In Amsterdam is donderdag een duurzame handtas onthuld waarvan de makers claimen dat die van T. rex-leer is gemaakt. Dino-wetenschappers reageren kritisch. ‘Ongelofelijk onrealistisch.’
De onthulling van ‘de eerste T. rex-leren handtas wereldwijd’ vond plaats in Art Zoo Museum Amsterdam, dat met de collectie een artistieke ode aan de dierenwereld wil brengen. Het team achter de tas – een groep bio-ingenieurs, ontwerpers en marketeers – beweert genetische informatie van T. rex-fossielen te gebruiken om dino-leer te kweken. Achterliggende boodschap: voor mode hoef je geen dieren te doden.
Kunstmatig leer maken kan met verschillende technieken, onder meer met bacteriën. Dierenhuid en leer bestaan grotendeels uit collageen, een eiwit dat zorgt voor stevigheid en elasticiteit. Collageen heeft net als elk eiwit een genetische code, een zogeheten ‘sequentie’. Wanneer wetenschappers een complete collageensequentie in bacteriën plaatsen, gaan de bacteriën zelf dat eiwit maken. Om authentiek T. rex-leer te maken, is dus de sequentie van oeroud T. rex-collageen nodig.
Alles over wetenschap vindt u hier.
Maar daar ligt het probleem, aldus wetenschappers die zelf niet betrokken zijn bij het handtasproject. ‘Een tasje van T. rex-leer is een interessante claim, maar ook ongelofelijk onrealistisch’, mailt Michael Buckley, onderzoeksleider van een lab dat oude eiwitten bestudeert aan de Universiteit van Manchester.
‘Het is inderdaad mogelijk om collageen te produceren van sommige uitgestorven dieren, als de volledige collageensequentie is bepaald. Maar die sequentie weten we simpelweg voor geen enkele dinosaurus.’
De collageensequentie die is gebruikt om de handtas te fabriceren, is afkomstig uit controversieel onderzoek. Twee decennia geleden publiceerde een Amerikaans lab stukjes collageensequentie van een T. rex-fossiel. Niet uit DNA, maar van bewaard gebleven bouwsteentjes van het collageen, genaamd ‘peptides’. Daarna barstte de discussie los.
‘De meeste mensen in het vakgebied denken dat die sequentie niet van een T. rex is, maar van een vervuiling op het fossiel’, zegt Frido Welker, expert oer-eiwitten aan de Universiteit van Kopenhagen. ‘Er is nooit een onafhankelijk lab geweest dat die observaties heeft kunnen nadoen.’ Een andere studie suggereert zelfs dat die T. rex-sequenties net zo goed van het struisvogelbot kunnen zijn dat de onderzoekers gebruikten als vergelijkingsmateriaal.
Welker is dan ook kritisch. ‘Ik ben er niet van overtuigd dat stukjes sequentie van T. rex-collageen ooit zijn bepaald.’ Om zulke eiwitten te identificeren, moeten die worden aangetroffen bij een fossiel. ‘De oudste geloofwaardige collageeneiwitten die wereldwijd gepubliceerd zijn, zijn tegen de 3 miljoen jaar oud.’ Veel recenter dus dan de laatst levende dino op aarde, van 66 miljoen jaar geleden. ‘Dat is nogal een groot chronologisch gat’, zegt Welker.
Nog een kritiekpunt: de toch al discutabele stukjes sequentie die het team heeft gebruikt, zijn ook nog eens te kort om eiwit in bacteriën te maken. Daarvoor is een langere sequentie nodig. ‘Ongeveer 95 procent van de collageensequentie die het team in de bacterie heeft geplaatst, is gereconstrueerd op de computer en bestaat nergens in de natuur’, zegt Welker. ‘Dat is dus sowieso nooit aangetroffen in T. rex-monsters.’
Ondanks het twijfelachtige T.rex-gehalte van de tas, noemen sommige critici het nieuwe kunstleer wel technologisch en ethisch interessant. ‘Het bedrijf heeft mooi een manier gevonden om van collagenen een huidstructuur te maken, zonder dieren te gebruiken’, aldus Welker. ‘Dat zal vast goed in de markt liggen, en is een goede ontwikkeling. Maar T-rex is het niet: dat is een sterke overdrijving.’
Thomas Mitchell, de wetenschapper achter het T. rex-leer, bevestigt in een reactie dat hij geen volledige collageensequentie heeft. Het gaat volgens hem om fragmenten waarvan hij denkt dat die wel degelijk van een T. rex komen. Van die stukjes heeft hij vervolgens een hele sequentie gemaakt met hulp van AI.
‘Een soort ChatGPT voor eiwitten. Die begrijpt niet de menselijke taal, maar evolutie en de taal van eiwitten. Daarmee hebben we de gaten gedicht, om het zo dicht mogelijk te laten komen bij T.rex-collageen.’
Mitchell – CEO van The Organoid Company, een bedrijf dat mini-orgaantjes maakt die proefdieronderzoek moeten vervangen – ziet de ‘T. rex-handtas’ als een innovatieve manier om aan de mode-industrie te laten zien dat je geen dieren hoeft dood te maken om leer te maken. ‘Bovendien geven we kunstenaars een geheel nieuw instrument om zich te uiten: biologie.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant