Van zelfgemaakte brouwsels tot schimmige online producten: op sociale media wordt mensen van alles aangesmeerd voor een perfecte huid. Welke trends kun je beter overslaan?
schrijft voor de Volkskrant over praktische kwesties uit het dagelijks leven en (duurzaam) reizen.
Onder begeleiding van sappige geluidseffecten knijpt beauty-influencer Dani een granaatappel fijn. Ze smeert het rode sap over haar gezicht. Volgende scène: een close-up van haar huid, die glanzend, egaal, bijna doorzichtig oogt. Dani is een van de duizenden tiktokkers die tips geven voor een perfecte huid: eentje die eruitziet alsof deze van glas is gemaakt.
Beautytrends voor de perfecte glazen huid, glanzende haren en volle lippen volgen elkaar op sociale media in razend tempo op. Het is een miljardenbusiness voor platformen, influencers en cosmeticabedrijven. De tips variëren van een onschuldig masker van rijst en honing tot 10-stappen-skincareroutines voor basisschoolkinderen. Bij laatstgenoemde promoten kinderen van soms nog geen 6 jaar oud dure huidverzorgingsproducten zoals peelings, serums en crèmes.
Kirstin Vogelaar, kinderdermatoloog in het Zaans Medisch Centrum, benadrukt dat experimenteren met make-up van alle tijden is. Toch ziet ze dat het is doorgeslagen en veel jonge meiden geobsedeerd zijn geraakt door hun huid: ‘Ze maken en bekijken dagelijks foto’s en filmpjes, maar het onlinebeeld is vertekend door filters. Dat is niet hoe een huid eruit hoort te zien. Meisjes denken: zo moet ik er ook uitzien, maar dat kan helemaal niet.’
Beter Leven
In de rubriek Beter Leven beantwoorden we, samen met experts, praktische vragen op het terrein van onder meer gezondheid, geld en duurzaamheid. Nu gebundeld in een boek: Beter Leven: lifehacks volgens de wetenschap.
Zelf een vraag voor deze rubriek? beterleven@volkskrant.nl
Deze obsessie vertaalt zich naar het gebruik van complexe routines en een overdaad aan producten die eigenlijk bedoeld zijn voor een volwassen, verouderende huid. ‘Ik zie jonge meiden die aankomen met een tas vol producten met stoffen die ongeschikt zijn voor de jonge huid’, zegt Vogelaar.
Het gebruik van vitamine A (retinol) of peeling-zuren door kinderen is volgens haar niet alleen overbodig, maar ronduit riskant. ‘Omdat een kinderhuid veel dunner en beter doorlaatbaar is, dringen deze actieve bestanddelen veel te diep door en kunnen ze meer schade aanrichten. Bovendien is het stapelen van producten vaak onverstandig, sommige stoffen gaan niet goed samen en bij elkaar opgeteld overschrijden ze normen voor veilig gebruik.’ De gevolgen variëren van uitslag, irritatie en een droge huid tot blijvende allergieën en een huid die sneller verbrandt in de zon.
Niet alleen kinderen, maar ook volwassenen zwichten voor gevaarlijke beautytrends, ziet Armanda Onderdijk, cosmetisch dermatoloog en arts-onderzoeker bij het Erasmus MC. Op haar alsmaar drukker wordende Complicatie Fillers Spreekuur ziet zij geregeld patiënten die zelf aan het experimenteren zijn geslagen met injecties. ‘Het beeld van wat normaal is verschuift wanneer je online uitsluitend nog opgespoten lippen voorbij ziet komen. Bovendien wordt het inspuiten van fillers in bepaalde onlinegroepen gepresenteerd als iets eenvoudigs’, legt Onderdijk uit.
Het risico van deze ‘do it yourself’ cosmetische ingrepen met zelfbestelde middelen is enorm. Het gebruik van zogenoemde injectable-pennen en producten van onduidelijke herkomst leidt nogal eens tot ernstige complicaties. ‘Het zelf inspuiten van fillers zonder medische kennis en de noodzakelijke steriele omstandigheden kan leiden tot heftige ontstekingsreacties, waarbij het lichaam de stof probeert uit te stoten. Mensen krijgen dan last van rode zwellingen en er is zelfs een kans op blijvende verminking’, aldus Onderdijk. Bovendien is het zelf aanschaffen van producten via schimmige websites riskant: ‘Je hebt geen idee wat er precies in die producten zit.’
Daarnaast is er een beweging die juist ‘alles wat synthetisch is’ afzweert en met keukenproducten aan de slag gaat. Zo maken mensen maskers met kurkuma en geprakte avocado of granaatappel, in de veronderstelling dat natuurlijk altijd beter is. Ook dit is niet onschuldig.
Heleen Kibbelaar, chemicus en wetenschappelijk duider van beautytrends op Instagram, waarschuwt dat deze zelfgemaakte producten de uitgebreide testen en veiligheidsmaatregelen van commerciële cosmetica missen. Volgens haar zijn ze simpelweg niet veilig bevonden voor gebruik op de huid. ‘Dat iets natuurlijk is, biedt geen enkele garantie voor veiligheid. Er zitten stoffen in de natuur die we absoluut niet op onze huid willen’, legt ze uit. ‘Citroen is bijvoorbeeld heel natuurlijk, maar het is ook extreem zuur en kan in pure vorm de natuurlijke barrière van de huid verstoren.’
In zelfgemaakte brouwsels zonder de juiste conserveringsmiddelen kan bovendien bacteriële groei ontstaan. Kibbelaar: ‘Als je deze mengseltjes bewaart, kan het binnen de kortste keren bederven. Dan smeer je dus schimmel op je gezicht.’ Wat begint als een goedkope, natuurlijke oplossing, eindigt zo in nare infecties. Zelfs huis-tuin-en-keukenmiddeltjes zoals tandpasta op een puistje smeren, kunnen de huid onnodig uitdrogen en irriteren.
In sommige gevallen gaat de ‘voorkeur voor natuurlijk’ zover dat noodzakelijke medische hulpmiddelen worden afgezworen. Zo ziet Onderdijk patiënten met eczeem die ‘echt bang gemaakt’ zijn voor hormooncrèmes en daar acuut mee stoppen. ‘Zonder deze middelen, die de ontstekingen normaal gesproken in toom houden, gaat het afweersysteem weer volle bak aan de gang, waardoor het eczeem zich flink kan uitbreiden en patiënten echt ziek worden.’ Vaak is het volgens Onderdijk dan een stuk lastiger om het eczeem weer onder controle te krijgen.
Nog riskanter is de trend om reguliere zonnebrandcrème te vervangen door zelfgemaakte recepten met bijvoorbeeld kokosolie, sheaboter of wortelzaadolie. Kibbelaar: ‘Het formuleren van een betrouwbare beschermingsfactor is echt hogere wetenschap. Een betrouwbare zonnebrandcrème kun je onmogelijk in de keuken nabootsen.’ De oliën die in deze recepten worden gebruikt, bieden vaak een verwaarloosbare bescherming, terwijl de gebruiker denkt veilig in de zon te kunnen zitten. Dit verhoogt het risico op ernstige verbranding en op de lange termijn zelfs huidkanker aanzienlijk.
Volgens Kibbelaar creëer je met keukenhacks vaak meer problemen dan je oplost. 'Onder de streep is de doe-het-zelfvariant meestal niet eens goedkoper dan een product van de drogist.' Die granaatappel kun je dus beter gewoon opeten.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant