Teruggevonden Drie van de vier gestolen Dacische kunstschatten, waaronder de gouden helm van Cotofenesti, uit het Drents Museum zijn terug „door tussenkomst” van de verdediging van de verdachten.
De teruggevonden gouden helm van Cotofenesti, onthuld tijdens een persconferentie.
Twee zwaarbewapende agenten van de dienst speciale interventie staan donderdagmiddag om twee uur naast een vitrine waar een zwart doek over gedrapeerd is, in de oude Statenzaal van de provincie Drenthe in het Drents Museum in Assen. Op de achtergrond hangen drie vlaggen. De Nederlandse, Europese en Roemeense vlag. Dan halen hoofdofficier van justitie van Noord-Nederland Corien Fahner en Robert van Langh, directeur van het museum, samen de doek van het glas af. Daar liggen ze, de gouden helm en twee van de drie gouden armbanden.
Na meer dan een jaar zijn drie van de vier uit het Drents Museum gestolen Roemeense kunstschatten nu terug. Woensdag kreeg het OM de helm en de twee armbanden in handen „door tussenkomst van de verdediging”, de advocaten van de verdachten, zegt Fahner donderdagmiddag tijdens een persconferentie in het Drents Museum. De verdediging en het Openbaar Ministerie (OM) hebben volgens haar daarover procesafspraken gemaakt. „Een voorwaarde om te komen tot procesafspraken was de teruggave van de kunstschatten. Met de helm en twee van de armbanden is dat grotendeels gelukt.” Wat de procesafspraken inhouden, of er bijvoorbeeld strafvermindering voor de verdachten is afgesproken, en of de afspraken met de advocaten van alledrie de verdachten zijn gemaakt, wil Fahner niet zeggen. Daarover maakt het OM tijdens de inhoudelijke behandeling van de rechtszaak over twee weken meer bekend.
Eén van de drie gestolen armbanden ontbreekt nog en is woensdag niet overgedragen. „Het terugvinden van deze armband blijft onze aandacht houden”, zegt Fahner. Waar de gouden helm en de armbanden al die tijd waren, is nog onbekend.
De drie verdachten van de kunstroof, Douglas W., (37) Bernhard Z. (35) en Jan B. (21) uit Heerhugowaard, zitten nog in voorlopige hechtenis. Over twee weken wordt de zaak drie dagen lang behandeld in de rechtbank van Assen. Tot nu toe hebben de verdachten in alle voorafgaande zittingen gezwegen over de roof.
In januari vorig jaar werden de kunstschatten gestolen uit het museum. De inbrekers bliezen in de nacht van 24 op 25 januari de toegangsdeur van het museum op met een bom. Eenmaal binnen maakten ze twee glazen vitrines kapot, waarna ze de gouden helm en drie gouden armbanden meenamen. Binnen drie minuten waren ze weer buiten. Het OM startte direct na de diefstal een groot onderzoek, waarbij gebruik werd gemaakt van bijzondere opsporingsmiddelen. Zo werden onder andere undercoveragenten uit binnen- en buitenland ingezet. Volgens hun advocaten werden de verdachten met de undercoveroperaties onder druk gezet om informatie te geven.
De kunstschatten moeten nog onderzocht worden, zegt Van Langh. Hij heeft ze woensdag samen met een collega al wel geïnspecteerd en de authenticiteit kunnen vaststellen. De gouden helm, een topstuk uit de Roemeense kunstcollectie, is licht beschadigd. „Hij is een klein beetje ingedeukt, maar dat kan gerestaureerd worden. De armbanden zijn in perfecte staat.” Het is volgens de directeur aan de Roemeense eigenaren om te bepalen wie de restauratie gaat doen. De objecten worden naar een onbekende veilige locatie gebracht en van daaruit overhandigd aan Roemenië.
Uit Roemenië waren Stán Rares-Petru en Daniela Buruiana van het Roemeense OM aanwezig. Donderdagochtend vroeg vertrokken ze vanuit Boekarest naar Assen om bij de onthulling aanwezig te zijn. Ze zijn enorm opgelucht dat de kunstschatten „na een lastige periode”, weer terug zijn. Over opluchting gaat het veel deze middag. Ook de medewerkers van het Drents Museum zijn „blij, ontroerd, opgelucht en dankbaar”, zegt Van Langh. Het museum is de hele dag gesloten. Voorafgaand aan de persconferentie konden de medewerkers de helm en de armbanden bekijken. „Dat was heel belangrijk. Onze medewerkers moesten het in rust kunnen zien. Het was emotioneel.”
Maar ook in de zaal is de spanning aanwezig; bij de medewerkers van het Drents Museum, bij het OM. In de zaal zitten veel politieagenten. In de hal voor de zaal staan ook nog twee agenten van de speciale dienst interventies. Hoofdofficier Fahner zegt na afloop blij te zijn als de kunstschatten zijn overgedragen. De roof maakte veel los in binnen- en buitenland.
Het Drents Museum leende voor de tentoonstelling Dacia – Rijk van zilver en goud kunststukken van minstens vijftien verschillende musea in Roemenië. Het gestolen topstuk, de helm van Coțofenești uit de vijfde eeuw voor Christus, was geleend van het Nationaal Historisch Museum in Boekarest. Van Langh noemde het donderdag „een ongekend gewelddadige roof” en „een nieuwe vorm van geweld richting musea, waar we het gesprek over moeten blijven voeren.”
Oud-directeur Harry Tupan van het museum was niet bij de persconferentie aanwezig. Tupan was ten tijde van de roof nog directeur. Maar toen Van Langh het nieuws deelde met Tupan, „vielen ze elkaar in de armen.”
Elke donderdag de mooiste verhalen over kunst en cultuur: interviews, recensies en achtergronden