Voor het eerst in ruim een halve eeuw zijn mensen op weg naar de maan. Waarom? Wat gaan ze daar doen? Waarom heeft het zo lang geduurd? En kunnen we die miljarden die zo’n missie kost niet beter besteden? Lees hier het antwoord op alle prangende vragen over deze missie.
Zo verliep de lancering woensdagnacht:
Reid Wiseman, commandant van maanmissie Artemis 2, maakte deze betoverende foto donderdag vanuit het raam van bemanningscapsule Orion. Die toont onze planeet zoals je haar kunt zien vanuit de ruimte. Deze foto behoort, samen met een andere foto van onze thuisplaneet, tot de eerste beelden die de bemanning terug naar aarde stuurde.
De komende dagen zal de aarde vanuit het raam van de capsule er steeds kleiner uitzien, terwijl de maan juist steeds groter wordt. Op het punt van dichtste nadering, maandagavond laat Nederlandse tijd, zal die maan voor de Artemis-astronauten grofweg zo groot ogen als een basketbal, wanneer je die met gestrekte arm voor je houdt.
George van Hal
Dat missie Artemis 2 bij de eerste poging van het lanceervenster direct vertrok, terwijl uitstel en wachten in de ruimtevaart aan de orde van de dag is, had de bemanning niet verwacht.
‘Het was verrassend’, zei piloot Victor Glover eerder tijdens een persconferentie vanuit de ruimte. ‘We zeggen graag dat we voorbereid zijn zonder verwachtingen, maar in je achterhoofd hoop je altijd dat je wordt gelanceerd. En toen het moment dichterbij kwam dacht ik: wacht, bereiden we ons er nu echt op voor om naar de ruimte te gaan?’
De lancering was een positieve ervaring, zei hij. ‘Het was het soort ritje waarin je professioneel probeert te blijven, maar waar je inwendige kind vooral wil schreeuwen en juichen.’
In de ruimte is het vooralsnog een tikje koud en ongemakkelijk. De astronauten klaagden de afgelopen dagen bij de controlekamer over de temperatuur in de capsule. Daarbij voelden vooral de korte dutjes die de astronauten de eerste dagen deden nog wat onwennig.
‘Christina heeft geslapen met haar hoofd naar beneden in het midden van het voertuig, als een soort vleermuis’, zei commandant Reid Wiseman nog voordat de bemanning de baan rond de aarde verliet.
‘Victor heeft een lekker hoekje waar hij ingepropt zit. Jeremy ligt languit op de eerste stoel en zelf heb ik geslapen onder de displays voor het geval er iets misgaat. Elke keer als ik in slaap dommelde, had ik het idee dat ik van de stoeprand viel en werd ik wakker. Mijn lichaam moet dus nog een beetje wennen.’
George van Hal
De vier astronauten van de Artemis 2-missie hebben vrijdagmorgen (Nederlandse tijd) de baan om de aarde verlaten en zetten met hun Orion-ruimteschip nu koers naar de maan. Dat blijkt uit live uitgezonden beelden van het Amerikaanse ruimtevaartagentschap Nasa.
Donderdagavond kreeg de bemanning groen licht van de Nasa-vluchtleiding in Houston om de procedure om de baan om de aarde te verlaten in gang te zetten. Om 1.49 uur Nederlandse tijd werden de speciale motoren ontstoken en verliet de Orion de baan om de aarde richting de maan.
'De bemanning voelt zich hier boven op weg naar de maan erg goed', liet de Canadese astronaut Jeremy Hansen kort daarop aan de wereld weten via de livestream van Nasa. De Canadees – de eerste niet-Amerikaan die naar de maan reist – zei dat ze ‘de kracht’ van het doorzettingsvermogen dat nodig was om aan deze missie te beginnen, ‘sterk hebben gevoeld’.
'De mensheid heeft opnieuw laten zien waartoe we in staat zijn', aldus Hansen. 'Het is jullie hoop voor de toekomst die ons nu voortstuwt op deze reis rond de maan.'
'We zitten allemaal aan de ramen gekluisterd', zei Hansen verder, terwijl hij 'een adembenemend uitzicht' beschreef op de 'door de maan verlichte aarde'. 'Het is fenomenaal.'
De missie begon in de nacht van woensdag op donderdag met de lancering vanaf de ruimtebasis Cape Canaveral in de Amerikaanse staat Florida.
Aan boord van de Orion zijn behalve Hansen (50) de Amerikaanse astronauten Reid Wiseman (50), Victor Glover (49) en Christina Koch (47).
Artemis 2 is de eerste bemande vlucht naar de maan sinds 1972. De Orion zal niet op de maan landen, maar eromheen vliegen via een ‘vrije terugkeerbaan’. De zwaartekracht van de maan slingert de capsule vanzelf terug naar de aarde.
De missie duurt tot 10 april. Op die dag landt de Orion normaal gesproken in de Stille Oceaan, voor de kust van San Diego.
Redactie
De bemanning aan boord van ruimtevaartuig Integrity had woensdag een volle dag. Zo voerden ze onder meer een check uit van het noodcommunicatiesysteem dat ervoor moet zorgen dat de bemanning ook na calamiteiten in contact kan blijven met de missiecontroleleiding.
Eerder op woensdagmiddag vond een belangrijke koerscorrectie plaats. Deze zogeheten ‘perigee raise burn’, bedoeld om het ruimtevaartuig in een iets hogere baan rond de aarde te brengen, verliep zonder problemen.
‘Het was een goede burn’, bevestigde de missiecontrole aan de bemanning. In totaal duurde het vuren van de motoren een grove vijftig seconden – iets dat illustreert hoe een succesvolle vlucht naar de maan, op ruim 380 duizend kilometer afstand van de aarde, leunt op ogenschijnlijk kleine, kortdurende momenten. Vanavond volgt de belangrijkste koerswijziging, wanneer de bemanning het ruimteschip uit een baan rond de aarde helpt, en vliegt richting maan.
Ondertussen geniet de bemanning van het uitzicht. ‘We wilden jullie niet verlaten zonder te zeggen dat het uitzicht uit raam 3, op zo’n 380 duizend zeemijlen hoogte, van de helft van de aarde spectaculair is’, zei gezagvoerder Reid Wiseman terwijl de bemanning de laatste checks uitvoert voordat ze gaan slapen. ‘Ik wilde voor jullie beschrijven wat voor moois we zien’, voegde missiespecialist Chritina Koch toe. ‘Je kunt vanaf hier de kustlijn van het continent zien, we zien rivieren schitteren in het zonlicht, we zien hoge onweerswolken [...] en we zien de zuidpool oplichten. Het is echt fenomenaal.’
George van Hal
Van de vlag van de nooit vertrokken missie Apollo 18 (Apollo 17 was in 1972 de laatste bemenste maanmissie), tot een stukje van het vliegtuig waarmee de Wright Brothers in 1903 hun eerste vlucht uitvoerden: de Artemis 2 missie draagt een flinke historische collectie mee op hun tocht langs de maan. In totaal is zo’n 4,5 kilogram van zulk materiaal aan boord.
Ook vliegen monsters mee van grond afkomstig van rond de zogeheten ‘maanbomen’ die groeiden uit zaden die tijdens de vorige onbemenste Artemis missie (in 2022) rond de maan vlogen. Die bomen groeien inmiddels op 236 plekken in de VS.
Tot slot bevindt zich in de maanmodule nog een tweede Amerikaanse vlag. Deze ging eerder al mee aan boord van de eerste (in 1981) en de laatste missie (in 2011) van de Amerikaanse Space Shuttle én aan boord van de eerste bemenste vlucht van de Crew Dragon van ruimtevaartbedrijf SpaceX in 2020.
George van Hal
‘We zien een prachtige maansopkomst en gaan daar nu recht op af’, zei astronaut Reid Wiseman, commandant van missie Artemis 2 woensdagnacht terwijl hij en zijn drie collega’s richting de ruimte vlogen in het ruimtevaarttuig dat ze Integrity doopten.
‘Na een korte pauze van 54 jaar, is Nasa opnieuw actief in het sturen van astronauten naar de maan’, voegde Nasa-directeur Jared Isaacman in een persconferentie kort na de lancering toe.
Toch zal de bemanning vandaag, op dag 2 van de missie, nog vertoeven in een baan rond de aarde. Pas in de nacht van donderdag op vrijdag, iets voor twee uur Nederlandse tijd, laat de bemanningscapsule zijn motoren vuren om de baan rond de aarde te verlaten en koers te zetten richting de maan.
Daar komt Integrity ‘s ochtends vroeg op maandag 6 april aan. Laat op de avond Nederlandse tijd, volgt dan de geplande passage rond de maan, waarna de bemanning net over de rand naar dinsdag het record zal pakken voor verste reis van de aarde in de menselijke geschiedenis.
George van Hal
De Artemis 2-missie rust op technologie en kennis die de VS na de Tweede Wereldoorlog binnenhaalden door Wernher von Braun en zijn team van nazi-raketbouwers in te lijven.
Vanuit een baan rond de aarde rapporteerde de vierkoppige bemanning aan boord van de Orion-bemanningscapsule woensdagnacht een onaangenaam probleem: op het toilet knipperde het lampje van een foutmelding.
Het toilet aan boord van de capsule is het eerste ‘ruimtetoilet’ dat op een missie in de diepe ruimte is geïnstalleerd. In het Apollo-tijdperk moesten de astronauten hun behoefte doen in afvalzakjes, die ze uiteindelijk achterlieten op het maanoppervlak. Dat deden ze om zowel het gewicht bij het opstijgen als de kans op besmettingsgevaar te verkleinen voor de terugreis.
‘We hebben geluk als bemanning dat we een toilet met een deur hebben op dit kleine ruimteschip - de enige plek waar we tijdens de missie naartoe kunnen gaan om echt een beetje alleen te zijn’, zei de Canadese maanastronaut Jeremy Hansen vooraf in een video.
Toch: heel lekker zit je er niet. In de ruimte is zodanig veel herrie dat de astronauten gehoorbescherming moeten dragen wanneer ze er hun behoefte gaan doen.
De urine van de bemanning zal tijdens de tiendaagse missie in de ruimte worden achtergelaten. De uitwerpselen worden in de capsule bewaard in afgesloten containers en worden bij terugkomst op aarde opgeruimd.
De bemanning slaagde er samen met de controleleiding in om het toilet woensdagochtend vroeg Nederlandse tijd te herstarten. Inmiddels werkt het weer naar behoren.
George van Hal
Piloot Victor Glover is momenteel op weg naar de maan, maar in 2024 was hij nog op bezoek in Nederland, tijdens het astronautencongres ASE in Noordwijk. Destijds sprak de Volkskrant hem uitgebreid, onder meer over de primeur die hij tijdens zijn missie zou boeken als eerste maanastronaut van kleur.
‘In mijn land hebben we hoge idealen. De Amerikaanse onafhankelijkheidsverklaring en grondwet staan vol prachtige woorden. Tegelijk laat de 244-jarige geschiedenis van de VS zien dat we die woorden niet altijd waarmaken’, zei Glover destijds.
Het gesprek met Glover vond plaats een kleine maand voor de winst van Donald Trump bij de Amerikaanse presidentsverkiezingen. De in vergelijking met zijn eerste termijn veel fellere oorlog tegen diversiteitsbeleid zag niemand toen nog aankomen.
Toch stelde de astronaut destijds al dat hij voorzichtig moest zijn met zijn woordgebruik. ‘Je vraagt me nu naar diversiteit, maar ik weet: als ik dat woord gebruik, ben ik de helft van het publiek kwijt. Daarom heb ik het liever over excelleren. Niemand heeft een hekel aan dat woord. We moeten laten zien dat we kunnen uitblinken, dat we onszelf kunnen overtreffen, dat we béter worden wanneer iedereen meedoet’, zegt hij.
‘Diversiteit is slechts het gereedschap. Het gaat om competentie, om vertrouwen, om communicatie, om inzet. Natuurlijk: ik breng mijn huidskleur mee. En mijn vrouwelijke collega’s hun gender. Prima als iemand het niet over diversiteit wil hebben – dat respecteer ik. Ik pak het liever tactisch aan. Het belangrijkste dat ik kan doen om diversiteit, gelijkheid en inclusie te steunen is nederig te blijven, hongerig te blijven, en om te leren, te luisteren en uiteindelijk waar mogelijk te leiden in het belang van de missie, van onze prestaties, van onze veiligheid. Door te excelleren. Want niemand in deze industrie kijkt daar op neer.’
George van Hal
Lees hier het hele verhaal over het astronautencongres en het uitgebreidere interview met Glover
Hoewel de vier astronauten aan boord van de Orion-capsule die gedurende deze missie een rondje maan uitvoeren geen voet gaan zetten op het grijze gruis van onze kosmische buurman, waarschuwen wetenschappers dat landingen het hemellichaam ook kunnen vervuilen.
Eind 2025 schreven onderzoekers in het vakblad JRG Planets hoe methaan afkomstig uit de motoren die maanlanders gebruiken om te landen, en in sommige gevallen weer te vertrekken, zich relatief snel over het oppervlak van de maan verspreidt.
Uit computersimulaties blijkt dat bij een landing rond de zuidpool van de maan, zoals zowel vervolgmissie Artemis 4 (in 2028) als de Chinese maanmissies overwegen, het methaan binnen twee aardse maanden al de noordpool heeft bereikt. Na een maand of zeven is meer dan de helft van het methaan gevangen in het zuidpoolijs, en een procent of 12 in het noordpoolijs.
Onbekend is nog of het methaan dan ook doordringt in de diepere ijslagen, waar zich nog ongerept materiaal ophoopt uit de begindagen van het zonnestelsel. Dat materiaal bevat wetenschappelijke aanwijzingen over onze kosmische oorsprong, stellen de auteurs.
‘We hebben wetten die verontreiniging van aardse omgevingen zoals Antarctica en de nationale parken reguleren’, zei hoofdauteur Francisca Paiva in een persverklaring. ‘Ik denk dat de maan net zo’n waardevolle omgeving is.’
George van Hal
Met de succesvolle lancering van Artemis 2 vertrokken woensdagnacht Nederlandse tijd voor het eerst in ruim een halve eeuw weer aardbewoners op weg naar de maan. Het is voor het eerst sinds 1972 dat de mensheid daar naar terugkeert.
Lees hier het hele bericht
De komende dagen zullen vier astronauten rond de maan vliegen. Op 11 april keren ze naar verwachting terug op aarde. Tijdens de passage achter de maan vliegen ze verder het donker van de kosmos in dan mensen ooit geweest zijn.
Deze missie, Artemis 2, geldt als voorbereiding op de toekomstige missies Artemis 3 en 4. Bij die laatste, momenteel gepland voor 2028, zullen mensen opnieuw voet zetten op de maan. In dit liveblog houden we u op de hoogte van alle laatste ontwikkelingen, achtergronden en hoogtepunten van deze historische ruimtevlucht.