworpen moet worden, zijn teleurgesteld.
Daarnaast is de kans groot dat onderhandelingen tussen de VS en Iran tijdens het staakt-het-vuren van de komende twee weken nergens op uitlopen. Dan zal het bombarderen hervat worden, net als Trumps dreigen met hel en verdoemenis, dat steeds minder geloofwaardig klinkt, maar levensgevaarlijk blijft.
Zelfs als onderhandelingen slagen, kan de wereld niet terug naar de status quo ante: Iran heeft nu grip op de doorvoer van olieschepen door de Straat van Hormuz. Israël is opnieuw Libanon binnengevallen en niet voornemens de strijd daar te staken. Bovendien is premier Benjamin Netanyahu ontevreden dat Trump Iran een wapenstilstand gunt.
Dinsdag publiceerde The New York Times een reconstructie van de aanloop naar Trumps beslissing om een nieuwe oorlog in Iran te beginnen. Daarin vegen vicepresident JD Vance, minister Marco Rubio van Buitenlandse Zaken, stafchef Susie Wiles en militaire leiders en inlichtingenbazen hun eigen straatje schoon wat betreft hun steun aan de escalatie.
Trump liet zich echter overtuigen door Netanyahu. Die streelde zijn ego door hem voor te houden dat hij de eerste Amerikaanse president kon zijn die na 47 jaar een einde maakte aan de islamitische dictatuur in Iran. Ook beweerde hij dat „de risico’s van niet-handelen groter waren dan de risico’s van handelen”. Dat lijkt ook Trump inmiddels niet meer te geloven.
Volg de laatste politieke ontwikkelingen in de VS op de voet