schrijft elke week over een alledaags opvoedkundig probleem waarvoor ze een oplossing zoekt.
Een onschuldig avondje televisie kan ineens omslaan. Toen een collega de spannende serie The Beast in Me keek, ontdekte ze tijdens een bloederige scène dat haar 7-jarige dochter al die tijd stilletjes in de kamer stond. ‘Hoe voorkom ik dat ze hier nachtmerries van krijgt?’, vraagt ze zich af. Zelf weet ze nog hoe ze als kind stiekem meekeek naar Child’s Play. De pop Chucky bezorgde haar jarenlang angstige nachten.
Een spannende film, een pijnlijke ingreep bij de tandarts of een blaffende hond: kinderen kunnen angsten ontwikkelen door onverwachte momenten. ‘Ouders geven zichzelf soms de schuld, maar helemaal voorkomen kun je het niet’, zegt Anke Klein, universitair hoofddocent en hoofd van het Kenniscentrum voor Angst en Stress bij jeugd (KAS) aan de Universiteit Leiden.
Het idee dat angst vanzelf verdwijnt als je er niet over praat, of dat je het juist aanwakkert door er wél over te praten, klopt niet. ‘Het is belangrijk om angst bespreekbaar te maken en gevoelens van kinderen serieus te nemen’, benadrukt Klein. Goedbedoelde sussende zinnen als ‘het komt wel goed’ of ‘daar hoef je niet bang voor te zijn’ kunnen de emoties van een kind onbedoeld bagatelliseren.
Bij een heftige schrikreactie gaat het om een respons van het zenuwstelsel die je niet rationeel kunt wegredeneren, legt kind- en oudercoach Elliëtte Kreek uit. Vertellen dat iets nep is of niet bestaat, helpt daarom vaak weinig.
Wat wel helpt, is kinderen laten begrijpen wat er in hun lichaam gebeurt. ‘Je kunt een ervaring zien als een cirkel’, zegt Kreek. ‘Een heftig schrikmoment blijft soms hangen als een onafgemaakte ervaring. Als iets daaraan herinnert, reageert het lichaam opnieuw alsof het gevaar er nog is. Daarom ga je tijdens therapieën terug naar dat spannende moment en maak je de ervaring alsnog rond.’
Leeftijdsgrenzen bij films en tv-series zijn er volgens Klein niet voor niets. ‘Jonge kinderen kunnen echt en nep vaak nog niet goed van elkaar onderscheiden.’ Hoe heftig beelden binnenkomen, verschilt bovendien sterk per kind: de één haalt zijn schouders op, terwijl de ander nog weken van slag is door een Harry Potter-film. Ook als een kind ouder is dan de aangegeven leeftijdsgrens, kan iets dus nog steeds te eng zijn.
Als je kind ogenschijnlijk rustig naar bed gaat, hoef je er niet meteen over te beginnen. ‘Kom er later op een rustig moment op terug’, adviseert Klein. ‘Stel vragen, zoals: vind je het fijn om nog wat verder te praten over wat je hebt gezien?’ Kreek vult aan: ‘Geeft je kind aan bang te zijn, dan kun je vragen: waar in je lichaam voel je dat? Vaak wijzen ze dan hun buik aan, of het gebied rond het hart.’
Let op signalen die minder direct zijn. Kinderen uiten hun angst vaak lichamelijk, door buikpijn of hoofdpijn. ‘Let ook op veranderingen in gedrag’, zegt Klein. ‘Misschien is je kind vaker boos. Of heeft het minder eetlust of moeite met inslapen. Dat kunnen tekenen zijn dat er nog iets speelt.’
Bij jonge kinderen kan het helpen om het enge beeld op een speelse manier te overschrijven met iets anders, adviseert Kreek. Bijvoorbeeld door een tekening te maken en de enge man te laten krimpen tot een klein wezentje. Of hem een grappig hoedje op te zetten. ‘Je gaat niet weg van de angst, maar verandert de lading, waardoor er ontspanning komt’, aldus de oudercoach. ‘Zo ervaren kinderen dat ze invloed hebben op wat er in hun hoofd gebeurt.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant