Hallo en welkom in dit liveblog. Hier houden we je op de hoogte van de Artemis II-maanmissie, de eerste bemande maanmissie in decennia.
Crew vernoemt 'nieuwe' krater op de maan naar overleden vrouw bemanningslid
De bemanning van Artemis II heeft zojuist tegen het missiecentrum gezegd dat het een aantal 'nieuwe' kraters een naam zou willen geven.
Een van die kraters - die voor de astronauten met het blote oog zichtbaar zijn - wil de crew 'Carroll' noemen, vernoemd naar de overleden vrouw van een van de bemanningsleden. Carroll overleed in 2020 aan kanker.
Tijdens die flyby zal de bemanning foto's maken en observaties doen, ook van de verre zijde van de maan die vanaf de aarde nooit zichtbaar is. Vanuit het missiecentrum in Houston kregen de astronauten net nog de laatste instructies van hoe ze die foto's het beste kunnen maken.
En daarmee komt de maanmissie steeds dichterbij het absolute hoogtepunt: de ronde om de maan. Op de site van de NASA is nu te zien dat de flyby om 20.45 uur begint, over iets minder dan drie kwartier dus.
Op de beelden is nu te zien hoe de astronauten elkaar in de armen vallen. Hun reis naar de maan gaat hoe dan ook de boeken in.
Een historisch moment, zeggen ook de astronauten aan boord. Zij hopen dat het record niet lang standhoudt en dat de mensheid de komende jaren nog dieper de ruimte in zal trekken.
En daar is het record! Artemis II is officieel meer dan 400.171 kilometer van de aarde verwijderd. Dat was de afstand die Apollo 13 in 1970 van onze planeet verwijderd was, het verste punt in de ruimte dat de mensheid ooit bereikt had.
Tot vandaag, want Artemis II raast op volle kracht door in de richting van de maan, waar het straks zal beginnen aan een ronde langs de achterkant van het hemellichaam.
De laatste instructies zijn doorgenomen. Het missiecentrum herinnerde de bemanning er onder meer aan om niet te vergeten een beschermende bril op te zetten tijdens de zonsverduistering later vannacht.
Wanneer Artemis II zich aan de achterkant van de maan bevindt, blokkeert dat hemellichaam het zonlicht, wat resulteert in een zonsverduistering vanuit het perspectief van de bemanning.
Bemanning heeft laatste overleg voor begin 'flyby'
De bemanning is begonnen aan de laatste voorbereidingen voor de flyby, de ronde om de maan waaraan Artemis II over ongeveer een uur zal beginnen. De astronauten hebben nu hun laatste overleg met het missiecentrum op aarde voordat de flyby begint.
Artemis II verbreekt naar verwachting over iets meer dan een half uur afstandsrecord
De verwachting is dat Artemis II om 19.56 uur (Nederlandse tijd) het afstandsrecord van Apollo 13 verbreekt. Dat blijft natuurlijk een schatting. Kort daarna zullen de astronauten zelf te horen zijn met een reactie op hun historische mijlpaal.
Het team in Houston wenst de bemanning goedemorgen. "Het bruist hier van maanvreugde", klinkt het vanuit het missiecentrum. "Daar gaan we."
Over minder dan een uur verbreekt Artemis II het afstandsrecord van Apollo 13, waarmee de astronauten aan boord zich officieel op het verste punt in de ruimte begeven.
Astronaut over 40 minuten zonder contact: 'Bid voor ons'
Zoals aangegeven zal de bemanning van Artemis II vannacht in totaal veertig minuten zonder contact met de aarde doorbrengen. De maan blokkeert dan de radiosignalen en lasers die gebruikt worden voor de communicatie tussen de capsule en de vluchtleiding in Houston.
Astronaut Victor Glover zei voorafgaand aan de missie tegen BBC News dat die veertig minuten een mooi moment vormen om als mensen op aarde dichter bij elkaar te komen. "Als we achter de maan zijn, zonder contact, laten we dat als kans zien", zei hij. "Laten we bidden en hopen dat we weer in contact met de aarde mogen komen."
Bemanning zit aan het ontbijt
De bemanning van Artemis II is zojuist begonnen aan een lekker ontbijtje, vlak voordat het grote moment van de maanmissie aanbreekt. Op het menu staan onder meer ontbijtworstjes, couscous met noten, een muffin met siroop, havermout met appels en kaneel, scrambled eggs, aardbeien en een salade met mango. Eet smakelijk!
De bemanning vraagt naar de status van het toilet. Volgens de vluchtleiding is de wc weer te gebruiken, tot tevredenheid van de astronauten. Ook de boodschap van Lovell wordt gewaardeerd: "Very cool".
De wekker gaat aan boord van de capsule. Heel toepasselijk worden de astronauten gewekt met het nummer Good Morning van zangeres Mandisa, zoals is te horen op de livestream van NASA. De bemanning krijgt ook een opgenomen boodschap van Jim Lovell, de commandant van de Apollo 13-maanmissie. Lovell overleed afgelopen augustus, maar heet de bemanning welkom "in mijn oude buurt".
In een update vertelt NASA dat de astronauten aan boord van de capsule over ongeveer elf minuten wakker zullen worden. Vanaf dat moment begint vluchtdag zes en zullen ze niet meer slapen totdat ze om de maan heen zijn.
Artemis II gaat afstandsrecord Apollo 13 breken
Ze hebben nog even te gaan, maar de bemanning van Artemis II ligt op koers om de verste ruimtereis van mensen ooit te maken. In de komende uren zullen ze het record uit 1970 breken. Toen bevond Apollo 13 zich volgens de gegevens van NASA op maximaal 400.171 kilometer afstand van de aarde voordat de terugreis werd ingezet. Artemis II gaat, als alles volgens plan verloopt, dat record ongeveer 6.500 kilometer scherper stellen voordat de capsule zal terugkeren naar de aarde.
Apollo 13 werd in 1995 vereeuwigd in de gelijknamige film met Tom Hanks in de hoofdrol. Uit deze film komt de iconische zin "Houston, we have a problem", wat overigens een onjuist citaat is. Commandant Jim Lovell (in de film gespeeld door Hanks) zei in werkelijkheid "Ah Houston, we've had a problem".
NASA heeft een weergave gemaakt van wat de astronauten aan boord van de capsule zullen zien als ze straks om de maan heen vliegen. Het filmpje duurt maar een halve minuut, maar in werkelijkheid zal deze slinger om de maan heen zo'n zeven uur in beslag nemen. De felle stip in de verte aan het eind van het filmpje is, je raadt het al, de zon.
Aan boord van de capsule zijn gelukkig instrumenten om ook in het donker beelden en metingen van de maan te maken.
De astronauten zijn op dit moment nog in hun slaapfase, maar zullen over enkele uren wakker worden wanneer de maan echt dichtbij komt.
NASA geeft een nieuwe, kleine update. Volgens de vluchtleiding is de Orion-capsule nog 37.000 kilometer van de maan verwijderd.
NASA heeft de tijdlijn enigszins aangepast. De ruimtevaartorganisatie benadrukt dat de tijden nog kunnen veranderen, afhankelijk van hoe de missie verloopt. Dit zijn onder voorbehoud de momenten waar we vanavond op moeten letten (Nederlandse tijd):
19.30 uur
Bemanning maakt zich klaar voor de flyby
19.46 uur
Artemis II verbreekt afstandsrecord van Apollo 13, mensen verder van aarde dan ooit
20.45 uur
Artemis II vliegt langs de maan (flyby), observatie van de maan begint
0.44 uur
Naar verwachting wordt het contact met de capsule zo'n veertig minuten verloren terwijl die (vanaf de aarde gezien) achter de maan langs vliegt
1.02 uur
Capsule nadert de maan tot op het dichtste punt (een kleine 6.500 kilometer van het maanoppervlak)
1.07 uur
Bemanning bereikt de grootste afstand tot de aarde van deze missie. Dat wordt het nieuwe record
1.25 uur
Capsule komt weer achter de maan langs, communicatie met vluchtleiding wordt hersteld
2.35 uur tot 3.32 uur
Bemanning aan boord van de capsule maakt een zonsverduistering mee wanneer de zon vanuit hun standpunt achter de maan langs gaat
3.20 uur
Flyby voorbij, observatie van de maan afgerond, capsule zet koers terug naar de aarde
Lezersvraag: wat is de 'dark side' van de maan?
