Een van de armste stadsdelen van Mexico-Stad viert al 183 jaar een eigen paasspel, met zweepslagen, nepbloed en een (bijna) echte kruisiging. Sinds dit jaar is de viering Unesco-werelderfgoed.
is correspondent Latijns-Amerika van de Volkskrant. Hij woont in Mexico-Stad.
Terwijl de verrader Judas bungelt aan zijn strop, een dikke siliconen tong uit zijn mond en een buideltje met zilverlingen in zijn hand, neemt een Romeinse soldaat plaats in de schaduw van de galg, krabt wat onder zijn helm en steekt een sigaret op. Achter de hangende apostel staan drie metershoge kruisen klaar. De hyperrealistische paasviering in Iztapalapa, het grootste stadsdeel van Mexico-Stad, is in alle opzichten intrigerend, ook in de details die niet bij de lijdensweg van Jezus Christus horen.
Geen land ter wereld telt, naar rato, zoveel katholieken als Mexico. Volgens de meest recente cijfers rekende in 2020 maar liefst 78 procent van de Mexicanen zich tot het katholicisme. En nergens ter wereld wordt het paasspel zo groots opgevoerd als in Iztapalapa, met jaarlijks miljoenen bezoekers.
In de 19de eeuw overleefde de gemeenschap een cholera-epidemie, het wonder werd gevierd met een paasprocessie. Deze Goede Vrijdag vindt de 183ste editie plaats en dit keer heeft de viering een extra feestelijk randje: in december kreeg de passie-vertolking van Unesco het predicaat immaterieel cultureel erfgoed.
De honderden acteurs in lange gewaden en Romeinse uniformen, met nepbaarden en pruiken, te paard en te voet, worden omringd door honderdduizenden bezoekers. Uit grote luidsprekers langs de route schalt het bombastische acteerwerk. ‘Kruisig hem! Kruisig hem!’ Boven het spektakel zoemen drones. Parapluverkopers doen goede zaken, geen wolkje behoedt de toeschouwers voor de felle zon.
De 11-jarige Víctor neemt voor het eerst deel, een dun houten kruis op zijn schouder, lichte wanhoop in zijn ogen. ‘Mijn rug doet meer pijn dan mijn voeten.’ Hij denkt niet dat zijn lijden in de buurt komt van dat van Jezus Christus. ‘Die droeg een zwaarder kruis.’ Vader Geronimo Manuel (40) filmt met zijn telefoon de via crucis van zijn zoon.
Víctor is een van duizenden ‘nazarenos’, gelovigen die in de voetsporen van Jezus van Nazareth hun eigen kruis door de afgezette straten van Iztapalapa slepen, van het lokale marktplein – waar Pontius Pilatus op een groot podium gratie verleent aan Barabbas en de blasfemische rebel Jezus tot zweepslagen en het kruis veroordeelt – naar de voet van de Cerro de la Estrella, de lokale berg die dienstdoet als Golgotha.
Vader Manuel is trots dat de viering van zijn stadsdeel door de VN-organisatie is erkend. Het evenement wordt ieder jaar groter, zegt hij, en gaat bovendien met zijn tijd mee. ‘Onder de nazarenos zijn nu ook veel vrouwen. Dat zag je vroeger niet.’ Een goede ontwikkeling, vindt hij. ‘We hebben een vrouwelijke president, waarom zou een vrouw dan niet ook een kruis kunnen dragen?’
Iztapalapa, een stadsdeel met 1,8 miljoen inwoners, veel beton en het grootste aantal armen van de Mexicaanse hoofdstad, had al langer ervaring met vrouwelijke leiders. De huidige president Claudia Sheinbaum was tot 2024 burgemeester van Mexico-Stad. In het stadhuis werd ze opgevolgd door partijgenoot Clara Brugada, die daarvoor vijf jaar lang burgemeester was van Iztapalapa. De linkse politica oogstte lof met haar ‘Utopia’s’, grote buurtcentra waar kwetsbare groepen kunnen sporten en cursussen kunnen volgen.
De paasviering is voor het stadsdeel een kans om te laten zien dat Iztapalapa niet alleen maar arm en gevaarlijk is. Ruim vijfduizend politieagenten staan in rijen tussen het publiek. Overal lopen vrijwilligers in hesjes met ‘Trots op Iztapalapa’. Die gezamenlijke inspanning van de inwoners en de autoriteiten krijgt een compliment van Unesco. Het feest draagt volgens de VN-organisatie bij aan ‘vrede en sociale cohesie’.
Na hun kruistocht strijken de ‘nazarenos’ neer op de flank van Golgotha, een stoffig grasveld. Hele gezinnen schuilen tegen de zon onder met zeilen bedekte kruisen, wachtend op de komst van Jezus. De messias wordt dit jaar gespeeld door de 25-jarige buurtbewoner Arnulfo Morales, die maanden trainde om het 90 kilo zware kruis te kunnen dragen. Met elke zweepslag stroomt er meer nepbloed over zijn gepijnigde gelaat.
Tussen de menigte leunt Jorge Alvera (47) eenzaam tegen zijn eenvoudige kruis. Hij heeft lang haar en een sik en gaat gekleed in een grijs gewaad. ‘We hebben wat dingen gemeen, ik ben ook timmerman.’ Net als de jonge Víctor loopt hij de lijdensweg dit jaar voor het eerst. ‘Ik was niet zo gelovig, maar twee maanden geleden werd mijn moeder doodziek. Toen ben ik met God gaan praten.’
Zijn bekering gaat tegen de trend in. Sinds de jaren zeventig, toen meer dan 95 procent zich katholiek noemde, neemt het aantal katholieken gestaag af. ‘Veel mensen zien geen resultaten en keren zich van God af’, zegt Alvera. Ook over zijn medegelovigen is hij kritisch. ‘Mensen komen hier allerlei gunsten vragen, maar na Pasen gaan ze gewoon verder met zondigen.’
Vanaf het kruis brult acteur Morales de beroemde woorden: ‘Vader! Vergeef ze! Ze weten niet wat ze doen!’ Zijn ontblote bovenlijf is gevlekt van het bloed. Zijn moeder snikt luid, het Ave Maria zwelt aan. Duizenden telefoons filmen de laatste momenten van Jezus. Sommige toeschouwers vegen de tranen van hun wangen.
Na afloop meldt de gemeente trots op X dat de paasviering dit jaar 2,8 miljoen mensen trok, een record. Het cijfer is niet te controleren, het lijkt onwaarschijnlijk hoog gezien de gemoedelijke, niet ondraaglijke drukte van de dag. De veiligheidsoperatie is een succes: ‘Nul gewonden.’ Het stadsdeel heeft het toch maar weer mooi geflikt. ‘Iztapalapa is niet wat ze ervan maken.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant