Vanuit New York strijdt de Iraanse journalist en activist Masih Alinejad voor een revolutie in haar geboorteland: door vrouwen, gesteund door mannen. Haar uiterst riskante werk heeft haar tal van onderscheidingen opgeleverd.
schrijft vanuit Istanbul over Turkije, Iran, Israël en de Palestijnse gebieden.
Wie een indruk wil krijgen van de Iraanse journalist en activist Masih Alinejad, doet er goed aan de opname te bekijken van haar optreden op 17 maart 2023 in De Balie te Amsterdam.
Als ze het podium op zwiert, wordt ze begroet als een rockster. De zaal klapt en juicht, de aanwezige Iraniërs uit de diaspora scanderen de leus van de protestbeweging die dan al een half jaar gaande is in Iran: Vrouwen, Leven, Vrijheid (maar dan in het farsi). Burgemeester Femke Halsema, ook aanwezig, werpt haar een handkus toe.
Vervolgens overhandigt de burgemeester Alinejad de Amsterdamspeld, een onderscheiding voor mensen die zich op bijzondere wijze inzetten voor de samenleving. Het is een van de vele prijzen en onderscheidingen die de Iraanse heeft gekregen voor haar werk als journalist en mensenrechtenactivist. Afgelopen dinsdag werd haar in Frankfurt de Paulskirche Prijs voor Democratie uitgereikt.
In de video van de bijeenkomst (te vinden op de website van de Balie) barst Alinejad vervolgens los in een woordenstroom vol passie. Na 32 minuten is haar aandeel in ‘Een avond met Masih Alinejad – over vrouwenrechten en de toekomst van Iran’ afgelopen. Dan pas is het de beurt aan muzikanten en andere gasten.
In die 32 minuten heeft Alinejad haar punt gemaakt. Het kwaadaardige Iraanse regime, zegt ze, onderdrukt niet alleen de vrouwen en mannen van Iran, het vormt een gevaar voor de hele wereld. Zoete broodjes bakken en hopen op ‘hervorming’ heeft geen zin. Het regime moet verdwijnen en plaatsmaken voor een seculiere, democratisch gekozen regering.
In die ‘revolutie, geleid door vrouwen, gesteund door mannen’, speelt Alinejad vanuit haar woning in New York een zeer zichtbare rol. In de maanden na de dood van de 22-jarige Mahsa Amini in een politiebureau in Teheran, op 16 september 2022, is ze zeer actief op sociale media en in de internationale pers, in haar pogingen de protestbeweging Vrouwen, Leven, Vrijheid van buitenaf te steunen.
Daaraan zijn jaren van activisme en geëngageerde journalistiek aan voorafgegaan. Alinejad, die in 1976 in een arm Iraans gezin is geboren, wordt als 19-jarige student al eens gearresteerd wegens het verspreiden van kritische pamfletten. In 2001 begint ze als verslaggever voor kranten en een persbureau in Teheran. Haar hart ligt bij de hervormingsbeweging, die dan een niet te negeren rol speelt in de Iraanse politiek.
Na het mislukken van die Groene Beweging in 2009 verlaat ze Iran. Haar rol als prominente activist in de diaspora krijgt ze min of meer bij toeval. In het voorjaar van 2014 neemt haar partner Kambiz een foto van haar terwijl ze lachend door een Londense straat huppelt, armen wijd, haar forse krullenbos waaiend in de wind, roze kersenbloesem op de achtergrond. Alinejad zet de foto op Facebook, met de aantekening dat zoiets in haar vaderland niet zou kunnen.
De foto gaat viraal en motiveert andere Iraanse vrouwen, in en buiten Iran, zichzelf ook op de foto te zetten zonder hoofddoek, de hijab. ‘Mijn stiekeme vrijheid’ heet de spontane campagne.
Zo wordt Alinejad het gezicht van de beweging tegen de plicht voor vrouwen het haar te bedekken, de meest zichtbare en tastbare manier waarop de Islamitische Republiek haar ideologie oplegt aan de Iraanse bevolking. Daarmee wordt de beweging het speerpunt van het democratisch streven in Iran. Precies dat maakt Alinejad een doelwit van repressie door het regime.
Zij wordt geïntimideerd en bedreigd. Er worden diverse pogingen ondernomen haar te ontvoeren of te vermoorden. Twee leden van de Russische maffia krijgen in oktober 2025 in New York 25 jaar celstraf, omdat ze in 2022 een huurmoordenaar op Alinejad hadden afgestuurd. Volgens justitie kwam de opdracht van een generaal van de Revolutionaire Garde in Iran.
Het is voor de Iraanse geen reden om te zwijgen. Tegen de Amerikaanse zender NBC zegt ze eind februari dat ze heel blij was ‘toen president Trump Ali Khamenei uit de weg ruimde’.
Niettemin heeft ze kritiek op de Amerikaanse president, omdat hij ook burgers en energiecentrales in Iran laat bombarderen. Dat is volgens haar een ‘geschenk’ voor het regime, dat altijd manieren zoekt om buitenlandse machten de schuld van de ellende te kunnen geven. ‘Hij moet de moordenaars vermoorden, niet ongewapende burgers of de infrastructuur treffen.’
Wat verder opvalt: haar enorme krullenbos, die een kwart van het beeld vult.
- In 2018 publiceert Masih Alinejad The Wind in my Hair - My Fight for Freedom in Modern Iran. In de autobiografie beschrijft ze haar leven in een land waar meisjes worden opgevoed ‘om zich gedeisd te houden, volgzaam en zo onopvallend mogelijk te zijn’.
- Tijdens de protestgolf Vrouwen, Leven, Vrijheid riep Alinejad de verdeelde Iraanse oppositie in de diaspora op een eenheid te smeden. Die eenheid leek er inderdaad te komen, maar al spoedig viel de coalitie ruziënd uiteen, door toedoen van aanhangers van Reza Pahlavi, de zoon van de ex-sjah. Die beschuldigden Alinejad er zelfs van een ‘agent van het regime’ te zijn.
- Alinejad heeft een zoon uit een huwelijk dat ze sloot als tiener. Na de scheiding vier jaar later ging de voogdij volgens de Iraanse wet naar de vader. Zo’n tien jaar lang zag ze de jongen maar af en toe. De 29-jarige Pouyan Lotfi woont tegenwoordig in Groot-Brittannië. Hij is acteur.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant