Martin Parr was met zijn kenmerkende beeldtaal een meester in het vangen van de Britse volksaard. In december overleed hij en nu heeft Foam in Amsterdam al een tentoonstelling aan hem gewijd, mede dankzij de warme band tussen Parr en de samenstellers.
is kunstredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft over fotografie en de zakelijke kant van de kunstwereld.
Het gebeurt maar weinig fotografen dat van hun naam een bijvoeglijk naamwoord wordt gemaakt. Maar bij Martin Parr is dat het geval. De stijl van zijn humoristische en ironische werk, voor het overgrote deel gemaakt in extra felle kleuren, is bekend komen te staan als ‘parresk’. ‘Dat zegt iets over hoe herkenbaar zijn beeldtaal is’, zegt curator Claartje van Dijk van Foam.
Het fotomuseum in Amsterdam brengt onder de titel Martin Parr – Very Modern and Rather Ugly een ‘eerbetoon’ aan het oeuvre van de op 6 december overleden Engelsman, die Van Dijk ‘een van de belangrijkste fotografen van de 20ste eeuw’ noemt.
Hij schoot series die later profetisch bleken te zijn, zoals die over de uitwassen van de consumptiecultuur en het massatoerisme. Bovendien was hij een meester in het vastleggen van de Britse volksaard, waarbij hij niet schroomde om de klassenmaatschappij in zijn land onder de loep te leggen. In zijn ruim vijftig jaar durende loopbaan stelde hij ook tal van tentoonstellingen samen. Parr stond daarnaast bekend als een verwoed verzamelaar én maker van fotoboeken.
Het is bijzonder dat Foam zo snel een expositie in Amsterdam op touw heeft weten te zetten. Daarvoor moest overeenstemming worden bereikt met de Martin Parr Foundation in Bristol, de door de fotograaf opgerichte stichting die nu over zijn artistieke nalatenschap waakt. Zijn overlijden op 73-jarige leeftijd kwam als een verrassing. Parr had bekendgemaakt dat hij kanker had, maar was blijven fotograferen. Na zijn dood werd de stichting overspoeld met aanvragen uit de hele wereld. Toch kreeg Foam vlot groen licht.
Dat is mede te danken aan de goede contacten bij de organisatie van Jilke Golbach, de co-curator van de tentoonstelling in Amsterdam. Zij werkte in het begin van haar loopbaan met Parr samen aan een expositie in Engeland, waarin hij toonde hoe buitenlandse fotografen zijn land zagen. Haar collega Van Dijk is goed thuis bij Magnum Photos, het fotografencollectief waaraan Parr ruim dertig jaar was verbonden en dat ook medewerking verleende aan het eerbetoon.
Parr kende Foam ook goed. In 2005 cureerde hij voor het museum My Amsterdam van Ed van der Elsken en zijn werk was daar te zien in meerdere groepstentoonstellingen. Golbach: ‘In 2006 kwam hij hier voor de lancering van een boek. De Nederlandse fotograaf Hans Eijkelboom, een vriend van Parr, kwam na zijn dood nog aanzetten met een setje foto’s die hij toen van hem had gemaakt.’
De hommage in Foam toont vier series die de Engelsman in een tijdsbestek van ruim 25 jaar maakte: The Non-Conformists (medio jaren zeventig), een vroeg in zijn loopbaan geschoten reeks in zwart-wit over landelijke Engelse gemeenschappen; The Last Resort (1983-85), zijn ironische snapshots van het strandleven in het niet al te welvarende New Brighton (nabij Liverpool), waarmee hij bij het grote publiek doorbrak; Common Sense (1999), een installatie van 270 kleurrijke close-upfoto’s van de consumptiecultuur en Autoportrait (2002), de parade van tenenkrommende (en vaak gephotoshopte) portretten die hij van zichzelf liet maken door studiofotografen over de hele wereld. De serie was een voorbode van de selfiemanie die niet lang daarna losbarstte.
Ook is er een selectie van zijn fotoboeken te raadplegen en wordt de documentaire I am Martin Parr uit 2024 vertoond. Hierin wordt hij met de camera gevolgd terwijl hij aan het werk is – beelden die laten zien hoe onopvallend hij opereerde – en vertellen vrienden en collega’s over wat hen in de fotograaf en zijn oeuvre aanspreekt.
Een grotere expositie was gezien de korte termijn niet mogelijk, stellen de twee Foam-curatoren. Ze waren al blij dat er in de planning ruimte kon worden gemaakt. Golbach: ‘We hopen met de tentoonstelling een beeld te geven van waarom zijn werk eigenlijk zo iconisch was. Wat maakte hem als fotograaf zo bijzonder dat hij een eerbetoon verdient?’
Een veel grotere expositie die nu in het Parijse museum Jeu de Paume is te zien (Martin Parr – Global Warning, die al voor zijn dood was afgesproken), bewijst hoe geliefd het werk van de Engelse fotograaf is. Het loopt daar storm, waarbij ook het grote aantal jongere bezoekers opvalt.
Een flinke toeloop staat mogelijk ook de expositie in Amsterdam te wachten – voor de opening hebben zich volgens Foam al meer dan duizend belangstellenden aangemeld, nogal veel voor een relatief kleine tentoonstelling. Daarbij speelt wellicht ook mee dat het werk van Parr lange tijd maar weinig te zien is geweest in Nederland. De laatste solotentoonstelling die Foam kon achterhalen, dateert van 2003, toen in de Kunsthal Rotterdam.
Martin Parr - Very Modern and Rather Ugly, Foam, Amsterdam, 3/4 t/m 12/8.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant