Als het om Iran gaat, heeft Israël uiteindelijk een heel ander doel dan de Verenigde Staten. Stopt de Israëlische premier Benjamin Netanyahu wel met bombarderen als de VS dat vragen?
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Ze schrijft over Israël, het Midden-Oosten en België.
In alle tweets en toespraken waarin de Amerikaanse president Donald Trump dreigt Iran met de grond gelijk te maken, blijft hij stil over de rol van Israël. Dat roept vragen op, want al zullen de twee bondgenoten waarschijnlijk samen optrekken als het geweld tegen Iran wordt opgevoerd, is het volstrekt onduidelijk wat Israël zal doen als Iran wel voor de dreigementen zwicht en de Straat van Hormuz weer opent.
De oorlogsdoelen van de VS en Israël leken in eerste instantie hetzelfde: liefst de val van het regime en in elk geval een definitief einde aan de nucleaire capaciteiten van Iran. Daarbij werd niet alleen de veerkracht van het Iraanse leiderschap sterk onderschat, maar ook zijn militaire capaciteiten. Zes weken nadat de oorlog is begonnen lukt het Iran nog steeds om de regio met raketten te bestoken, ’s werelds belangrijkste route voor de transport van olie en gas af te sluiten en te dreigen met nog veel meer geweld.
Alles wijst erop dat Trump ondertussen naar een uitweg zoekt: de prijs voor zowel de Amerikaanse burger als de wereldeconomie loopt steeds hoger op. Dat is echter niet het probleem van de Israëlische premier Benjamin Netanyahu.
In Israël is de brandstof ook duur geworden, hoewel daarover nauwelijks wordt geklaagd. En er vallen ook in Israël doden: afgelopen weekeinde bijvoorbeeld werd een gezin van vier in de stad Haifa onder het puin begraven. Het ongemak dat de Israëliërs ondervinden, de lange nachten in de schuilkelders en de scholen die nog steeds gesloten zijn leiden tot iets meer gemor onder de bevolking.
Maar ook al is de steun voor de oorlog afgenomen (aan het begin was dat onder Joodse Israëliërs meer dan 90 procent en nu nog 68 procent), de meerderheid van de bevolking staat er nog steeds vierkant achter. Zelfs vanuit de oppositie blijft het stil: niemand in Israël heeft het over diplomatie, onderhandelingen of een staakt-het-vuren.
Vooralsnog zit er dus geen enkele rem op de Israëlische aanvallen op Iran. Maandag, bijvoorbeeld, werden er door Israël drie petrochemische complexen in Iran gebombardeerd, en het Israëlische leger waarschuwde Iraniërs op sociale media dat ze de komende twaalf uur ‘voor hun eigen veiligheid’ uit de buurt moesten blijven van treinen.
Ondertussen lijkt Iran niet bereid te zwichten voor de Amerikaanse dreigementen, maar juist te kiezen voor verdere escalatie. Zo waarschuwde de Revolutionaire Garde Irans buurlanden maandag dat ‘alle terughoudendheid’ nu voorbij is, en volgens persbureau Reuters dreigt Teheran ook buiten het Midden Oosten toe te slaan als de VS ‘rode lijnen’ overschrijden. Als Iraanse energiecentrales worden aangevallen, zo tekende Reuters op uit de mond van een ‘hooggeplaatste Iraanse bron’, komt ‘Saoedi-Arabië ook in het donker te zitten’.
Hoe angstaanjagend ook, Netanyahu zou volgens Iran-expert Danny Citrinowicz, een veteraan van de Israëlische militaire inlichtingendienst, hopen dat de onderhandelingen met Iran vastlopen en het geweld nog een tandje wordt opgevoerd. ‘Israël wil de militaire en economische capaciteit van Iran zodanig verzwakken dat het geen strategische bedreiging meer vormt – wat de drang naar grotere en langdurige aanvallen verklaart’, schrijft hij op X.
Het is moeilijker om te voorspellen wat Israël doet als Teheran en Washington wel tot een deal komen – al dan niet geïnitieerd door bijvoorbeeld Pakistan, dat hard werkt aan een plan waar de VS en Iran mee kunnen leven. Het is afhankelijk van de druk die Trump op Israël uitoefent of Netanyahu ook de Israëlische aanvallen op Iran direct zal staken; hij zal in ieder geval proberen af te dwingen dat Israël het recht houdt om in actie te komen zodra Iran weer werkt aan zijn nucleaire en raketprogramma’s.
En daarmee zou de oorlog die Netanyahu aan zijn bevolking probeerde te verkopen als ‘de doodsklap die definitief een einde zal maken aan de dreiging uit Iran’ het zoveelste hoofdstuk zijn van een boek dat nog lang niet uit is.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant