Marcia Luyten is journalist en columnist van de Volkskrant.
Eerst geloven, dan zien. Kracht, autonomie, soevereiniteit; van die dingen die pas waar worden, als je er hartgrondig in gelooft. En Nederland is veel te druk met vasthouden aan wat al vervlogen is, om te geloven in Europa’s onafhankelijkheid.
Nu is de verwevenheid met Amerika ook akelig groot. Zo groot dat internationale events ons als een weeënstorm overvallen. Zaken die op zijn ergst ‘complex’ mogen heten, zijn nu chaos. Wat beheersbaar hoort te zijn – onze veiligheid – blijkt onbeheersbaar. Dus loeit in het commandocentrum van ons buitenlandbeleid het alarm.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Althans, het is wat je hoopt: dat alles wordt gedaan om na tachtig jaar Amerikaanse voogdij Europa eigen baas te maken. De Nederlandse signalen zijn alleen niet geruststellend.
Afgelopen jaar nam de afhankelijkheid van Amerikaanse big tech eerder toe dan af. Alleen het Bureau Toetsing Investeringen van het ministerie van Economische Zaken kan de Amerikaanse overname van Solvinity (het bedrijf achter DigiD) nog tegenhouden vanwege risico’s voor de nationale veiligheid.
Het chaotische, onberekenbare Amerika krijgt met deze techbedrijven nóg een noodstop waarmee essentiële diensten mogelijk worden platgelegd. Zoals Microsoft op last van de Amerikaanse overheid de email van de hoofdaanklager van het Internationaal Strafhof lamlegde, zo kunnen Nederlandse F35’s vanuit de VS worden uitgeschakeld.
Tegelijkertijd wordt in dit cruciaalste domein de horigheid opgevoerd. Defensie gaat dit jaar nog een proef doen met Maven Smart System. ’s Werelds meest geavanceerde AI-systeem voor oorlogsvoering komt van Palantir. Zijn oprichter en grootaandeelhouder, Peter Thiel, is de kingmaker achter JD Vance, financierde Trump en is de belangrijkste speler in de machtsgreep van big tech. Het Amerikaanse leger voert met Maven de oorlog tegen Iran.
Als ook de Navo ervan afhankelijk wordt, heeft Amerika precies wat het wil: verdere lock-in. Meer afhankelijkheid, onderdanigheid, onzekere horigheid. Terwijl er Europese alternatieven voor de Amerikaanse gijzeling zijn. Het Franse Mistral in plaats van Maven. Het gevechtsvliegtuig Rafale, eveneens Frans, dat de F35 niet ver ontloopt. En de Frans-Italiaanse Iris is een luchtafweersysteem vergelijkbaar met de Amerikaanse Patriot. Het Duitse Rheinmetall boekt spectaculaire groei met artillerie, munitie, drones en ultramoderne lasersystemen.
Door alle kaarten te zetten op eigen technologie, bouwt Europa aan een verdedigingsalliantie van democratische staten, met ook Canada, Japan, Australië. Alleen wil Nederland maar niet geloven dat de Navo dood is. De ministeries die hier leidend zijn, Defensie en Buitenlandse Zaken, kampen met Atlantische bijziendheid. In dertien jaar Rutte is die afwijking alleen maar toegenomen. Het strategisch denken over buitenlandbeleid is daarmee uitbesteed – een door efficiëntiedenken geholpen gemakzucht die leidde tot de gevaarlijke tekortkomingen waarvoor we nu de kostprijs betalen.
Met het kortetermijnbelang van de bv Nederland als kompas, mist het land diepe ankers. Zo is bij de Haagse Navo-top vorige zomer overduidelijk niet nagedacht over de gevolgen van Trumps verblijf op Paleis Huis ten Bosch. Waardoor het koningspaar komende week voor een hachelijke logeerpartij naar het Witte Huis moet.
Nooit overnachtte koningin Beatrix bij de Amerikaanse president thuis. Hoogst zelden ontvangt een bezoekend staatshoofd die uitnodiging. De Britse koning sliep er in 1939, en tijdens de oorlog was Churchill er vaste gast – zo thuis dat hij een eigen slaapkamer had en ’s nachts naakt door de paleisgangen struinde. Van verdere overnachtingen is niets bekend.
Maar koning Willem-Alexander en koningin Máxima poseren volgende week stralend met de autocraat die in razende vaart een voldragen democratie afbreekt. Die internationaal recht en mensenrechten op grote schaal schendt en zijn Europese vrienden bedreigt en chanteert. De foto’s zullen via Truth Social de wereld overgaan, de autocraat witwassen, het koningspaar bezoedelen.
De enige uitweg is een democratisch verdedigingspact. En geef ons een acute koninklijke maagzweer.
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app. Klik op het belletje naast de auteursnaam.