is chef-buitenland van de Volkskrant. Hiervoor schreef ze over Afrika, migratie en mondialisering.
Afrikaanse landen moeten in staat worden gesteld om zelf aan hun rijkdommen en data te verdienen.
Internationale solidariteit met burgers in arme landen is nooit gratis geweest. Budgetten voor ontwikkelingssamenwerking werden vaker gekoppeld aan diplomatieke wensen ter plaatse, zoals het veiligstellen van toegang voor het eigen bedrijfsleven of het terugnemen van afgewezen asielzoekers. Zeker de laatste tien jaar past ook de EU de wortel-en-stokmethode vaker toe om dingen gedaan te krijgen, bijvoorbeeld het tegengaan van illegale migratie.
Maar zo bont als de Verenigde Staten onder president Donald Trump het nu maken met hun nieuwe zorgplan voor Afrika, is niet eerder vertoond. Nadat Trump vorig jaar tientallen miljarden aan hulpgelden had geschrapt, heeft hij nu met een twintigtal Afrikaanse landen nieuwe zorgdeals gesloten die verdacht veel lijken op pure chantage.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Met landen als Kenia en Liberia is afgesproken dat zij geld krijgen om hun publieke zorgstelsel te versterken, in ruil voor patiëntgegevens die de Amerikaanse farmaceutische industrie een voorsprong kunnen geven bij de ontwikkeling van vaccins en medicijnen.
Duidelijk is dat de landen hier niets voor terugkrijgen. Farmaceutische bedrijven die nieuwe geneesmiddelen ontwikkelen zullen die niet gratis uitdelen. Dat bleek vorige eeuw tijdens de aids-epidemie, toen miljoenen Afrikanen zich in eerste instantie de gepatenteerde medicijnen niet konden veroorloven.
Van Trump is bekend dat hij niet veel opheeft met internationale samenwerking en het liever bilateraal op een akkoordje gooit. Sinds zijn aantreden stapte hij al uit diverse VN-organen, waaronder de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO).
Gevreesd moet nu worden dat hij de WHO op deze manier ook de pas afsnijdt. De organisatie verzamelt immers dezelfde data om de wereldgezondheid te verbeteren en epidemieën zoals corona of ebola tijdig te kunnen bestrijden. Dergelijke voor-wat-hoort-wat-deals zouden andere grootmachten zoals China kunnen aanmoedigen om ook hun eigen plan te trekken.
Des te verontrustender is dat in sommige deals ook cruciale grondstoffen, waar de hele wereld op aast, als ruilmiddel zijn ingezet. Dit lijkt verdacht veel op een nieuwe vorm van kolonialisme, waarbij rijke landen rekenen op de zwakke onderhandelingspositie van Afrikaanse landen om hun eigen welvaart te vergroten.
De zaak maakt één ding duidelijk. Afrikaanse landen moeten weer veel meer in hun eigen publieke sector investeren – nadat ze hier op last van de Wereldbank en het IMF eind vorige eeuw juist op moesten bezuinigen – en niet langer leunen op hulpgelden. Om dat te kunnen doen, moeten landen wel de kans krijgen om hun rijkdommen op een fatsoenlijke manier te gelde te maken. En niet door ze met hun rug tegen de muur te zetten.
Source: Volkskrant