Het bezoek van de koning en koningin aan het Witte Huis illustreert dat het kabinet vooralsnog inzet op een voorzichtige koers: zolang Europa kwetsbaar is, niet onnodig Trump provoceren.
Direct betrokkenen zien het nog altijd als een geslaagde zet: de logeerpartij van Donald Trump in Huis ten Bosch tijdens de Navo-top van bijna een jaar geleden. Er was gegronde angst dat de Amerikaanse president niet zou komen opdagen, waardoor de bijna 200 miljoen euro kostende bijeenkomst de geschiedenisboeken dreigde in te gaan als toonbeeld van een desintegrerende alliantie.
Dat de koning en koningin klaarstonden om Trump te ontvangen, heeft allicht geholpen om dat echec te voorkomen, zo is de overtuiging. Er wordt nog steeds gezwijmeld dat Trump tijdens de top ‘de hele sessie bleef zitten’.
Bij de Navo-top deze zomer in Ankara wordt weer ingespeeld op Trumps voorliefde voor grandeur. De Amerikaan wordt dan onthaald in het 300 duizend vierkante meter grote presidentiële complex van president Recep Tayyip Erdogan.
Politiek redacteur Frank Hendrickx bericht wekelijks over de mechanismen achter de politieke gebeurtenissen.
Voor het zover is, zal het Nederlandse koninklijk paar nog in het Witte Huis overnachten. Een direct gevolg van de logeerpartij vorig jaar, erkende premier Rob Jetten, die verder terughoudend is geworden in zijn commentaren op Trump en de Amerikanen.
Daarvoor zijn ook redenen. De Amerikaanse ambassade volgt alles, zo valt achter de schermen te horen. Toen iemand uit het kabinet-Schoof zich mild kritisch uitliet over Trump, hing meteen de Amerikaanse zaakgelastigde verontwaardigd aan de lijn.
Een klein land kan kwetsbaar zijn. Daarbij wordt gewezen naar wat er nu met Zwitserland gebeurt. Toen Trump vorig jaar ontstemd raakte over de toon die zijn vrouwelijke Zwitserse ambtgenoot aansloeg, werden al torenhoge importheffingen opgelegd. Nu speelt er een nieuw conflict over wapenleveranties: de Zwitsers weigerden vanwege vertragingen nog voorschotten te betalen voor een bestelling van Patriots, maar Amerika liet daarop beslag leggen op zo’n 126 miljoen dollar die al was betaald voor de levering van F-35’s. Het Zwitserse parlement is ontzet – en machteloos.
Het kabinet wil in zo’n licht ontvlambare omgeving de uitnodiging van Trump voor het koninklijk paar niet afslaan, al meent een enkeling dat het aannemen ervan wel op de lange baan had kunnen worden geschoven met bezweringsformules als ‘het is niet gebruikelijk’. Voor het koninklijk bezoek geldt een onmiskenbaar risico – niemand weet wat Trump gaat doen – maar dat geldt ook voor het afslaan van zo’n uitnodiging, zo luidt de verdediging.
Zelfs de Europese grootmacht Duitsland heeft daarmee slechte ervaringen, blijkt uit de onlangs verschenen Duitse bestseller Das erwachsene Land (Het volwassen land) over de relatie tussen Berlijn en Washington. Daarin wordt beschreven hoe ex-bondskanselier Angela Merkel in 2020 belde met Trump om hem uit te leggen dat ze niet inging op zijn uitnodiging om hem te bezoeken tijdens de coronacrisis. De Amerikaan hing woedend op. Daarna werkte niets meer, aldus de Duitsers.
Voorstanders van het koninklijk bezoek wijzen op de kansen die de trip naar de VS biedt, maar garanties zijn er niet. Een hoge Duitse functionaris probeerde ooit aan Trumps schoonzoon Jared Kushner uit te leggen waarom hij zulke diepe gevoelens had voor de VS en waarom de presidenten John F. Kennedy en Ronald Reagan met hun Berlijnse toespraken zijn grote helden waren. Kushner antwoordde koeltjes: ‘We zijn zakenlui en in in zaken ben je de ene dag iemands vriend en de volgende dag iemands vijand. Zo zal onze buitenlandpolitiek zijn.’
Het bezoek van het koninklijk paar vindt bovenal plaats in de context van toenemende zorgen om Oekraïne en daarmee de Europese veiligheid. De grootste angst binnen het kabinet is dat Trump een deal sluit met Poetin, alle sancties opheft en Oekraïne laat vallen. Navo-topman Mark Rutte hamert erop dat het risico op zo’n dramatische stap vooral niet moet worden onderschat.
De vrees is dat een ontketend en gemilitariseerd Rusland in dat geval in staat zal zijn een geïsoleerd Europa voortdurend te intimideren en bedreigen, te beginnen bij de Baltische EU-landen. Ondertussen zal Europa nog jaren nodig hebben om daar een eigen afschrikkingsmacht tegenover te stellen. Het lange lijstje met tekorten kan menigeen in Den Haag inmiddels opdreunen: onvoldoende satellieten, onvoldoende langeafstandsraketten, onvoldoende ECM-verstoringsvliegtuigen, onvoldoende IRS-navigatietoestellen.
De Amerikanen herinneren hun bondgenoten er ook aan hoe zwak ze zijn, en hoelang al. Toen Emmanuel Macron Franse troepen in Afrika wilde inzetten voor een antiterrorismemissie, moesten ze worden gebracht door de Amerikanen. De Britten, Fransen en Noren sloten zich in 2011 vol bravoure aan bij de interventie in Libië, maar na een week was hun munitie op. De voormalige SPD-bondskanselier Olaf Scholz noemt het nog steeds ‘Größenwahn’ (grootheidswaanzin) om te denken dat Europa in de nabije toekomst zonder de VS kan.
Lang niet iedereen in Den Haag is zo somber, maar vooralsnog sluit het kabinet zich aan bij de voorzichtigere stemmen in Europa: eerst de eigen capaciteiten opbouwen en in de tussentijd Trump niet onnodig provoceren, hoe ongemakkelijk dat ook is.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant