De hoed van de Dikke Deur, een bandrecorder met zeldzame opnames van Ja zuster, nee zuster... Met de inzamelingsactie Heel Holland Zoekt worden hiaten in de Nederlandse televisiegeschiedenis gevuld.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft met name over sport en media.
Op een doodgewone ochtend in Hilversum komt een iconisch onderdeel van de nationale televisiegeschiedenis de trap op van het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid. ‘Het zwaard!’, stoten oudere mannen van het tv-archief elkaar aan. Een van hen glundert. ‘Dit is wel echt toptienwerk, hoor.’
Frank de Vries heeft die ochtend in Harderwijk dan ook niet zomaar iets in zijn auto geladen. Het zwaard in kwestie blijkt het zwaard waarmee Rutger Hauer ten strijde trok in Floris, de legendarische kinderserie uit 1969. Ruim een halve eeuw later ligt het in een blauw kratje te wachten tot De Vries het kan overhandigen aan de conservatoren van Beeld en Geluid, als onderdeel van de campagne Heel Holland Zoekt, een inzamelactie waarmee het Nederlandse publiek een steentje aan het nationale tv-archief kan bijdragen.
Valse sentimenten zijn aan De Vries niet besteed. ‘Er is een tijd van komen en een tijd van gaan’, zegt hij, gevraagd hoe het voelt om het zwaard dat hij als kind in handen kreeg te moeten achterlaten. Het lag jarenlang in de kelder van zijn kantoor; bij Beeld en Geluid kan heel Nederland er tenminste een blik op werpen.
Smakelijk vertelt de registeraccountant hoe zijn vader, die een schoenenzaak uitbaatte, ooit Rutger Hauer zo ver kreeg om te paard door Harderwijk te rijden. Voor het goede doel konden mensen handtekeningen van de acteur kopen. Toen het zwaard jaren later op tv werd geveild bij Eenmaal andermaal met Gerrit den Braber, mocht de 9-jarige Frank van zijn vader net zo lang bieden tot hij het zwaard in de wacht zou slepen.
Zeshonderd gulden zal het hebben gekost, denkt De Vries. Vandaag laat hij het belangeloos achter, zoals iedereen die een ‘tv-schat’ aan Beeld en Geluid doneert. Om hem heen is het een vrolijke chaos. Een bonte stoet aan decorstukken, geluidsbanden, parafernalia en andere herinneringen aan 75 jaar televisiegeschiedenis trekt voorbij.
Een oudere man houdt voor de fotograaf van Beeld en Geluid twee videobanden omhoog met daarop ‘Godsdienstige programma’s KRO en RKK’ en ‘hoogtepunten Pausbezoek’. Een vrouw heeft een rode ski-jas meegenomen van Sterrenslag in de sneeuw, gedragen door iemand van ‘team Katja Schuurman’.
Thea Hofland is vanuit Heemskerk komen rijden met een doos vol bandrecorderbanden. Ze bevatten een onbekend aantal afleveringen van Ja zuster, nee zuster: haar vader nam ze op door een microfoon naast de tv te zetten. ‘Dan moesten wij onze mond houden, omdat anders dat geluid ook werd opgenomen.’
Twee maanden trok de Heel Holland Zoekt-karavaan door het land, op zoek naar ontbrekende afleveringen (van Ja zuster, nee zuster tot Sesamstraat), rekwisieten (de bel uit Te land, ter zee..., decorstukken uit Toppop) en andere herinneringen aan lang vervlogen televisietijden. Er is enige haast bij: opnamen op oude beeld- en geluidsdragers als VHS en Betamax dreigen door de tand des tijds voorgoed verloren te gaan als ze niet snel worden gedigitaliseerd.
In oktober bestaat de Nederlandse tv 75 jaar en hoewel er een miljoen uur aan televisie is gearchiveerd, vertoont de collectie grote hiaten. Zo ontbreken volledige seizoenen van klassiekers als ’t Schaep met de 5 pooten en De Stratemakeropzeeshow. Floris is dan wel weer helemaal bewaard gebleven, vertelt Bas Agterberg, conservator mediahistorie bij Beeld en Geluid. ‘Want dat werd helemaal op film opgenomen. Peperduur, de opnamen kostten 1,5 miljoen gulden. Maar daardoor konden ze Floris wel blijven herhalen.’
De oogst van de campagne blijkt divers. In Groningen werden attributen uit Zeskamp (met Dick Passchier) meegebracht, in Den Helder kwam iemand met de hoed van Dikke Deur uit Pipo de Clown aanzetten. Om precies te zijn de hoed die is gebruikt bij de opnamen van 1966, zegt Agterberg. ‘Pipo is daarna nog een jaar of vijftien gemaakt, dus er zijn nog heel veel andere hoeden van Dikke Deur.’
Om te voorkomen dat meters videobanden met onbekende inhoud zouden worden achtergelaten, gebeurde het inleveren vooral op afspraak. Een selectie van de aangemelde objecten is van eind april tot eind mei te zien in Beeld en Geluid. Het beste beeldmateriaal krijgt een plek in de Schatkamer, waar straks honderdduizenden radio- en tv-programma’s online te bekijken en te beluisteren zijn.
Meer nog dan de objecten waarmee mensen komen aanzetten, is Agterberg benieuwd naar de verhalen erachter. ‘Ik had niet verwacht dat die verhalen zo veel impact zouden hebben.’
Het verhaal dat is meegebracht door Annet Huiskamp, bijvoorbeeld. Het is een pop in de vorm van een jongetje genaamd Hemdane. Huiskamps man, toneelspeler en acteur Hassan Gnaoui, bedacht en bespeelde het jongetje in Paspoort, een programma dat van 1974 tot 1992 gastarbeiders en immigranten uit onder meer Marokko, Turkije en Joegoslavië bijpraatte over de ontwikkelingen in hun moederland en de Nederlandse samenleving.
Gnaoui – vader van rapper Sef – was een van de eerste Marokkaanse acteurs in Nederland. Hij speelde onder meer in de comedy Prettig geregeld en overleed in 2002, pas 56 jaar oud. Hemdane heeft 24 jaar op zolder gelegen, vertelt Huiskamp. ‘Maar dat ik hem hier nu achterlaat, doet me toch wel wat.’
Gelukkig heeft ze steun aan theatermaker, regisseur en journalist Khadija Massaoudi, met wie ze kort na Gnaoui’s dood bevriend raakte. Samen dragen ze Hemdane over aan conservator Agterberg. ‘Ik hoop dat ze lief voor hem zijn’, zegt Huiskamp zachtjes.
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant