Theater In ‘Long Day’s Journey into Night’ zie je twee verwonde, ontheemde ouders, verscheurd door rouw en (zelf)verwijten, die de rug rechten en elkaar vastberaden wensen te sparen. Alleen vanavond nog te zien in ITA.
Pierre Bokma in Eines langen Tages Reise in die Nacht.
Eines langen Tages Reise in die Nacht van Schauspielhaus Bochum. Tekst: Eugene O’Neill. Regie: Johan Simons. Gezien: 1 april in Internationaal Theater Amsterdam. Te zien op 2 april. Info: ita.nl
Wat is het toch een meesterlijk stuk, Long Day’s Journey into Night van de Amerikaanse toneelschrijver Eugene O’Neill (1888-1953). Het stuk beschrijft één enkele dag, van ochtend tot middernacht, uit het leven van de familie Tyrone: vader, moeder en twee zoons. Of eigenlijk drie. De middelste overleed als tweejarige aan de mazelen, maar zijn schim waart door elke scène. Het stuk werd postuum gepubliceerd; het was O’Neill zelf te autobiografisch.
Regisseur Johan Simons ensceneerde het in 2024 voor Schauspielhaus Bochum, met Elsie de Brauw en Pierre Bokma als de ouders, Guy Clemens en Alexander Wertmann als de zoons. Twee avonden speelt de voorstelling nu in ITA, in het Duits dus, met Nederlandse en Engelse boventiteling.
Er staat een houten huisje op het toneel. Uit de speakers klinkt vriendelijke jazzmuziek. Het huisje doet ook vriendelijk aan, een boeketje droogbloemen op de vensterbank. En dan: een rotklap. Het huisje ontploft. Muren, meubels, huisraad, dat boeketje: alles vliegt door de lucht en verspreidt zich over het toneel. En daar verschijnen ze, vader en moeder Tyrone, hij in een sjofel roze jasje, zij in stijlvol mintgroen. Ze stappen koeltjes rond door de puinhoop, vissen er werktuiglijk wat spullen uit; een schommelstoel, een bankje, een radio, die droogbloemen. Even vinden hun handen elkaar, als ze een blik werpen op de ravage die achter ze ligt. Van een ‘thuis’ is voor hen geen sprake meer, maar er wordt hier geroeid met de riemen die voorhanden zijn.
Een ijzersterke opening is het. In een eenvoudig, onsentimenteel beeld vat Simons, samen met decorontwerpster Eva Veronica Born, de ramp die dit gezin trof, en hoe die alles onherstelbaar ontwrichtte. Twee verwonde, ontheemde mensen zie je, verscheurd door rouw en (zelf)verwijten, die de rug rechten en elkaar zo vastberaden wensen te sparen dat ze van opgepotte emoties dreigen te imploderen.
Elsie de Brauw in Eines langen Tages Reise in die Nacht.
Ze spelen het zo mooi, Bokma en De Brauw. Jawel, er is whisky, er is een morfineverslaving, er zijn grote zorgen over de gezondheid van de jongste zoon, de nevel die hun levens omhulde en hen van de buitenwereld afsneed heeft hen verhinderd te worden wie ze ooit hoopten te worden, maar wat de acteurs spelen is: veerkracht. Kiezen op elkaar en liefhebben dat het een aard heeft. Opgewekte ontkenning. Alles om de boel bij elkaar te houden.
De twee zoons proberen zich binnen dit gebroken gezin staande te houden, de oudste door zich te verdoven, de jongste (alter ego van de schrijver) door zijn eigen behoeftes te negeren. De geraffineerde psychologische schakeringen die O’Neill zo zuiver, met zoveel mededogen in zijn dialogen wist onder te brengen, komen in deze enscenering prachtig tot hun recht.
Het maakt Eines langen Tages Reise in die Nacht, zeker de eerste helft (de tweede voelt wat ongerichter), tot een hoogst emotionele kijkervaring. Wellicht was het daarbij niet per se nodig geweest de schim van de derde zoon ook werkelijk te laten belichamen – in twee scènes stapt hij (Django Gantz) met uitgestreken gezicht het podium op. Een grote ingreep, die niet werkelijk iets toevoegt. Hoezeer het je hart ook breekt De Brauw gedurende dat ene ogenblik zo onomwonden te zien stralen, als de ‘op het leven verliefde vlinder’ die haar personage ooit was.
Elke donderdag de mooiste verhalen over kunst en cultuur: interviews, recensies en achtergronden