Het hoger beroep tegen Ali B domineerde de afgelopen dagen het nieuws. En dat heeft niet alleen impact op de direct betrokkenen. De vele aandacht voor de zaak kan ook trauma's bij slachtoffers van andere zedendelicten naar boven halen.
De zaak waarin Ali B wordt vervolgd voor aanranding en verkrachting wordt uitvoerig besproken aan talkshowtafels en in kranten en nieuwsapps. "Zelfs je collega's bij de koffieautomaat bespreken het en dat kan vreselijk zijn als je zelf zoiets hebt meegemaakt", zegt Ellen de Ruiter van Centrum Seksueel Geweld tegen NU.nl.
"Wij horen zelfs van slachtoffers dat ze hierdoor tijdelijk minder goed functioneren, omdat het hun eigen trauma zo naar boven haalt. Hoe er met de slachtoffers wordt omgegaan, victimblaming, helpt daar niet bij." De Ruiter verwijst daarmee naar de situatie na de rechtszaak in 2024. Nadat de rapper werd veroordeeld tot twee jaar cel, ontvingen de vrouwen die hem beschuldigen alle drie bedreigingen.
Centrum Seksueel Geweld vreest dat dit de drempel voor andere slachtoffers om zich uit te spreken hoger maakt. Tegelijkertijd is de organisatie niet verbaasd over de bedreigingen aan de vrouwen. "De bedreigingen zijn een extremere vorm van de weerstand waar slachtoffers op dagelijkse basis mee te maken krijgen. Het is niet ongebruikelijk dat slachtoffers hun familie kwijtraken, omdat ze niet geloofd worden of zelfs de schuld krijgen van het misbruik."
Slachtofferhulp Nederland vindt het moeilijk vast te stellen of publieke aandacht zoals bij de zaak van Ali B andere slachtoffers ervan weerhoudt zich uit te spreken. "Wij hopen in ieder geval dat slachtoffers hulp blijven zoeken. Zij kunnen altijd bij ons terecht, ook als er (nog) geen aangifte is gedaan."
75 procent van de mensen die vertelt misbruik te hebben meegemaakt krijgt ten minste één negatieve reactie waarin (een deel van) de schuld bij hen wordt gelegd, blijkt uit onderzoek. Voor vele slachtoffers kostte het al jaren om erover te durven praten. "In 85 procent van de gevallen is de dader een bekende. Veel slachtoffers moeten zich daarom al zorgen maken of ze wel worden geloofd binnen bijvoorbeeld hun familie of sportclub."
Het doen van aangifte is een stap die niet onderschat moet worden, zegt De Ruiter. Het is dan ook niet een stap die elk slachtoffer wordt aangeraden.
"Het is niet even twee minuten vertellen bij de politie. Je moet uitgebreid verklaren over het misbruik, inclusief alle details. Dat vergt heel veel en daar is lang niet elk slachtoffer aan toe", zegt De Ruiter. "En het is vaak jouw woord tegen dat van de vermeende pleger, waardoor het lastig wordt om tot een zaak te komen."
In de zaak van Ellen ten Damme tegen Ali B wordt haar ex aangedragen als zogeheten emotiegetuige, die een emotionele verandering bij haar zou hebben waargenomen na opnames met Ali B in Marokko. Deze emotieverandering moet volgens het rechtssysteem wel hevig van aard zijn en vrijwel direct na het misbruik plaatsvinden. Dat is geen waterdicht systeem, want lang niet elk slachtoffer reageert op die manier.
"Er bestaan hardnekkige verwachtingen over hoe een slachtoffer zich 'zou moeten gedragen' nadat hem of haar iets ingrijpends is overkomen", zegt een woordvoerder van Slachtofferhulp Nederland tegen NU.nl. "Het is belangrijk om te benadrukken dat iedereen anders reageert op een traumatische gebeurtenis. Dat verschilt per persoon en daarin bestaat geen juiste of verkeerde manier."
"Het zou natuurlijk fantastisch zijn als mensen binnen het rechtssysteem genoeg kennis hebben van de dynamiek van misbruik", zegt De Ruiter van Centrum Seksueel Geweld. "Geen slachtoffer is hetzelfde. De een huilt, de ander stopt het ver weg. Je bent niet pas slachtoffer wanneer je het meteen overstuur met iemand hebt gedeeld. Was het maar zo dat slachtoffers meteen aan de bel durfden te trekken. Maar slachtoffers zijn bang, schamen zich, geven zichzelf de schuld van wat er is gebeurd en zijn bang om niet geloofd te worden. Allemaal redenen om niet over het misbruik te praten."
Centrum Seksueel Geweld ziet het aantal meldingen de afgelopen jaren stijgen. Zeker na de uitzending van BOOS over misbruik achter de schermen bij The voice of Holland (waarin ook beschuldigingen aan het adres van Ali B gedeeld werden) nam het aantal mensen dat hulp zoekt na seksueel geweld toe.
"Wat vooral achterblijft is de reactie van de maatschappij op mensen die het hebben meegemaakt", vindt De Ruiter. Daarin ligt ook een taak voor advocaten in strafzaken. Centrum Seksueel Geweld doet geen uitspraken over specifieke zaken zoals die van Ali B, maar zegt in zijn algemeenheid dat advocaten beter kunnen letten op victimblaming in hun pleidooien. "Een advocaat moet een cliënt zo goed mogelijk verdedigen, maar de manier waarop je dat doet is belangrijk, want woorden kunnen veel aanrichten."
Centrum Seksueel Geweld geeft voorlichting, onder andere op scholen en aan (zorg)professionals in allerlei branches. "Je zou willen dat iedereen zich er meer in verdiept, want het behelst veel meer dan je denkt. Op die manier kunnen we meer om slachtoffers heen gaan staan."
Source: Nu.nl algemeen