De Belastingdienst maakt het veel Nederlanders met lage taalvaardigheid lastig bij het invullen van de jaarlijkse belastingaangifte. In het online formulier komen termen voor als "algemene heffingskorting", "aftrekbare rente" en "periodieke erfpachtcanon", woorden die in het dagelijks leven weinig gebruikt worden. Voor mensen die moeite hebben met lezen en schrijven is het daardoor bijna onmogelijk om zonder hulp hun aangifte te doen.
Voormalig laaggeletterde Irma van Leerdam vertelt dat zij nog altijd iemand nodig heeft om haar te helpen, ook al heeft ze inmiddels taalniveau 2f behaald. Ze is bang fouten te maken bij geldzaken en stelde haar aangifte eerder wel eens uit, waardoor ze uiteindelijk geld misliep. Het formulier noemt ze "ingewikkeld geschreven" en het kost haar veel tijd om alle moeilijke woorden op te zoeken en te begrijpen.
De overgang naar digitale dienstverlening heeft het er volgens haar niet makkelijker op gemaakt. Van Leerdam, 58 jaar, zegt dat ze zich vóór de digitalisering beter kon redden omdat ze langs kon gaan of langer telefonisch geholpen werd. Nu wordt ze sneller naar een website verwezen, waar lange woorden en fout getypte zoektermen haar verder in de weg zitten. Aan de telefoon vraagt ze soms om woorden te spellen en merkt dan dat medewerkers zuchten.
De Belastingdienst wijst erop dat er gratis hulp beschikbaar is bij het invullen van de aangifte, onder meer aan balies en in bibliotheken. Ook kunnen mensen bellen en is er een uitlegvideo in makkelijke taal. Het formulier zelf aanpassen is volgens de dienst echter lastig, omdat de tekst direct is gekoppeld aan wet- en regelgeving en juridisch volledig moet kloppen. In de toelichtingen probeert de dienst daarom meer uitleg en voorbeelden te geven.
Taalexpert Mariet Hattink begrijpt dat belastingregels ingewikkeld zijn, maar ziet wel ruimte voor verbetering. Volgens haar gaat de Belastingdienst er soms ten onrechte van uit dat iedereen bepaalde woorden kent en kunnen sommige zinnen korter en duidelijker. Ze vraagt zich ook af welke taal telefonisten gebruiken, omdat die manier van uitleggen goede aanknopingspunten kan bieden voor begrijpelijkere teksten in het aangifteformulier.
Uit onderzoek in opdracht van de Belastingdienst uit 2023 blijkt dat ongeveer 15 procent van de laaggeletterden zelf aangifte doet, terwijl ruim een vijfde helemaal geen aangifte heeft ingevuld. De overige groep vroeg hulp aan familie, vrienden of kennissen.
Stel heeft dikke van Dale nodig voor belastingaangifte (Afbeelding: Grok AI / FOK.nl)
Source: Fok frontpage