Israëlische democratie
Dit is het dagelijkse commentaar van NRC. Het bevatmeningen, interpretaties en keuzes. Ze worden geschreven door een groepredacteuren, geselecteerd door de hoofdredacteur. In de commentaren laat NRC zien waar het voor staat. Commentaren bieden de lezer eenhandvat, een invalshoek, het is ‘eerste hulp’ bij het nieuws van de dag.
Op zijn revers droeg hij een speldje in de vorm van een strop. En toen de wet aangenomen was, opende hij een fles champagne op de Knesset-vloer. De Israëlische minister Itamar Ben-Gvir (Nationale Veiligheid) deed geen moeite om zijn vreugde te verbergen dat Palestijnen die een Israëliër doden voortaan de doodstraf opgelegd krijgen, te voltrekken door ophanging – aan dodelijke injecties willen Israëlische artsen niet meewerken.
Elke opgelegde doodstraf is er een te veel. De argumenten voor deze stelling zijn talrijk: het is een inhumane straf, er is altijd een kans dat de geëxecuteerde toch onschuldig was, en niet bewezen is dat deze ultieme terechtstelling een afschrikwekkende werking heeft. Beschaafde landen brengen geen mensen ter dood.
In Israël bestond de doodstraf al. Tweemaal werd ze ook ten uitvoer gebracht. De eerste keer gebeurde dat een maand na oprichting van de staat, in juni 1948, toen legerofficier Meir Tobianski op verdenking van spionage voor het vuurpeloton gebracht werd. Na zijn executie bleek zijn onschuld. De tweede, bekendere voltrekking betrof, in 1962, de hoge nazi Adolf Eichmann, verantwoordelijk voor het opzetten van de transporten naar gaskamers. Later werd de doodstraf nog weleens opgelegd, maar niet meer uitgevoerd.
Is het opnieuw activeren van de doodstraf op zichzelf al een beweging de verkeerde kant op, problematisch is ook het racistische karakter van de wet. De wetstekst is op zo’n manier verwoord dat het onwaarschijnlijk is dat de straf ooit aan een Joodse Israëliër opgelegd zal worden. Een cruciaal element is immers dat de straf geldt voor moorden die gepleegd worden met als doel om het bestaan van de staat Israël te ontkennen.
Het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Italië en Duitsland stelden in een later ook door Nederland onderschreven verklaring dat het aannemen van dit wetsvoorstel de democratische principes van Israël in gevaar brengt. Hoewel hun verzet tegen de wet volstrekt begrijpelijk is, mist deze reactie toch het punt.
Het is niet dit wetsvoorstel dat de Israëlische democratie overboord kiepert; dat doet het gehele beleid van de regering-Netanyahu. Die regering schendt op alle mogelijke manieren het internationaal recht en de mensenrechten, breekt democratische beginselen zoals de onafhankelijkheid van de rechtspraak af, behandelt niet-Joden als tweederangsburgers en martelt Palestijnse gevangenen.
Ook zonder deze nieuwe wet waren Palestijnen hun leven al allerminst zeker. Tienduizenden vrouwen, mannen en kinderen in Gaza verloren hun leven door de tamelijk ruime Israëlische interpretatie van gerechtvaardigde nevenschade bij de nietsontziende jacht op Hamas-militanten. Op de Westelijke Jordaanoever trekken gewapende kolonisten brandstichtend rond, met als openlijke inzet om Palestijnen uit het gebied te verdrijven ten faveure van hun illegale nederzettingen.
Dat de doodstrafwet zal worden gebruikt om te doden is al schokkend genoeg. Wat de wet nog schokkender maakt is dat Israëlische machthebbers het racistische karakter ervan openlijk vieren als middel ter vervolmaking van hun doel om volledig Joodse suprematie te bereiken in bezet gebied. De wet institutionaliseert het stilzwijgende gegeven dat in gebieden die onder Israëlische controle staan een Palestijns leven minder waard is dan een Joods leven. Dat is niets om trots op te zijn; dat is iets om je voor te schamen.