Max Pam is schrijver en columnist van de Volkskrant.
Vorige week bezocht de paus het vorstendom Monaco, waar hij met alle egards werd ontvangen. De samenkomst van prins Albert II en paus Leo XIV was een ontmoeting tussen de staatshoofden van de twee kleinste onafhankelijke landen ter wereld. Prinses Charlene droeg voor de gelegenheid een maagdelijk witte robe, een privilege dat slechts voor zeven vrouwen is weggelegd. Onze eigen Máxima bijvoorbeeld mag dat niet – zij dient de paus in het zwart tegemoet te treden. In de negen uur dat de paus in Monaco verbleef, sprak hij in de kathedraal Notre-Dame-Immaculée zijn kudde toe en vervolgens ging hij naar de kapel Sainte Dévoté voor een gesprek met katholieke jongeren. Deze kapel ligt aan de eerste bocht van Monaco’s stratencircuit, maar of de paus ook de nabijgelegen pits van de Formule 1 heeft gezegend, is onbekend.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
In de commentaren op het bezoek las ik veel onbegrip. Weliswaar wonen veel belastingontwijkende katholieken in Monaco, maar wat had de plaatsvervanger van Christus op aarde verder te zoeken op dat rijkste stukje grond van Europa? Jezus heeft duidelijk gewaarschuwd dat een oprecht gelovige niet tegelijkertijd God kan dienen en het grote geld van mammon. Dat paus Leo in Monaco slechts gezegd heeft dat de rijken ook weleens aan de armen mogen denken, vonden veel analisten nogal magertjes. Om over dit theologische vraagstuk definitief uitsluitsel te krijgen, zullen we dus moeten wachten tot Antoine Bodar zich verwaardigt eindelijk weer eens naar Nederland te komen.
In de berichtgeving is erop gewezen dat een paus 488 jaar geleden voor het laatst Monaco heeft bezocht. Dat gebeurde in 1538, toen het dwergstaatje aan de Middellandse Zee ook al door het Huis van de Grimaldi’s werd geregeerd. Het was paus Paulus III die destijds naar Monaco kwam, maar anders dan Leo XIV had hij wel een goede reden voor zijn bezoek. De vorsten Karel I en Frans I waren verwikkeld in een machtsstrijd over Italië, en de paus, midden in de vuurlinie, wilde graag een einde maken aan het conflict. Om te bemiddelen lag Monaco strategisch gunstig. Paulus III was een echte mannetjesputter. Behalve dat hij vier buitenechtelijke kinderen had, stelde hij Michelangelo aan als de architect van het Vaticaan en liet hij hem Het Laatste Oordeel schilderen. Zo wist hij ook de concurrerende vorsten te apaiseren.
Voor Leo XIV kunnen deze geopolitieke overwegingen niet gelden, dus wat deed de huidige paus daar in Monaco? ‘Niemand begrijpt het’, schreef deze krant. Nu is mysterieuze geheimzinnigheid onlosmakelijk verbonden met het geloof, maar mijn nederige vermoeden is dat de paus naar Monaco is gegaan om een gokje te wagen in het beroemde Casino de Monte Carlo, sinds 1856 gelegen aan het Place du Casino. Het casino zal graag de deuren hebben geopend voor een privébezoek van de Heilige Vader. Als je zijn programma bekijkt, dan zie je dat er tijd is ingeruimd voor een middagdutje, maar ik heb zo mijn vermoedens.
Gokken is minder profaan dan u misschien mocht denken. Hoewel hebzucht staat voor zonde en afgoderij, wordt gokken nergens in de Bijbel expliciet genoemd. En katholieken weten dat alles mag wat niet verboden is. Sterker nog: de meeste casino’s ter wereld staan in de Verenigde Staten, het meest christelijke land ter wereld. De gokstad Las Vegas is zelfs tot aartsbisdom verheven, met een eigen aartsbisschop: Zijne Hoogwaardige Excellentie Monseigneur George Thomas, die verklaarde diep geroerd te zijn, toen zijn landgenoot Robert Prevost tot paus Leo XIV werd gekozen.
Velen hebben zich afgevraagd waarom de huidige paus zich Leo heeft genoemd. Van zijn voorganger Franciscus begrepen we het, want die probeerde te leven naar zijn naam. Maar Leo? Een aanwijzing zou een voorganger kunnen zijn: Leo X, die paus was van 1513 tot 1521. Volgens de historicus en pauskenner John Julius Norwich was Leo X niet alleen een beschaafde en kunstzinnige homoseksueel, maar ook een enorme lekkerbek en een hartstochtelijke jager. Hij hield bovendien van een gokje en van weddenschappen. Toen hij na een uitbundig bacchanaal kou vatte en stierf, bleek hij er vijf miljoen dukaten doorheen gejaagd te hebben en was er nog een schuld van 800.000 dukaten.
Zoals we weten verkeert de Kerk van Rome bijna altijd in financieel zwaar weer. Het Vaticaan behoeft voortdurend onderhoud en omdat in verschillende delen van de wereld het kerkbezoek terugloopt, kost het moeite al die basilieken en kathedralen draaiende te houden. Het zou van het vorstendom Monaco een bijzonder elegante manier zijn om de paus via de roulette- of de blackjacktafel aan wat extra inkomsten te helpen. En mocht het mislopen dan is daar nog altijd de Almachtige God die het balletje op het juiste moment vast een extra zetje weet te geven.
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app. Klik op het belletje naast de auteursnaam.