De Belgische forensisch arts Philippe Boxho beschrijft in zijn boeken autopsieën met ongeziene precisie. Zijn realistische verhalen over doodsoorzaken en forensisch onderzoek maken hem razend populair. ‘Ik spot met de dood.’
is verslaggever van de Volkskrant. Ze woont in België.
Als de Belgische forensisch arts Philippe Boxho in zijn boeken een autopsie beschrijft, is dat geen lectuur voor gevoelige zielen. De patholoog schuwt geen enkel detail: de groen-zwarte vlekken op ontbindende lijken, de larven van aasvliegen in vochtige lichaamsholtes, het openzagen van de schedel, de ontleding van de longen en het hart.
Zo precies en realistisch zijn Boxho’s beschrijvingen dat er regelmatig iemand in het publiek flauwvalt als hij een theatervoorstelling over zijn werk geeft. Toch zijn Boxho’s boeken en optredens razend populair en wordt de schrijvende patholoog op handen gedragen. In Frankrijk en Franstalig België is de 60-jarige Boxho uitgegroeid tot een superster.
Boxho – grijze krullen, dikke brilglazen, onopvallend gekleed – kan het soms zelf niet geloven. Al dertig jaar werkt hij als forensisch arts voor de Belgische politie, en al vijftien jaar als hoogleraar aan het Instituut voor Forensische Geneeskunde van de Universiteit van Luik. Al die tijd werkte hij ‘in de schaduw’, zoals hij het zelf noemt, in de beslotenheid van een plaats delict of de autopsiezaal.
Tegenwoordig staat de Luikenaar volop in de schijnwerpers. Hij heeft vier boeken gepubliceerd. Ze zijn bijna twee miljoen keer verkocht en in dertig talen zijn vertaald. De Nederlandse vertaling van zijn tweede boek In gesprek met een lijk is net verschenen. Zijn eerste boek De doden spreken wordt herwerkt tot stripverhaal, Netflix en HBO zijn geïnteresseerd in de televisierechten.
In Franstalige landen is dokter Boxho zo populair dat de media er van ‘Boxhomania’ spreken. Telkens als er een nieuw boek van de patholoog uitkomt, staan er lange rijen voor de boekhandels, waarvan sommige hun deuren speciaal om middernacht openen, als ware het een nieuw deel van Harry Potter. Kaartjes voor zijn theatervoorstellingen zijn vaak binnen enkele minuten uitverkocht.
De basis van ‘het fenomeen Boxho’ wordt in 2021 gelegd, als de patholoog door de Franstalige Belgische publieke omroep wordt geïnterviewd over zijn meest opmerkelijke autopsieën. Een uitgever ziet het interview en vraagt hem of hij een boek wil schrijven. Met meer dan drieduizend autopsieën op zijn cv kan Boxho uit een rijke bron van sterke verhalen putten.
Boxho twijfelt. Hij is geen schrijver, maar hij wil graag zijn beroep promoten. In België vindt slechts in 0,2 procent van de sterfgevallen een autopsie plaats, tien keer minder dan het Europese gemiddelde. Het aantal forensisch artsen is in twintig jaar gehalveerd. Volgens Boxho worden daardoor zeventig tot tachtig moorden per jaar gemist, ‘ongepast in een rechtsstaat’.
De Belgische ‘wetsdokter’ ergert zich ook aan de karikaturale beeldvorming in Amerikaanse tv-series, waar forensisch artsen ofwel getormenteerde eenzaten zijn, ofwel onwaarschijnlijke genieën die met één haarstreng of tapijtvezel een hele moordzaak weten op te lossen. Hij wil een wetenschappelijk correct beeld geven van zijn beroep.
Boxho’s eerste boek verschijnt in 2022 en wordt aanvankelijk een bescheiden succes, met 25 duizend verkochte exemplaren. Hij spreekt lezers aan met een mix van lugubere anekdotes, zwarte humor en wetenschappelijke informatie. Hij schrijft over een vrouw die haar ex-man in stukjes hakte, een boer die zijn vrouw aan varkens voerde, een man die stierf door een ingeslikte vork en tal van andere bizarre overlijdens.
Het klinkt sensatiezuchtig, maar Boxho vertelt het feitelijk en met wetenschappelijke context. Hij informeert zijn lezers over de afbakening van een plaats delict, de volgorde van een autopsie, de werking van bloedstolling, kogelbanen en ontbinding. Tussendoor maakt hij grapjes. ‘Dat is niet uit gebrek aan respect’, schrijft hij. ‘Ik spot met de dood, of beter gezegd met de omstandigheden ervan, maar nooit met de overledene zelf.’
Zo krijgt Boxho langzaam enige bekendheid en geniet hij van het golfje media-aandacht dat na een tijd weer verdwijnt. Tot hij begin 2024 te gast is in Legend, het populairste interviewprogramma van Frankrijk, en daar een geboren verteller blijkt. Het interview wordt 14 miljoen keer bekeken. Zijn boekenverkoop stijgt van 25 duizend in totaal naar 30 tot 40 duizend per maand.
Na meerdere optredens in Legend (100 miljoen views) wordt Boxho aan de lopende band uitgenodigd voor tv-programma’s en interviews. Hij krijgt zoveel aanvragen voor lezingen dat hij een eigen theatervoorstelling begint. Zijn kinderen en vrouw zetten een TikTok- en Instagramkanaal voor hem op, met honderdduizenden volgers. Tegenwoordig kan Boxho niet meer over straat zonder herkend te worden.
De mediagenieke patholoog relativeert zijn succes. Roem en geld interesseren hem niet, hij geniet van de aandacht zolang het duurt. Mooi meegenomen: dit jaar schreven in Luik dubbel zoveel studenten zich in voor een master criminologie als het jaar daarvoor. De rector spreekt van ‘het Boxho-effect’.
Boxho hoopt dat de media-aandacht dit jaar wat afzwakt, want de bekendheid hindert hem in zijn werk. Hij kan alleen nog autopsieën doen, geen onderzoek ter plaatse. ‘Als ik naar een plaats delict moet en de mensen daar krijgen er lucht van dat ik er ben, vult de straat zich’, zegt hij in een interview. ‘Mensen willen selfies en handtekeningen. Maar er ligt daar wel iemand dood. Ik vind het hoogst ongepast.’
3x Philippe Boxho
- Critici hebben Boxho beschuldigd van overdrijvingen. De patholoog zegt dat hij er geen geheim van maakt: hij romantiseert zijn verhalen om de anonimiteit van de betrokkenen te bewaren. ‘De context is niet waarheidsgetrouw, maar medisch-forensisch gezien is elk verhaal waargebeurd.’
- Boxho doet naar eigen zeggen amper drie weken over het schrijven van een boek. Hij bedenkt vooraf welke moordzaken hij wil belichten en schrijft het daarna gewoon op zoals hij het zou vertellen: één moordzaak per hoofdstuk, één hoofdstuk per dag.
- Naast zijn populaire boeken schreef Boxho ook een academisch werk: La déontologie du médecin. Hij werkte er vier jaar aan en verkocht zevenhonderd exemplaren, een schril contrast met zijn miljoenenverkoop. Het is het boek waar hij het meest trots op is.
Source: Volkskrant