Net als de aarde draait de maan om zijn as. Vanaf de aarde zien we steeds dezelfde kant van de maan. De andere kant zien we vanaf de aarde niet en wordt daarom ook wel de 'duistere' kant van de maan genoemd. Het is niet letterlijk duister, omdat ook de verre zijde van de maan zonlicht krijgt, maar dat zien wij dus niet vanaf de aarde. Daarvoor moeten we er met ruimtevaartuigen naartoe, zoals de Artemis II-missie dus doet.
Dat de maan steeds dezelfde kant richting de aarde heeft, komt door iets wat synchrone rotatie heet. Daarbij draait een object even snel om een ander object als om zijn eigen as. De maan draait in iets meer dan 27 dagen om zijn as én een rondje om de aarde. Daarom zien we vanaf de aarde altijd dezelfde kant van de maan.
De synchrone rotatie tussen de aarde en de maan geldt niet de andere kant op. Als dat wel het geval zou zijn, zou je vanaf de maan steeds hetzelfde deel van de aarde zien. Als de aarde synchrone rotatie met de zon zou hebben, zou het op de helft van de aarde altijd dag zijn en op de andere helft altijd nacht.
Wat gaan de astronauten doen bij de maan?
De Artemis II-missie is niet bedoeld om op het maanoppervlak te landen. De missie moet informatie opleveren om een daadwerkelijke maanlanding over een paar jaar mogelijk te maken. De astronauten zullen dit keer om de maan heen slingeren. Gedurende die tijd zullen ze foto's maken en observaties doen, ook van de verre zijde van de maan die vanaf de aarde nooit zichtbaar is.
De camera's vanuit dit standpunt zijn niet zo scherp als de camera's die de foto's nemen, maar het is goed te zien hoe de capsule de maan nadert.
Af en toe wordt de capsule een beetje bijgestuurd, zodat hij op koers blijft voor de maan. Dat gebeurde zojuist, meldt NASA op de livestream. De stuwraket brandde enkele seconden en dat was genoeg. In de ruimte is er namelijk geen luchtweerstand, en dus zijn kleine duwtjes genoeg om de baan aan te passen. De capsule heeft inmiddels nog zo'n 56.000 kilometer tot de maan te gaan.
Astronauten vannacht 40 minuten lang volledig afgesneden van de aarde
Het worden een spannende veertig minuten vannacht tussen 0.36 uur en 1.16 uur. Dan valt de communicatie tussen de bemanning en de aarde even weg. De capsule gaat vanaf de aarde gezien achter de maan langs. De maan blokkeert dan de radiosignalen en lasers die gebruikt worden voor de communicatie tussen de capsule en de vluchtleiding in Houston, Texas.
Volledige radiostilte dus, maar de astronauten hebben er vertrouwen in. "Wanneer we achter de maan zijn, zonder contact met wie dan ook, krijgen we een unieke kans", zei piloot Victor Glover eerder vandaag tegen BBC News. "We bidden en hopen dat we weer contact krijgen en hopen op de steun van iedereen op aarde."
Lezersvraag: heeft de maan ook een naam, zoals Mars?
Een heel leuke lezersvraag, en de maan heeft zeker een naam! De wetenschappelijke naam van de maan is Luna, zoals de Romeinen het hemellichaam noemden. Dat woord zie je vaker terug dan je denkt. Zo hebben Engelstaligen het over een 'lunar mission', en is maandag in talen die van het Latijn afstammen bekend als lundi (Frans), lunes (Spaans) en lunedi (Italiaans).
Ook de aarde en de zon hebben Latijnse namen in de wetenschap. De aarde heet Terra en de zon wordt Sol genoemd.
De andere planeten in ons zonnestelsel (Mercurius, Venus, Mars, Jupiter, Saturnus, Uranus en Neptunus) zijn vernoemd naar Romeinse goden.
Deze foto werd eerder vandaag door een van de astronauten genomen door het raam van de capsule. Die kleine sikkel in het duister is de aarde, gezien vanaf een slordige 380.000 kilometer afstand.
Tijdlijn de komende uren (Nederlandse tijd, onder voorbehoud):
16.39 uur
Astronauten worden wakker
17.45 uur
Artemis II verbreekt afstandsrecord Apollo 13, mensen komen verder in de ruimte dan ooit
20.34 uur
Capsule begint aan de flyby en passeert de maan. Er zullen foto's van het oppervlak genomen worden
00.36 uur
NASA laat met deze visualisatie zien hoe het er op dit moment uit zou zien als er een camera achter de capsule zou hangen. De maan komt steeds beter in beeld, al heeft de capsule nog zo'n 40.000 kilometer te gaan.
De astronauten aan boord slapen op dit moment. Rond 16.30 uur (Nederlandse tijd) worden ze weer wakker en maken ze zich klaar voor de zogenoemde fly-by langs de maan.
Het verloop van de Artemis-II vlucht zie je hierboven.
Nieuwe maanrace gaande
Met Artemis II gaan de astronauten verder de ruimte in dan ooit. Verder nog dan de astronauten aan boord van Apollo 13, de missie uit 1970 waar op weg naar de maan een probleem ontstond. Daardoor kon de maanlanding niet doorgaan, maar moest het schip een ruime slinger om de maan maken om terug te keren naar de aarde.
Over een paar jaar moet de mens daadwerkelijk weer voet op de maan gaan zetten. Daarvoor is door ruimtevaartorganisatie NASA het Artemis-programma opgetuigd, de langverwachte opvolger van het Apollo-programma uit de vorige eeuw. De Amerikanen hebben wederom haast om de maan te bezoeken, want China is óók van plan om er in 2030 met mensen te landen. Er is dus een heuse nieuwe maanrace gaande.
Met deze bemanning heeft de ruimtevaartorganisatie een drievoudige primeur: voor het eerst nemen een vrouw, iemand van kleur en een niet-Amerikaan deel aan een maanmissie.
NASA deelde afgelopen weekend deze afbeelding van de maan. Helemaal links zie je een deel van het Orientale-bekken, wat volgens NASA een primeur is voor het menselijk oog. Tot nu toe was dit maangebied alleen door robots volledig waargenomen.
Artemis II-missie bereikt invloedssfeer van de maan
De Artemis II-missie is weer een stap dichter bij het voltooien van haar ronde om de maan. Het Orion-ruimtevaartuig is tegen 6.45 uur Nederlandse tijd aangekomen bij de zogenoemde invloedssfeer van de maan, waar de zwaartekracht van het hemellichaam zwaarder trekt aan de ruimtecapsule dan de aarde.
De volgende stap is het maken van de ronde om de maan. Het duurt nog uren voordat de astronauten de volgende belangrijke mijlpaal van hun missie behalen: de kortste afstand tot de maan. Als de ruimtecapsule eenmaal de verre zijde van de maan bereikt, zullen de inzittenden de communicatie met 'ground control' zo'n veertig minuten verliezen, schrijft de BBC.
NASA heeft vrijdag foto's van de aarde vrijgegeven die zijn gemaakt door astronauten aan boord van de Artemis II Orion-capsule. "Hallo, wereld", schreef de ruimteorganisatie. Slechts een paar keer eerder is vanuit de ruimte de volledige aarde door een mens gefotografeerd.
De afgelopen dagen is er genoeg gebeurd aan boord van de Artemis II-maanmissie:
Goedemorgen en welkom in dit blog! Naar verwachting zal de Artemis II-maanmissie aankomende nacht de kortste afstand tot de maan bereiken.
Source: Nu.nl Tech