Russische olie De Russische olie-export lijdt onder Oekraïense drone-aanvallen en entering van zijn schaduwvloot door Europese landen. Moskou zint op maatregelen tegen de „ongekende campagne” jegens Russische schepen.
Op satellietbeeld is de zwarte rook te zien boven de haven van Oest-Loega na een aanval door een Oekraïense drone.
Het noordwesten van Rusland, waar een belangrijk deel van zijn olie-export gevestigd is, heeft hard te lijden onder Oekraïense drone-aanvallen. Op 25 maart trof een drone het Russische kustwachtschip Poerga in de haven van de strategische stad Vyborg, even ten noorden van Sint-Petersburg. Kort daarop vulden beelden van dikke, zwarte rookwolken Russische sociale media en circuleerde één foto waarop te zien was hoe het schip half gekapseisd in de haven ligt. Diezelfde dag troffen Oekraïense drones olieterminals en andere infrastructuur in de havens van Oest-Loega en Primorsk aan de Finse Golf nabij Sint-Petersburg, en de Kirisji-raffinaderij verder landinwaarts.
Hoewel de precieze omvang van de schadе onduidelijk is, lijdt Rusland hiermee opnieuw kostbare verliezen. De Poerga (Russisch voor sneeuwstorm) is onderdeel van een serie geavanceerde ijsbrekers, die door de Russische marine en de geheime dienst FSB worden ontwikkeld voor patrouilles in het moeilijk bevaarbare Arctisch gebied. Het 24-meter lange gevaarte kostte een slordige 18 miljard roebel (ruim 194 miljoen euro) en beschikt over geavanceerde artillerie en een helikopter-landingsplaats. Een tweede schip, de Dzerzjinski – vernoemd naar de beruchte grondlegger van de bolsjewistische geheime dienst Tsjech – is sinds 2023 in Vyborg in aanbouw.
De getroffen olieterminals in Primorsk en Oest-Loega aan de Finse Golf vormen belangrijke overslagplaatsen voor de export van Russische ruwe olie naar internationale markten. De aanvallen veroorzaakten branden en legden de laadactiviteiten enkele dagen stil, meldde Bloomberg dinsdag. Volgens Reuters is daarmee 20 procent van de totale Russische olie-exportcapaciteit stil komen te liggen. Bovendien zouden het pijpleidingensysteem voor de aanvoer van ruwe olie uit Siberië verstopt raken en de beschikbare opslagfaciliteiten snel vollopen, volgens drie anonieme bronnen uit de sector tegen Reuters. Om een overstroming van het systeem te voorkomen, zouden sommige olievelden overwegen hun productie te verlagen.
De tegenslagen komen op een moment dat de Russische olieverkoop ondanks de sancties weer eventjes floreert, vanwege de oorlog in het Midden-Oosten en de afsluiting van de Straat van Hormuz voor de Iraanse kust. Vanwege het wereldwijde olietekort verleenden de Verenigde Staten tijdelijke vrijstellingen voor de verkoop van gesanctioneerde Russische olie, die vóór half maart in tankers was geladen. Volgens Bloomberg steeg de hoeveelheid ruwe olie die vorige maand in India aankwam naar bijna 1,7 miljoen vaten per dag, tegenover ongeveer 1,1 miljoen vaten per dag in februari. Aan de beschikbare olie op zee komt echter in snel tempo een einde en onduidelijk is of de Amerikaanse president Trump met nieuwe vrijstellingen zal komen.
Door de beschadigde infrastructuur in de Russische havens bij Sint-Petersburg dreigt het veel noordelijker gelegen Moermansk een belangrijke doorvoerhaven te worden van Russische olie. De baai van het schiereiland Kola is eveneens een belangrijk overslagpunt van Arctische olie naar internationale markten. Het gaat om olie die uit oostelijke velden onder beheer van de olie- (en gas)bedrijven Rosneft, Gazprom Neft en Lukoil komt en om olie die vanuit de regio Komi en vanuit west-Siberië per trein naar Moermansk wordt gebracht voor verder transport via schaduwtankers.
De Russische olieterminal in Primorsk na een aanval door een Oekraïense drone.
In Noorwegen worden de Russische olietransporten met argusogen gevolgd. Het land zit niet te wachten op roestige schaduwtankers voor zijn kust, die vaak geen duidelijke eigenaar of verzekering hebben en een bedreiging vormen voor de kust. Vorige maand zorgde de 23 jaar oude tanker Paz, met aan boord 150.000 ton olie, voor beroering in Noorwegen omdat het geen verzekering kon laten zien voor eventuele milieuschade bij een ramp. Het van oorsprong Noorse schip wisselde al vier keer van vlag maar de eigenaar is onbekend, schreef de Noorse nieuwssite The Barents Observer. Ook heeft Noorwegen zorgen over spionageactiviteiten van Russische tankers en vissersschepen.
Terwijl de Noorse regering de schaduwtankers nog niet blokkeert, gaf de Britse regering eind maart toestemming aan leger en marine om verdachte schepen in Britse wateren te enteren. „Poetin wrijft zich in de handen (..) omdat hij denkt dat hogere olieprijzen hem rijk zullen maken. Daarom pakken we zijn schaduwvloot nog harder aan”, schreef de Britse premier Keir Starmer in een verklaring. Met Britse hulp enterde de Franse marine op de Middellandse Zee schaduwtanker Deyna, vertrokken vanuit Moermansk en varend onder de vlag van Mozambique. Tot grote onvrede van de Russische regering houden ook andere Europese landen schaduwtankers aan.
Dat de Oekraïense drone-aanvallen en de entering van schaduwtankers door Europese landen Moskou zorgen baren, blijkt uit de felle reactie van Moskou, dat spreekt van „vijandige aanvallen”, „pogingen tot kaping” en „terroristische aanslagen”. Half maart kwam de Russische Maritieme Raad bijeen, die wordt voorgezeten door voormalig FSB-directeur en presidentieel adviseur Nikolaj Patroesjev, waarin gesproken werd over extra maatregelen ter beveiliging van de schaduwvloot, maritieme infrastructuur en olieterminals. In een interview met dagblad Kommersant noemde Patroesjev het een „ongekende campagne” tegen Russische schepen. „Sommige landen zijn simpelweg te ver gegaan in hun jacht op tankers, bulkcarriers en containerschepen.”
Patroesjev, die bij de invasie van 2022 nog bibberend voor Poetin stond, stelde dat Rusland extra maatregelen gaat nemen om „aanvallen” van Europese landen tegen te gaan en zijn marine-capaciteit te versterken. Op de korte termijn noemde hij de inzet van mobiele brandweerteams ter begeleiding van schepen, betere bescherming aan boord om rampen te bestrijden en de ontwikkeling van geavanceerde maritieme drones voor surveillance op zee. „Mochten er nieuwe maritieme dreigingen vanuit Europese landen ontstaan, dan zullen we aanvullende maatregelen ontwikkelen”, zei Patroesjev.
Economieredacteuren nemen je mee in de discussies die zij op de redactie voeren over actuele ontwikkelingen