Flora De ‘lei’ is hét symbool van Hawaï, maar de meeste komen inmiddels uit Thailand. Sommige native Hawaïaanse politici willen dat veranderen, maar ze lopen tegen dezelfde barrières aan als Trump bij zijn heffingen. „Wie gaat dit hier maken?”
Walteria Flowers in Torrance verkoopt onder andere leis gemaakt van witte orchideeën.
In Maunakea Street in Honolulu stikt het van de lei-winkels. En Cindy’s Lei Shoppe is „de oudste zaak in de straat”, zegt verkoper Alex Lau (24) trots. „Cindy was mijn oma, sinds 1959 staat haar naam op de winkel.”
Zoals alle winkeltjes in de straat die de bloemenkettingen maken, is Cindy’s een pijpenla. Aan tafeltjes achterin worden met naald en draad de kettingen in elkaar gezet. Voorin staan de gekoelde vitrines met leis in plastic doosjes. Ze hebben iets weg van maaltijdsalades en kosten vaak een paar tientjes.
Lau pakt een ketting van witte bloemen uit een van de vitrines. „Dit is tuberoos, die heeft een sterke geur en groeit lokaal. Ruik maar!” Verderop hangt een felpaarse lei van orchideeën. „Over deze heeft iedereen het nu: de Thaise orchidee. Die gaat langer mee, is goedkoper en groter. Daar kan de lokale markt niet mee concurreren.”
Niets is méér Hawaïaans dan de lei, de krans van bloemen die in de lokale cultuur gelijk staat aan liefde, begroeting of felicitaties – of het nu gaat om het vieren van een behaald examen of het eren van bezoek. Maar de goedkope Thaise orchidee rukt op en lijkt het te winnen van de oorspronkelijk Hawaïaanse.
Reden voor een recent wetsvoorstel dat de staat Hawaï zou verplichten bij inkoop van lei de komende jaren stapsgewijs meer ‘buy Hawaiian‘ toe te passen. Ook moeten leis een label krijgen met vermelding van de herkomst. Een van de indieners is Darius Kila (30), een native Hawaiian en lid van het Hawaïaanse Huis van Afgevaardigden voor de Democraten.
De protectionistische maatregel moet de kleine Hawaïaanse orchideeënindustrie een steun in de rug geven, zegt Kila in zijn kantoor in het State Capitol. Maar het draait volgens hem niet alleen om economische redenen: de leitraditie verdient bescherming.
Zoals je in Nederland op Schiphol snel bloemen kan kopen voordat je iemand afhaalt, vind je bij het vliegveld van Honolulu verschillende kraampjes waar je nog snel een lei kan aanschaffen.
De lei is ook sterk geïntegreerd in de zeden en gebruiken van de staat. Een lokaal medium had in 2025 geïnventariseerd dat politici tot wel honderden dollars per jaar uitgeven aan bloemenkettingen bij openingsceremonies en werkbezoeken. In de sector gaan jaarlijks enkele miljoenen dollars om.
Alleen: de lei is in veel gevallen helemaal niet Hawaïaans. Het meeste, volgens sommige berichten ruim 90 procent, komt uit Thailand – of het nu om losse bloemen gaat of kant-en-klare lei. Vaak gaat het om de paarse orchidee, verreweg de meest populaire lei onder toeristen. „Voor mij roept dat de vraag op: wat maakt een lei eigenlijk een lei?”, zegt Darius Kila.
Ooit had Hawaï een zeer levendige cultuur rondom zijn flora, maar daar is weinig van over. Wildgroei van (hotel)vastgoed, goedkopere import en zware werkomstandigheden maakten een einde aan bijvoorbeeld de teelt van anjers op het eiland Maui. Spijtig, vindt Kila: „Deze kunstvorm verbindt ons rechtstreeks met onze voorouders. Maar zo’n traditie kun je niet in ere houden als ze niet authentiek is.” De wet geniet steun van de Native Hawaiian Council, een organisatie die zich inzet voor de belangen van de oorspronkelijke bewoners.
In de bloemenzaak van Watanabe Floral pakt directeur Monty Pereira (56) er een lei bij met meer soorten bloemen. „Dit is deels tuberoos van hier, en deels geïmporteerde anjer.” Hij wil maar zeggen: welk label moet hij daarop plakken?
Het wetsvoorstel heeft in de eilandstaat (1,4 miljoen inwoners) tot veel discussie geleid. Bij een inspraaksessie in het State Capitol in Honolulu kwamen uiteenlopende reacties. Niemand betwist de goede intenties, maar er zijn veel vragen over de haalbaarheid.
„We komen niet in de buurt van de capaciteit om de lokale vraag aan te kunnen”, zegt Pereira. Zijn bedrijf, met ruim tachtig werknemers, is de grootste bloemenleverancier van de staat. Jaarlijks verkoopt hij ongeveer 250.000 leis, vertelt hij in zijn kantoor achter in de winkel. Die gaan onder meer naar supermarktketens als Target en Costco – goed voor een kwart van zijn omzet.
Pereira, eveneens native Hawaiian, levert zelf niet veel aan de overheid, maar vreest „een sneeuwbaleffect” als het voorstel wet wordt. „Het is duidelijk wat het doel ervan is: stoppen met de import.” Onhaalbaar, volgens hem. „Ik denk niet dat het de bedoeling is van de indieners, maar het is precies wat Trump met zijn heffingen beoogt. En het leidt tot dezelfde zorgen: wie gaat hier dan het werk doen? Wie gaat er in de velden werken? De leis maken?”
De lei-ateliers in Chinatown voorzien maar in een heel klein deel van de vraag, benadrukt hij. „En je ziet er vooral oude mensen. Ik denk niet dat jongeren dit werk willen doen.” Hij vermoedt dat het wetsvoorstel vooral voortkomt uit een afkeer van toeristen die op Hawaï massaal met Thaise orchideeënleis rondlopen. „De horeca gebruikt ze veel. Volgens mij irriteert de commercialisering de initiatiefnemers.”
Ook in het State Capitol woedt discussie over de haalbaarheid. Of het wetsvoorstel het haalt, is niet zeker. Wel is duidelijk dat, mocht het wetsvoorstel sneuvelen, een werkgroep moet onderzoeken welke mogelijkheden er zijn om de Hawaïaanse bloemencultuur te steunen.
In zijn kantoor, met uitzicht op de groene heuvels van het eiland Oahu, zegt Kila dat hij geen moeite heeft met toeristen die leis dragen. „Ik zie bij hen veel waardering voor de kunstvorm.” Alleen overheidsdiensten verplichten ‘Hawaiaans’ te kopen is „een eerlijke middenweg”, vindt hij. „Als we publieke dollars gebruiken, moeten we die ook wegzetten in onze eigen economie.”
In Cindy’s Lei Shoppe heeft de jonge verkoper Alex Lau – die zelf nauwelijks leis maakt – ook twijfels. „Een groot deel van onze leveranciers zijn mensen die bloemen in hun achtertuin kweken. Maar vaak zie je dat een volgende generatie er niet mee doorgaat.” Het is ook veel werk. „Elke dag water geven, besproeien, bemesten. Anders gaan de planten dood.”
Uiteindelijk is het met de bloemen net als met het voedsel op Hawaï, zegt hij. „Als we niks importeren, houden we het een week vol.”
Economieredacteuren nemen je mee in de discussies die zij op de redactie voeren over actuele ontwikkelingen