Liander wil de files op het stroomnet wegwerken door langs zijn stroomnet mobiele ‘elektriciteitsfabriekjes’ te plaatsen – van mobiele batterijen tot gas- en dieselgeneratoren. Die moeten het lokale stroomnet ondersteunen tijdens de spitsuren.
is economieredacteur voor de Volkskrant en sinds 2021 specialist op het gebied van de energietransitie.
Hierdoor krijgen meer wachtende bedrijven en huishoudens toegang tot het stroomnet, belooft de netbeheerder.
De netbeheerder heeft hiertoe woensdag een Europese aanbesteding gedaan. Deze zogenoemde flextender is de grootste in zijn soort en kan maximaal 750 megawatt aan kleine lokale productie-eenheden opleveren. Dit totale vermogen is vergelijkbaar met dat van een grote gascentrale, maar dan dus verspreid over het hele werkgebied van Liander: de provincies Gelderland, Friesland, Noord-Holland, Flevoland en delen van Zuid-Holland.
Het is een tijdelijke oplossing, benadrukt Joris de Groot, verantwoordelijk voor de energietransitie bij Liander. In de tussentijd wordt verder gebouwd aan wat hij het energiesysteem van de toekomst noemt. ‘We zijn aan het bouwen, bouwen, bouwen om knelpunten op te lossen. En we vragen klanten tegelijk om flexibeler met hun elektriciteitsverbruik om te gaan.’
Maar het duurt te lang, stelt De Groot: ‘De wachtlijsten zijn te lang en de maatschappelijke kosten van netcongestie te hoog. Daarom kijken we ook hoe we de nog bestaande ruimte op het net beter kunnen benutten.’
Dat kan door het stroomnet lokaal te stutten met eenheden die extra elektriciteit produceren. Injecteer je op een knelpunt meer stroom, legt De Groot uit, dan hoeft er minder energie van verderop te worden aangevoerd, waardoor het totale net wordt ontlast. ‘Dat levert ruimte op voor meer gebruikers, waardoor we de wachtlijst deels kunnen wegwerken.’
Liander zegt goed te weten waar de knelpunten zitten in zijn netten en wil op tientallen locaties extra elektriciteitsproductie realiseren. ‘Dat kunnen batterijen zijn, of fossiele installaties, bijvoorbeeld op biodiesel of groengas.’
In sommige gevallen gaat het volgens De Groot om een zeecontainer met batterijen aan de rand van het dorp, in andere gevallen om een wat grotere fossiele installatie. Geïnteresseerde partijen kunnen zich inschrijven voor een periode van tien jaar.
De installaties zullen niet de hele dag staan te stampen, ze draaien alleen als het echt nodig is, bezweert Liander. Een belangrijke factor is bijvoorbeeld het weer: in de maanden januari en februari, als warmtepompen bij mensen thuis volop draaien en inwoners hun e-auto aan de lader hangen, is de stroompiek het grootst. Dan moeten de installaties soms een paar uur per dag draaien. Maar in de zomermaanden, als de vraag veel lager is, kunnen de generatoren zomaar weken aaneen stilstaan, verwacht De Groot.
Of het plan succesvol uitpakt, is niet zeker, benadrukt Liander. Veel hangt af van de vraag of de netbeheerder genoeg fysieke ruimte bemachtigt voor de plaatsing van de generatoren. ‘Dat gaat dus om grond. Maar we hebben soms ook stikstofruimte nodig.’ Dat komt doordat dieselgeneratoren NOx uitstoten.
Liander heeft zijn hoop nu vooral gevestigd op bestaande grotere klanten, die vaak al een fikse aansluiting en een dikke kabel hebben, en soms ook nog wat ruimte op het terrein voor de tijdelijke plaatsing van een generator. ‘Daar kunnen we sneller schakelen dan in een weiland waar nog niks ligt.’
Bovendien kan een fabriek met zijn eigen opwek ook eerder uitbreiden, wat voor de eigenaar een voordeel is.
Wat de verhouding batterij en fossiel wordt, kan de netbeheerder nog niet zeggen. De avondpiek kan met een batterij worden opgelost, maar voor langere perioden voldoen accu’s niet, zegt De Groot. Dan zijn generatoren nodig. ‘Het worden zeker niet alleen batterijen. Maar het is ook goed te weten dat de generatoren niet constant zullen draaien.’
Hoeveel extra kosten de nieuwe aanpak oplevert, wordt pas duidelijk als de inschrijvingen voor de tender zijn voltooid. Het gaat zeker om vele miljoenen, aldus De Groot. Maar daar staan ook weer inkomsten tegenover van klanten die worden aangesloten. ‘En de echte prijs zit in de maatschappelijke kosten van netcongestie’, stelt hij. ‘Die zijn vele malen hoger.’ Bijvoorbeeld omdat een fabriek niet kan uitbreiden, of een woonwijk niet gebouwd kan worden.
Liander denkt dat het systeem operationeel kan zijn voor de winter van 2027 en 2028 en dat het zal helpen de wachtlijsten sterk te verminderen in het eigen werkgebied.
Vindt De Groot het niet zuur dat hij vanwege de energietransitie nu dieselgeneratoren moet inzetten? ‘Ik begrijp die kritiek. Maar het is een beetje grijs voor extra groen’, zegt hij. ‘Onderaan de streep blijven we CO2 besparen. We blijven het pad bewandelen naar een duurzame samenleving. Dat pad is niet recht, soms moeten we een interessante afslag kiezen, zoals deze. Deze oplossing houdt het tempo in de transitie.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant