Nederland moet op korte termijn duidelijkheid geven over voortzetting van de samenwerking met de overheden van Aruba, Curaçao en Sint Maarten. Alleen dan kunnen gestarte hervormingen effectief worden doorgevoerd.
is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft onder meer over justitie.
Dat concludeert een onafhankelijke commissie, die de onderlinge afspraken tussen de drie Caribische landen en Nederland heeft geëvalueerd. Aruba (sinds 1986), Curaçao en Sint Maarten (sinds 2010) zijn autonome landen binnen het koninkrijk. Nederland sprong eind 2020, tijdens de covidcrisis, financieel bij. Aan die steun werden afspraken over hervormingen gekoppeld, per land vastgelegd in zogenoemde landspakketten.
De landen kampen met gebrekkige bestuurskracht, beperkte uitvoeringscapaciteit en kwetsbaarheid voor economische schokken. Zo viel door covid tijdelijk het toerisme stil. Na de pandemie zijn de afspraken verder uitgewerkt in een ‘Onderlinge Regeling Samenwerking bij Hervormingen’, kortweg de Onderlinge Regeling. Die wordt ondersteund door een tijdelijke werkorganisatie van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.
Met de Onderlinge Regeling, getekend op 4 april 2023 in Den Haag, is 30 miljoen euro per jaar gemoeid. De regeling loopt af na vier jaar, in april 2027. Ze kan met steeds twee jaar worden verlengd. Aan de regeling ging een moeizame voorgeschiedenis vooraf. Nederland wilde bij rijkswet een toezichthoudend orgaan oprichten, maar dit beoogde Coho (Caribisch orgaan voor Hervorming en Ontwikkeling) stuitte op fel verzet bij de drie landen. De huidige regeling noemde toenmalig staatssecretaris Alexandra van Huffelen (D66) ‘een ander juridisch construct’.
De evaluatiecommissie ziet vooruitgang, maar ook dat het versterken van de economische weerbaarheid van de ‘kleine eilandeconomieën’ meer tijd nodig heeft. De autonomie maakt dat de landen zelf prioriteiten stellen en vormgeven aan de hervormingen, zoals betere belastinginning en corruptiebestrijding. Maar duurzame autonomie kan volgens de commissie alleen door samenwerking worden bereikt.
De ‘postkoloniale context’ en de ‘machtsasymmetrie’ tussen de drie kleine landen en het grote Nederland ‘vormden een uitdagende uitgangspositie voor de samenwerking’, stelt de commissie, maar zij ziet ‘geleidelijk meer vertrouwen en waardering’. Wel blijft de samenwerking ‘kwetsbaar en afhankelijk van bestuurlijk commitment en continuïteit’. Vooral het kleinste eiland, Sint Maarten, is institutioneel zwak en heeft te kampen met ‘relatief korte bestuurlijke cycli’.
In een begeleidend onderzoeksrapport, van het bureau Andersson Elffers Felix, wordt gesteld dat ‘de hervormingen binnen de initiële looptijd te breed en ambitieus zijn opgezet’. Het aantal afgeronde hervormingen is ‘beperkt’. Wel zijn de beoogde hervormingen ‘elk afzonderlijk relevant’, al ontbreekt voor een aantal ook politiek-bestuurlijk draagvlak.
Aruba en Sint Maarten hebben al laten weten de huidige samenwerking te willen voortzetten, Curaçao nog niet. Staatssecretaris Eric van der Burg (VVD) zegt na de zomer met een reactie op de evaluatie te komen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant